Fonksiyonlar, ifadeler ve akış kontrolü

Fonksiyonlar yaz, ifade ile deyim arasındaki farkı kavra, `if`'i değer döndüren bir ifade olarak kullan ve `loop`, `while`, `for` döngülerini aralıklarla birlikte uygula.

  • Başlangıç
  • 15 dk
  • 10 soru
  • Ders 3 / 10

Bu derste öğreneceklerin

  • Parametreli ve değer döndüren fonksiyonlar yazmak
  • İfadeyi deyimden ayırmak ve noktalı virgülün rolünü açıklamak
  • if'i bir ifade olarak kullanmak
  • loop, while ve for döngülerini aralıklarla yazmak

Bir çay demleme tarifi “suyu kaynat”, “demliği ısıt”, “çayı demlenmeye bırak” gibi adlandırılmış adımlardan oluşur. Bazı adımlar bir koşula bağlıdır (“su kaynadıysa…”), bazıları ise tekrarlanır (“her bardağa doldur”). Programlar da böyle kurulur: adlandırılmış adımlar fonksiyonlar, kararlar **if, tekrarlar ise döngüler** ile yazılır.

Fonksiyonlar

Bir fonksiyon fn anahtar kelimesiyle bildirilir, adı snake_case biçiminde yazılır. Her parametrenin türü mutlaka belirtilmelidir. Fonksiyon bir değer döndürüyorsa türü -> okundan sonra yazılır. Fonksiyonların dosyadaki sırası önemli değildir: main, kendisinden aşağıda bildirilen bir fonksiyonu da çağırabilir.

Rust
fn main() {
    greet("Leyla");
    let a = area(3, 4);
    println!("Area: {a}");
}

fn greet(name: &str) {
    println!("Hello, {name}!");
}

fn area(width: u32, height: u32) -> u32 {
    width * height
}

Beklenen çıktı

Hello, Leyla!
Area: 12
&str bir metin türüdür (onu 4. derste ayrıntılı inceleyeceğiz). area fonksiyonunda return yok: son ifade olan width * height otomatik olarak döndürülür.

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

İfadeler ve deyimler

İfade ve deyimTanım

İfade (expression), hesaplanan ve bir değer üreten koddur: 5 + 3, area(2, 3), bir { } bloğu, bir if. Deyim (statement) ise bir iş yapar ama değer üretmez: let x = 5; ya da sonunda ; olan herhangi bir satır. Bir ifadenin sonuna ; koymak onu deyime dönüştürür.

Rust
fn main() {
    let y = {
        let x = 3;
        x * x + 1
    };
    println!("y = {y}");
}

Beklenen çıktı

y = 10
Bir bloğun değeri son ifadesidir: x * x + 1 satırının sonunda ; yok.

E0308 hatası

fn square(x: i32) -> i32 {
    x * x;
}

Doğru

fn square(x: i32) -> i32 {
    x * x
}
Solda ;, ifadeyi deyime çevirdi; fonksiyon hiçbir şey, yani boş () türünü döndürüyor. Derleyici i32 bekliyordu ve noktalı virgülü silmeyi öneriyor.
Text
error[E0308]: mismatched types
 --> src/main.rs:1:22
  |
1 | fn square(x: i32) -> i32 {
  |    ------            ^^^ expected `i32`, found `()`
  |    |
  |    implicitly returns `()` as its body has no tail or `return` expression
2 |     x * x;
  |          - help: remove this semicolon to return this value

Değer döndüren if

Rust'ta if koşulu parantez gerektirmez, ama süslü parantezler zorunludur. Koşul mutlaka bool türünde olmalıdır. if aynı zamanda bir ifadedir: sonucunu bir değişkene yazabilir ya da fonksiyondan döndürebilirsin. Bunun için tüm dalların değerleri aynı türde olmalıdır.

Rust
fn grade(score: u32) -> char {
    if score >= 90 {
        'A'
    } else if score >= 70 {
        'B'
    } else {
        'C'
    }
}

fn main() {
    let temperature = 28;
    let clothes = if temperature > 25 { "T-shirt" } else { "jacket" };
    println!("Wear a {clothes}");
    println!("95 -> {}", grade(95));
    println!("72 -> {}", grade(72));
    println!("40 -> {}", grade(40));
}

Beklenen çıktı

Wear a T-shirt
95 -> A
72 -> B
40 -> C

Döngüler: loop, while, for

Rust'ta üç döngü vardır. loop, break ile durdurulana kadar sonsuza dek tekrarlanır ve break bir değer de döndürebilir. while, koşul doğru olduğu sürece çalışır. for ise bir koleksiyonun ya da bir aralığın elemanlarını tek tek dolaşır; en çok kullanılan ve en güvenli döngüdür.

Rust
fn main() {
    let mut counter = 0;
    let result = loop {
        counter += 1;
        if counter == 5 {
            break counter * 10;
        }
    };
    println!("result = {result}");

    let mut n = 3;
    while n > 0 {
        println!("{n}...");
        n -= 1;
    }
    println!("Liftoff!");
}

Beklenen çıktı

result = 50
3...
2...
1...
Liftoff!
Rust
fn main() {
    for i in 1..4 {
        print!("{i} ");
    }
    println!();

    for i in (1..=3).rev() {
        print!("{i} ");
    }
    println!();

    let cities = ["Baku", "Ganja", "Shaki"];
    for (index, city) in cities.iter().enumerate() {
        println!("{index}: {city}");
    }

    let total: i32 = (1..=100).sum();
    println!("1 + 2 + ... + 100 = {total}");
}

Beklenen çıktı

1 2 3 
3 2 1 
0: Baku
1: Ganja
2: Shaki
1 + 2 + ... + 100 = 5050
print! satır atlamadan yazdırır, boş println!() ise yeni satıra geçer. enumerate() her elemana kendi indeksini ekler.
YazımDeğerlerNot
1..41, 2, 3son dahil değil
1..=41, 2, 3, 4son dahil
(1..4).rev()3, 2, 1ters sırada
(0..10).step_by(3)0, 3, 6, 9adımla

İç içe döngülerde break yalnızca en içteki döngüyü durdurur. Dıştaki döngüyü durdurmak için ona kesme işaretiyle başlayan bir etiket (label) ver ve break 'etiket yaz:

Rust
fn main() {
    'outer: for row in 1..=3 {
        for col in 1..=3 {
            if row * col == 4 {
                println!("found at ({row}, {col})");
                break 'outer;
            }
        }
    }
    println!("search finished");
}

Beklenen çıktı

found at (2, 2)
search finished

Unutma

  • Fonksiyon fn ile bildirilir; parametre türleri zorunludur, dönüş türü -> ile belirtilir.
  • İfade bir değer üretir, deyim üretmez; sondaki ; ifadeyi deyime çevirir.
  • Bir fonksiyonun ya da bloğun ; içermeyen son ifadesi onun değeridir.
  • if bir ifadedir ve koşulu mutlaka bool olmalıdır.
  • loop, break ile değer döndürebilir; for aralıklarla çalışır: 1..4 sonu dahil etmez, 1..=4 eder.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 10

Soru 1 / 10. Hangi fonksiyon bir sayının karesini doğru döndürür?