Bir çay demleme tarifi “suyu kaynat”, “demliği ısıt”, “çayı demlenmeye bırak” gibi adlandırılmış adımlardan oluşur. Bazı adımlar bir koşula bağlıdır (“su kaynadıysa…”), bazıları ise tekrarlanır (“her bardağa doldur”). Programlar da böyle kurulur: adlandırılmış adımlar fonksiyonlar, kararlar **if, tekrarlar ise döngüler** ile yazılır.
Fonksiyonlar
Bir fonksiyon fn anahtar kelimesiyle bildirilir, adı snake_case biçiminde yazılır. Her parametrenin türü mutlaka belirtilmelidir. Fonksiyon bir değer döndürüyorsa türü -> okundan sonra yazılır. Fonksiyonların dosyadaki sırası önemli değildir: main, kendisinden aşağıda bildirilen bir fonksiyonu da çağırabilir.
fn main() {
greet("Leyla");
let a = area(3, 4);
println!("Area: {a}");
}
fn greet(name: &str) {
println!("Hello, {name}!");
}
fn area(width: u32, height: u32) -> u32 {
width * height
}Beklenen çıktı
Hello, Leyla! Area: 12
&str bir metin türüdür (onu 4. derste ayrıntılı inceleyeceğiz). area fonksiyonunda return yok: son ifade olan width * height otomatik olarak döndürülür.İfadeler ve deyimler
İfade ve deyimTanım
İfade (expression), hesaplanan ve bir değer üreten koddur: 5 + 3, area(2, 3), bir { } bloğu, bir if. Deyim (statement) ise bir iş yapar ama değer üretmez: let x = 5; ya da sonunda ; olan herhangi bir satır. Bir ifadenin sonuna ; koymak onu deyime dönüştürür.
fn main() {
let y = {
let x = 3;
x * x + 1
};
println!("y = {y}");
}Beklenen çıktı
y = 10
x * x + 1 satırının sonunda ; yok.E0308 hatası
fn square(x: i32) -> i32 {
x * x;
}Doğru
fn square(x: i32) -> i32 {
x * x
};, ifadeyi deyime çevirdi; fonksiyon hiçbir şey, yani boş () türünü döndürüyor. Derleyici i32 bekliyordu ve noktalı virgülü silmeyi öneriyor.error[E0308]: mismatched types
--> src/main.rs:1:22
|
1 | fn square(x: i32) -> i32 {
| ------ ^^^ expected `i32`, found `()`
| |
| implicitly returns `()` as its body has no tail or `return` expression
2 | x * x;
| - help: remove this semicolon to return this valueDeğer döndüren if
Rust'ta if koşulu parantez gerektirmez, ama süslü parantezler zorunludur. Koşul mutlaka bool türünde olmalıdır. if aynı zamanda bir ifadedir: sonucunu bir değişkene yazabilir ya da fonksiyondan döndürebilirsin. Bunun için tüm dalların değerleri aynı türde olmalıdır.
fn grade(score: u32) -> char {
if score >= 90 {
'A'
} else if score >= 70 {
'B'
} else {
'C'
}
}
fn main() {
let temperature = 28;
let clothes = if temperature > 25 { "T-shirt" } else { "jacket" };
println!("Wear a {clothes}");
println!("95 -> {}", grade(95));
println!("72 -> {}", grade(72));
println!("40 -> {}", grade(40));
}Beklenen çıktı
Wear a T-shirt 95 -> A 72 -> B 40 -> C
Döngüler: loop, while, for
Rust'ta üç döngü vardır. loop, break ile durdurulana kadar sonsuza dek tekrarlanır ve break bir değer de döndürebilir. while, koşul doğru olduğu sürece çalışır. for ise bir koleksiyonun ya da bir aralığın elemanlarını tek tek dolaşır; en çok kullanılan ve en güvenli döngüdür.
fn main() {
let mut counter = 0;
let result = loop {
counter += 1;
if counter == 5 {
break counter * 10;
}
};
println!("result = {result}");
let mut n = 3;
while n > 0 {
println!("{n}...");
n -= 1;
}
println!("Liftoff!");
}Beklenen çıktı
result = 50 3... 2... 1... Liftoff!
fn main() {
for i in 1..4 {
print!("{i} ");
}
println!();
for i in (1..=3).rev() {
print!("{i} ");
}
println!();
let cities = ["Baku", "Ganja", "Shaki"];
for (index, city) in cities.iter().enumerate() {
println!("{index}: {city}");
}
let total: i32 = (1..=100).sum();
println!("1 + 2 + ... + 100 = {total}");
}Beklenen çıktı
1 2 3 3 2 1 0: Baku 1: Ganja 2: Shaki 1 + 2 + ... + 100 = 5050
print! satır atlamadan yazdırır, boş println!() ise yeni satıra geçer. enumerate() her elemana kendi indeksini ekler.| Yazım | Değerler | Not |
|---|---|---|
1..4 | 1, 2, 3 | son dahil değil |
1..=4 | 1, 2, 3, 4 | son dahil |
(1..4).rev() | 3, 2, 1 | ters sırada |
(0..10).step_by(3) | 0, 3, 6, 9 | adımla |
İç içe döngülerde break yalnızca en içteki döngüyü durdurur. Dıştaki döngüyü durdurmak için ona kesme işaretiyle başlayan bir etiket (label) ver ve break 'etiket yaz:
fn main() {
'outer: for row in 1..=3 {
for col in 1..=3 {
if row * col == 4 {
println!("found at ({row}, {col})");
break 'outer;
}
}
}
println!("search finished");
}Beklenen çıktı
found at (2, 2) search finished
Unutma
- Fonksiyon
fnile bildirilir; parametre türleri zorunludur, dönüş türü->ile belirtilir. - İfade bir değer üretir, deyim üretmez; sondaki
;ifadeyi deyime çevirir. - Bir fonksiyonun ya da bloğun
;içermeyen son ifadesi onun değeridir. ifbir ifadedir ve koşulu mutlakaboololmalıdır.loop,breakile değer döndürebilir;foraralıklarla çalışır:1..4sonu dahil etmez,1..=4eder.