Değişkenler, türler ve string'ler

Bir oyunda oyuncunun adı, puanı, kalan canları ve seviyesi vardır. Program bu bilgileri bir yerde saklamalı ve oyun ilerledikçe değiştirmelidir. Bunun için değişkenler kullanılır. C#'ta her değişkenin, içinde ne tür bir değer tutabileceğini belirleyen bir türü vardır.

Değişkenler

Bir değişken tanımlamak için önce türü, sonra adı yazılır ve = işaretiyle değer atanır. Daha sonra değişkene yeni bir değer verebilirsin ama yalnızca aynı türden. Adlar genellikle küçük harfle başlar, sonraki her sözcük büyük harfle yazılır: playerName, livesLeft.

string playerName = "Leyla";
int score = 0;
int livesLeft = 3;
bool isGameOver = false;

score = score + 50;
score += 25;
livesLeft--;

Console.WriteLine(playerName);
Console.WriteLine(score);
Console.WriteLine(livesLeft);
Console.WriteLine(isGameOver);

Leyla
75
2
False

• score += 25, score = score + 25 ifadesinin kısaltmasıdır; -=, *= ve /= da vardır.
• livesLeft-- değeri 1 azaltır, ++ ise 1 artırır.
• bool değeri ekranda büyük harfle görünür (True ya da False), kodda ise küçük harfle yazılır: true, false.

Temel türler

`var` ve `const`

Tür sağ taraftan açıkça anlaşılıyorsa onun yerine var yazabilirsin; derleyici türü kendisi belirler. Bu, değişkenin türsüz olduğu anlamına gelmez: var city = "Baku"; yazdıktan sonra city sonsuza dek string olarak kalır. Hiç değişmemesi gereken değerler için const kullanılır.

var city = "Baku";
var year = 2026;
var price = 2.5m;
const int DaysInWeek = 7;

Console.WriteLine(city.GetType().Name);
Console.WriteLine(year.GetType().Name);
Console.WriteLine(price.GetType().Name);
Console.WriteLine(DaysInWeek * 4);

String
Int32
Decimal
28

GetType().Name, türün .NET'teki adını gösterir: int aslında Int32'nin, string ise String'in kısa adıdır. city = 5; yazmayı denersen derleyici CS0029 hatası verir: int, string'e dönüştürülemez. DaysInWeek = 8; yazmak ise hiç mümkün değildir, çünkü bu bir sabittir.

Sayılar ve dönüşümler

7 / 2 işleminin 3 verdiğini zaten biliyorsun. Ondalıklı bir sonuç gerekiyorsa sayılardan birini double'a dönüştür: (double)7 / 2. Buna tür dönüştürme (cast) denir. Ters yönde (int)3.99 ondalık kısmı atar ve 3 verir; yuvarlama yapmaz! Metni sayıya çevirmek için int.Parse, sayıyı metne çevirmek için ToString() kullanılır.

using System.Globalization;

CultureInfo.CurrentCulture = CultureInfo.InvariantCulture;

int apples = 7;
int friends = 2;
Console.WriteLine(apples / friends);
Console.WriteLine((double)apples / friends);
Console.WriteLine((int)3.99);
Console.WriteLine(Math.Round(3.99));

int year = int.Parse("2026");
Console.WriteLine(year + 1);
Console.WriteLine(year.ToString() + "!");

3
3.5
3
4
2027
2026!

String'ler ve interpolasyon

Metni + ile birleştirmek kısa sürede yorucu olur. String interpolasyonu daha kolaydır: string'in önüne $ konur, değişkenler ve ifadeler ise süslü parantez içinde doğrudan metne yazılır. Parantez içinde iki noktadan sonra bir biçim verebilirsin: F2 ondalık ayırıcıdan sonra iki basamak, N0 ise binlik ayırıcılı bir tam sayı demektir.

using System.Globalization;

CultureInfo.CurrentCulture = CultureInfo.InvariantCulture;

string name = "Murad";
int score = 95;
decimal price = 4.5m;
int views = 1234567;

Console.WriteLine("Hi, " + name + "!");
Console.WriteLine($"{name} scored {score} points.");
Console.WriteLine($"Next time: {score + 5}");
Console.WriteLine($"3 tickets: {price * 3:F2} AZN");
Console.WriteLine($"Views: {views:N0}");

Hi, Murad!
Murad scored 95 points.
Next time: 100
3 tickets: 13.50 AZN
Views: 1,234,567

String de bir nesnedir ve kullanışlı özellikleri ve metotları vardır. Dikkat: string'ler değiştirilemez; ToUpper() gibi metotlar orijinali değiştirmez, yeni bir string döndürür. Karakterlere indeksle erişilir ve sayma sıfırdan başlar.

string city = "  Baku  ";
string clean = city.Trim();

Console.WriteLine(clean.Length);
Console.WriteLine(clean.ToUpper());
Console.WriteLine(clean.Contains("ak"));
Console.WriteLine(clean.Replace("Baku", "Ganja"));
Console.WriteLine(clean[0]);
Console.WriteLine($"[{city}]");

4
BAKU
True
Ganja
B
[  Baku  ]