async/await ve küçük bir konsol projesi

Sabah çay demliyorsun. Çaydanlık kaynayana kadar başında beklemiyorsun; bu arada ekmek kesiyor, sofrayı hazırlıyorsun. Programlar da sık sık bekler: bir dosyanın okunmasını, bir sunucunun cevabını, bir veritabanını. Program beklerken “donmasın” diye C#'ta async ve await anahtar sözcükleriyle asenkron kod yazılır.

Task, async ve await

Asenkron bir metodun başlığına async yazılır; metot Task ya da Task<T> döndürür ve adı geleneksel olarak Async ile biter. Metodun içinde await, “bu iş bitene kadar bekle ama bu arada kimseyi engelleme” demektir. Task.Delay(500), 500 milisaniyelik bir beklemeyi taklit eder; gerçek bir programda onun yerinde bir dosya okuma ya da internet isteği olurdu. Üst düzey deyimlerde await doğrudan yazılabilir.

Console.WriteLine("Ordering tea...");
string tea = await MakeTeaAsync();
Console.WriteLine(tea);

async Task<string> MakeTeaAsync()
{
    Console.WriteLine("The kettle is boiling...");
    await Task.Delay(500);
    return "Tea is ready!";
}

Ordering tea...
The kettle is boiling...
Tea is ready!

Asenkronluğun asıl gücü, birkaç işi aynı anda beklerken ortaya çıkar. Bir metodu await olmadan çağırırsan metot başlar ve sana bir Task verir. Ardından Task.WhenAll tüm görevlerin bitmesini birlikte bekler ve sonuçlarını başlatılma sırasına göre bir dizide verir. Her biri yarım saniye süren iki iş, bir saniyede değil, yaklaşık yarım saniyede biter.

using System.Diagnostics;

var timer = Stopwatch.StartNew();

Task<string> teaTask = PrepareAsync("tea", 500);
Task<string> toastTask = PrepareAsync("toast", 500);
string[] results = await Task.WhenAll(teaTask, toastTask);

Console.WriteLine(string.Join(" + ", results));
Console.WriteLine($"Faster than one by one: {timer.ElapsedMilliseconds < 1000}");

async Task<string> PrepareAsync(string item, int milliseconds)
{
    Console.WriteLine($"Started: {item}");
    await Task.Delay(milliseconds);
    return $"{item} ready";
}

Started: tea
Started: toast
tea ready + toast ready
Faster than one by one: True

Proje: not defteri raporu

Şimdi kursta öğrendiklerini birleştirelim. Bir öğretmen öğrencilerin puanlarını Ad;Puan biçiminde satırlar olarak saklıyor. Program verileri yüklemeli, hatalı satırları atlamalı, her öğrenciye bir not vermeli ve kısa bir rapor yazdırmalıdır. İşi adımlara bölüyoruz:

1. 1
   Veri modeli

   Öğrenciyi tek satırlık record Student(string Name, int Score); ile tanımlıyoruz.

2. 2
   Asenkron yükleme

   LoadLinesAsync metodu satırları döndürür. Burada dosyayı Task.Delay ile taklit ediyoruz; gerçek bir programda await File.ReadAllLinesAsync("scores.txt") yazılırdı.

3. 3
   Doğrulama

   Her satırı Split(';') ile parçalara ayırıyor, puanı int.TryParse ile kontrol ediyoruz; hatalı bir satır programı durdurmuyor.

4. 4
   Analiz ve rapor

   LINQ ile sıralıyor ve ortalamayı buluyor, switch ifadesiyle not veriyor, interpolasyonla düzgün bir tablo yazdırıyoruz.

string[] lines = await LoadLinesAsync();
List<Student> students = [];

foreach (string line in lines)
{
    string[] parts = line.Split(';');
    if (parts.Length == 2 && int.TryParse(parts[1], out int score))
        students.Add(new Student(parts[0], score));
    else
        Console.WriteLine($"Skipped bad line: '{line}'");
}
Console.WriteLine($"Loaded {students.Count} students");

async Task<string[]> LoadLinesAsync()
{
    await Task.Delay(300);
    return ["Aysel;95", "Murad;79", "Leyla;abc", "Elvin;45", "Nigar;91"];
}

record Student(string Name, int Score);

Skipped bad line: 'Leyla;abc'
Loaded 4 students

using System.Globalization;

CultureInfo.CurrentCulture = CultureInfo.InvariantCulture;
List<Student> students = [new("Aysel", 95), new("Murad", 79), new("Elvin", 45), new("Nigar", 91)];

foreach (var s in students.OrderByDescending(s => s.Score))
    Console.WriteLine($"{s.Name,-6}{s.Score,4}  {Grade(s.Score)}");

Console.WriteLine($"Average: {students.Average(s => s.Score):F1}");
Console.WriteLine($"Passed: {students.Count(s => s.Score >= 50)} of {students.Count}");

string Grade(int score) => score switch
{
    >= 90 => "A",
    >= 80 => "B",
    >= 70 => "C",
    >= 50 => "D",
    _ => "F"
};

record Student(string Name, int Score);

Aysel   95  A
Nigar   91  A
Murad   79  C
Elvin   45  F
Average: 77.5
Passed: 3 of 4

İki bölümü tek bir app.cs dosyasında birleştir: rapor kodunu yükleme kodundan sonra yaz, record Student ise dosyanın sonunda bir kez kalsın. Sonra projeyi kendin geliştir:

• Verileri gerçek bir dosyadan oku: await File.ReadAllLinesAsync("scores.txt").
• Console.ReadLine() ile kullanıcıdan yeni bir öğrenci eklemesini iste.
• GroupBy(s => Grade(s.Score)) ile her nottan kaç öğrenci olduğunu hesapla.
• Raporu await File.WriteAllTextAsync("report.txt", text) ile bir dosyaya kaydet.