Depo işlemleri, sayım ve maliyet yöntemleri

Bu derste öğreneceklerin

Temel depo belgelerini ve kayıtlarını tanımak
1C'de sayım yapıp sonuçlarını kaydetmek
Satışların maliyetini FIFO ve ağırlıklı ortalama ile hesaplamak

Yıl sonu sayımı. Programa göre depoda 120 defter var ama rafta 115 tane. Başka bir malda ise tersine 2 adet fazla var. Hangi rakam doğru? Raftaki! Muhasebecinin işi kayıtları gerçeğe uydurmak ve farkı doğru hesaba yazmaktır.

Temel depo belgeleri

Belge	Ne zaman	Kayıt
`Перемещение товаров`	mal bir depodan diğerine geçer	205 (B) — 205 (A) (hesap aynı, yalnızca depo analitiği değişir)
`Требование-накладная`	malzemeler üretime verilir	202 (B) — 201 (A)
`Инвентаризация товаров`	fiilî sayım	kayıt oluşturmaz
`Оприходование товаров`	fazla bulundu	205 (B) — 611 (A) (diğer faaliyet gelirleri)
`Списание товаров`	eksik veya bozulma	731 (B) — 205 (A) (diğer faaliyet giderleri)

Azerbaycan hesap planıyla tipik kayıtlar. Kesin hesap muhasebe politikasına bağlıdır: örneğin sorumlu kişi biliniyorsa eksik ona yüklenebilir.

1C'de sayım

1
Belgeleri düzene sok
Sayım tarihine kadarki tüm alış, satış ve transfer belgeleri girilip işlenmiş olmalıdır; yoksa kayıttaki miktar yanlış olur.
2
Belgeyi oluştur ve doldur
Склад › Инвентаризация товаров → Создать, depoyu seç, ardından Заполнить (Doldur) ile kayıttaki miktarları getir. Sayım listesini yazdır ve sayım ekibine ver.
3
Fiilî miktarları gir
Sayım sonuçlarını fiilî miktar sütununa gir; program her satırdaki farkı gösterir. Belgeyi Записать ile kaydet; belge tek başına kayıt oluşturmaz.
4
Farkları kaydet
Sayımdan Создать на основании ile eksikler için Списание товаров (zayi), fazlalar için Оприходование товаров (sayım fazlası) belgesi oluştur ve işle.

Sayımın sonucu

Defter: kayıtta 120 adet, sayımda 115, birim maliyet 12 ₼. Hesap makinesi: kayıtta 40 adet, sayımda 42, birim maliyet 25 ₼. Hangi kayıtlar yapılır?

Çözümü göster

Defter: eksik 120 − 115 = 5 adet × 12 = 60 ₼ → Списание товаров: 731 (B) — 205 (A), 60 ₼.
Hesap makinesi: fazla 42 − 40 = 2 adet × 25 = 50 ₼ → Оприходование товаров: 205 (B) — 611 (A), 50 ₼.
Sayımdan sonra 205 hesabı 60 − 50 = 10 ₼ azalır.

Borç	Alacak	Tutar, ₼	Açıklama
731	205	60	`Списание товаров`: 5 defter × 12 ₼ eksik
205	611	50	`Оприходование товаров`: 2 hesap makinesi × 25 ₼ fazla

Sayım sonuçlarının kayıtları.

Satışların maliyeti: FIFO ve ağırlıklı ortalama

Aynı mal farklı fiyatlarla alındıysa satıldığında 701'e hangi maliyet yazılır? Bunu muhasebe politikasında seçilen yöntem belirler. FIFO (ФИФО, “ilk giren ilk çıkar”) önce en eski partileri gider yazar. Ağırlıklı ortalama (По средней) tüm partilerin ortalama fiyatını kullanır. UFRS'ye (IAS 2) göre LIFO yöntemine izin verilmez.

Ortalama birim maliyet = (D₀ + D_alış) / (M₀ + M_alış)Ortalama birim maliyet = (D₀ + D_alış) / (M₀ + M_alış)

burada:

D₀, M₀dönem başı stoğun değeri (₼) ve miktarı
D_alış, M_alışdönem içinde alınanların değeri ve miktarı

Aynı satış, iki farklı sonuç

Ay başında 10 adet × 20 ₼ var. Alışlar: 30 adet × 22 ₼ ve 20 adet × 25 ₼. Ay içinde 45 adet satıldı. FIFO ve ağırlıklı ortalamayla satışların maliyetini ve kapanış stoğunu bul.

Çözümü göster

Toplam: 60 adet, 200 + 660 + 500 = 1360 ₼.
FIFO: 10 × 20 + 30 × 22 + 5 × 25 = 200 + 660 + 125 = 985 ₼; kapanış stoğu 15 × 25 = 375 ₼.
Ortalama: 1360 / 60 ≈ 22,67 ₼; satışların maliyeti 45 × 1360 / 60 = 1020 ₼; kapanış stoğu 1360 − 1020 = 340 ₼.
Fiyatlar yükselirken FIFO daha düşük maliyet ve daha yüksek kâr gösterir.

Borç	Alacak	Tutar, ₼	Açıklama
701	205	985	45 adedin maliyeti — FIFO
701	205	1020	Aynı satış — ağırlıklı ortalama (alternatif)

Yönteme göre 701'e farklı tutar düşer; muhasebe politikası yalnızca bir yöntem seçer.

Önemli noktalar

Перемещение товаров hesabı değil yalnızca depoyu değiştirir; Инвентаризация товаров hiç kayıt oluşturmaz.
Eksik Списание товаров (731 B, 205 A), fazla Оприходование товаров (205 B, 611 A) ile kaydedilir.
Farkları eski belgeleri değiştirerek değil, sayım tarihinde ayrı belgelerle kaydet.
FIFO önce en eski partileri gider yazar; ortalama yöntem tüm partilerin ortalama fiyatını alır; UFRS LIFO'ya izin vermez.

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

1 / 10

Mal “Merkez depo”dan “Mağaza”ya aktarıldı. Hangi kayıt oluşur?