Raporlar ve hata arama — 1C: Muhasebe

Bu derste öğreneceklerin

Temel standart raporları almak ve ayrıntıya inmek
Mizandan bilanço ve gelir tablosu oluşturmak
Tipik hataları belirtilerinden tanıyıp düzeltmek

Bir denetçi geliyor ve iki şey istiyor: yılın mizanı ve “Güneş Gıda” ile cari hesabın ekstresi. Deneyimli bir muhasebeci bunları bir dakikada hazırlar ve aynı raporlarla kendi hatalarını denetçiden önce bulur. Raporlar yalnızca sonuç değil, aynı zamanda en iyi kontrol aracıdır.

Temel standart raporlar

Rapor	Hangi soruyu cevaplar
`Оборотно-сальдовая ведомость`	Tüm hesapların bakiyeleri ve hareketleri nedir?
`Оборотно-сальдовая ведомость по счету`	Bir hesap analitiğe göre nasıl dağılır; örneğin 211 hangi müşterilerden oluşur?
`Карточка счета`	Bir hesabın tüm kayıtları, tarih sırasıyla ve yürüyen bakiyeyle
`Анализ счета`	Bir hesabın hareketleri hangi karşı hesaplardan oluştu?
`Экспресс-проверка`	Kayıtlarda tipik hatalar var mı? (otomatik kontrol)

Hepsi Отчеты (Raporlar) bölümündedir.

1
Raporu al
Отчеты › Оборотно-сальдовая ведомость aç, dönemi ve şirketi seç, Сформировать (Oluştur) düğmesine bas.
2
Ayrıntıya in
Herhangi bir rakama çift tıkla, ayrıntı menüsü açılır: o hesap için Оборотно-сальдовая ведомость по счету, Карточка счета veya Анализ счета seç. Ekstredeki bir satırdan da doğrudan kaynak belgeyi açabilirsin.
3
Ayarları değiştir
Показать настройки (ayarları göster) ile alt hesapları, analitiği (субконто) ve filtreleri ekle; örneğin 211'i cari hesaplara göre aç.

Mizandan finansal tablolara

Bilanço hesapların kapanış bakiyelerinden, gelir tablosu (kâr veya zarar tablosu) ise gelir ve gider hesaplarının hareketlerinden oluşturulur. Azerbaycan ulusal standartlarına göre tam finansal tablo setinde ayrıca özkaynak değişim tablosu, nakit akış tablosu ve muhasebe politikalarıyla açıklayıcı notlar bulunur. 1C'de resmî formlar Отчеты › Регламентированные отчеты (yasal raporlar) içindedir; içerikleri ülke sürümüne bağlıdır.

Mart ayının bilançosu ve sonucu

Hazar Kitap'ın mart mizanına (ikinci ders) göre kapanış bakiyeleri: 221 — 200, 223 — 9500, 205 — 2200, 211 — 500 (B); 531 — 1000, 301 — 10 000 (A); hareketler: 601 — 4500, 701 — 2800, 721 — 300. Kısa bir bilanço ve gelir tablosu hazırla (vergisiz).

Çözümü göster

Gelir tablosu: gelir 4500 − satışların maliyeti 2800 = brüt kâr 1700; − genel yönetim giderleri 300 = 1400 ₼.
Varlıklar: nakit ve benzerleri 200 + 9500 = 9700; stoklar 2200; alacaklar 500; toplam 12 400 ₼.
Yükümlülükler: ticari borçlar 1000 ₼.
Özkaynaklar: 10 000 + dağıtılmamış kâr 1400 = 11 400 ₼.
Kontrol: 1000 + 11 400 = 12 400 ₼; bilanço denk.

Tipik hatalar ve belirtileri

Belirti	Olası neden	Nereye bakılmalı
221 alacak bakiyesi veriyor	tahsil fişi eksik veya geç tarihli	221 için `Карточка счета`, gün gün
205'te negatif miktar	satış alıştan önce girilmiş ya da yanlış depo seçilmiş	205 hesap mizanı, mallara ve depolara göre
Aynı tedarikçi için 531'de hem borç hem avans	ödeme başka sözleşmeye düşmüş ya da cari hesap mükerrer	531 hesap mizanı, cari hesap ve sözleşmeye göre
241'in bakiyesi her ay büyüyor	indirilecek KDV mahsup edilmiyor: faturalar kaydedilmemiş	241 için `Анализ счета`
Belge raporda yok	işlenmemiş, başka şirket veya dönem seçilmiş	belge listesi: işlenmiş işareti ve tarih

Negatif kasayı bul

1 Mart mizanında 221 hesabı 150 ₼ alacak bakiyesi gösteriyor. Ekstrede: açılış 100 ₼, 1 Mart — 250 ₼'lik tediye fişi (iş avansı). Kasiyer ise sabah bir müşteriden 400 ₼ nakit aldığını söylüyor. Hata nerede?

Çözümü göster

Ekstrede 1 Mart için yalnızca çıkış var: 100 − 250 = −150 ₼; bu imkânsız.
Müşterinin 400 ₼'lik tahsil fişi ya girilmemiş ya da yanlışlıkla 2 Mart tarihiyle kaydedilmiş (belge listesinde tarihi kontrol et).
Onu 1 Mart'a, tediye fişinden önceki bir saate düzelt: 100 + 400 − 250 = 250 ₼ borç; bakiye normale döner.

Hata, zaten kapatılmış ve raporu verilmiş bir dönemdeyse eski belgeyi değiştirmek verilmiş rakamları “kaydırır”. Bu durumda baş muhasebeciyle anlaşıp düzeltme cari dönemde ayrıca kaydedilir: Операции › Операции, введенные вручную (elle girilen işlemler) ile ya da belgenin Сторно (ters kayıt) işlemiyle. Örneğin 300 ₼ ofis kirası yanlışlıkla pazarlama giderlerine (711) yazıldıysa, onu genel yönetim giderlerine aktaran tek bir kayıt yeterlidir. Önemli geçmiş dönem hataları ise standartların (ulusal standartlar, IAS 8) özel kurallarıyla düzeltilir.

Borç	Alacak	Tutar, ₼	Açıklama
721	711	300	Düzeltme: kira pazarlama giderlerinden genel yönetim giderlerine aktarıldı

Elle girilen işlemle düzeltme (cari dönemde).

Önemli noktalar

Оборотно-сальдовая ведомость genel resmi, Карточка счета her kaydı, Анализ счета karşı hesapları gösterir.
Rakama çift tıkla ve zinciri izle: mizan → hesap mizanı → ekstre → belge.
Bilanço kapanış bakiyelerinden, gelir tablosu gelir ve gider hareketlerinden oluşturulur.
Negatif kasa, negatif stok, büyüyen 241 ve aynı cari hesapta hem borç hem avans tipik hata belirtileridir.

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

1 / 10

221 hesabının tüm kayıtlarını tarih sırasıyla ve yürüyen bakiyeyle hangi rapor gösterir?