Durum ve mimari: ViewModel ve MVVM

Compose'da durumu `remember` ve `mutableStateOf` ile tut, yukarı taşı (state hoisting), ekranın verisini StateFlow ile bir ViewModel'e aktar ve uygulamayı tek yönlü veri akışıyla MVVM tarzında kur.

  • İleri
  • 22 dk
  • 10 soru
  • Ders 11 / 14

Bu derste öğreneceklerin

  • remember, rememberSaveable ve mutableStateOf arasındaki farkı açıklamak
  • Durumu yukarı taşıyıp durumsuz (stateless) bir composable yazmak
  • Ekran durumunu ViewModel'de StateFlow ile tutmak ve Compose'da okumak
  • Tek yönlü veri akışını ve MVVM katmanlarını açıklamak

Leyla bir bilgi yarışması uygulamasında üçüncü soruya gelmiş ve telefonunu yan çeviriyor; puan sıfırlanıyor ve baştan başlaması gerekiyor. Bu tür hataların hepsinin kökü aynıdır: durum (state) doğru yerde tutulmamıştır. Durum, zamanla değişebilen ve ekranı etkileyen her değerdir: yazılan metin, bir anahtarın konumu, yüklenen bir liste, bir puan. Bu derste onu nerede ve nasıl tutacağını öğreneceksin.

remember ve mutableStateOf

Compose yalnızca gözlemlenebilir durumdaki değişiklikleri fark eder. mutableStateOf(...) böyle bir değer oluşturur: onu değiştirdiğinde Compose, bu değeri okuyan fonksiyonları yeniden çağırır (recomposition). remember { } ise değeri yeniden oluşturmalar arasında saklar; o olmasa fonksiyon her çağrıda sıfırdan başlardı. by anahtar sözcüğü .value yazmadan çalışmanı sağlar.

Yanlış: sıradan bir değişken

@Composable
fun Counter() {
    var count = 0
    Button(onClick = { count++ }) {
        Text("Clicked $count times")
    }
}

Doğru: hatırlanan durum

@Composable
fun Counter() {
    var count by rememberSaveable { mutableIntStateOf(0) }
    Button(onClick = { count++ }) {
        Text("Clicked $count times")
    }
}
Solda count artar ama Compose bundan haberdar olmaz ve düğmede hep 0 yazar. Sağda her dokunuş ekranı günceller; değer ekran döndürüldüğünde bile korunur.

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Durumu yukarı taşımak

Durumu yukarı taşıma (state hoisting)Tanım

Durumu bir composable'ın içinden onu çağıran fonksiyona taşımak. Composable değeri parametre olarak alır, değişiklik isteğini ise bir lambda ile yukarı bildirir. Böyle bir fonksiyon durumsuz (stateless) olur: test etmesi, önizlemesi ve yeniden kullanması kolaydır.

Kotlin
@Composable
fun CounterScreen() {
    var count by rememberSaveable { mutableIntStateOf(0) }
    Counter(count = count, onIncrement = { count++ })
}

@Composable
fun Counter(count: Int, onIncrement: () -> Unit, modifier: Modifier = Modifier) {
    Button(onClick = onIncrement, modifier = modifier) {
        Text("Clicked $count times")
    }
}
CounterScreen durumun sahibidir; Counter ise yalnızca onu gösterir ve dokunuşları bildirir.

ViewModel ve StateFlow

ViewModel, bir ekranın verisini ve mantığını tutan sınıftır. Ekran döndürüldüğünde yeniden oluşturulmaz; bu yüzden puan kaybolmaz. Durumu dışarıya bir StateFlow ile veririz; her zaman güncel bir değeri olan ve değişiklikleri yayan bir akış. İçeride değiştirilebilir bir MutableStateFlow gizlenir, dışarıya yalnızca okunabilen StateFlow açılır.

Kotlin
data class QuizUiState(
    val question: Int = 1,
    val score: Int = 0,
    val finished: Boolean = false
)

class QuizViewModel : ViewModel() {
    private val _uiState = MutableStateFlow(QuizUiState())
    val uiState: StateFlow<QuizUiState> = _uiState.asStateFlow()

    fun answer(correct: Boolean) {
        _uiState.update { state ->
            val next = state.question + 1
            state.copy(
                question = next,
                score = if (correct) state.score + 1 else state.score,
                finished = next > 5
            )
        }
    }
}
Tüm ekran durumu tek bir değişmez data class'tadır; update onu atomik olarak yeni bir kopyayla değiştirir.
Kotlin
@Composable
fun QuizScreen(viewModel: QuizViewModel = viewModel()) {
    val state by viewModel.uiState.collectAsStateWithLifecycle()

    Column(modifier = Modifier.padding(16.dp)) {
        if (state.finished) {
            Text("Your score: ${state.score} / 5")
        } else {
            Text("Question ${state.question} of 5")
            Button(onClick = { viewModel.answer(correct = true) }) { Text("Correct") }
            Button(onClick = { viewModel.answer(correct = false) }) { Text("Wrong") }
        }
    }
}
Ekranda: “Question 1 of 5” ve iki düğme; beşinci cevaptan sonra “Your score: 3 / 5” gibi bir sonuç. Ekranı döndürmek sonucu etkilemez.

viewModel() fonksiyonu ekran için ViewModel'i oluşturur ya da var olanı döndürür. collectAsStateWithLifecycle() akışı bir Compose durumuna çevirir ve uygulama arka plandayken toplamayı durdurur. Bu fonksiyonlar lifecycle-viewmodel-compose ve lifecycle-runtime-compose kütüphanelerindedir.

  1. Kataloğa ekle

    gradle/libs.versions.toml dosyasında [libraries] bölümüne iki satır ekle:
    androidx-lifecycle-viewmodel-compose = { group = "androidx.lifecycle", name = "lifecycle-viewmodel-compose", version.ref = "lifecycleRuntimeKtx" }
    androidx-lifecycle-runtime-compose = { group = "androidx.lifecycle", name = "lifecycle-runtime-compose", version.ref = "lifecycleRuntimeKtx" }

  2. Modüle bağla

    app/build.gradle.kts içinde dependencies bloğuna implementation(libs.androidx.lifecycle.viewmodel.compose) ve implementation(libs.androidx.lifecycle.runtime.compose) ekle.

  3. Senkronize et ve içe aktar

    Sync Now'a bas, ardından kırmızı görünen viewModel ve collectAsStateWithLifecycle üzerinde Alt+Enter'a basıp import'u seç.

Tek yönlü veri akışı ve MVVM

Yukarıdaki kodda veri bir döngü içinde hareket eder: ekran durumu gösterir → kullanıcı bir düğmeye basar → ekran ViewModel'e bir olay gönderir (answer) → ViewModel yeni bir durum oluşturur → ekran onu gösterir. Buna tek yönlü veri akışı (UDF) denir. Durumu yalnızca bir yer değiştirdiği için hataları bulmak kolaylaşır. Bu mantığı sıradan Kotlin ile de deneyebilirsin:

Kotlin
data class CounterState(val count: Int = 0, val message: String = "")

sealed interface CounterEvent {
    data object Increment : CounterEvent
    data object Reset : CounterEvent
}

fun reduce(state: CounterState, event: CounterEvent): CounterState = when (event) {
    CounterEvent.Increment -> state.copy(
        count = state.count + 1,
        message = if (state.count + 1 >= 3) "Great streak!" else ""
    )
    CounterEvent.Reset -> CounterState()
}

fun main() {
    var state = CounterState()
    val events = listOf(CounterEvent.Increment, CounterEvent.Increment, CounterEvent.Increment, CounterEvent.Reset)
    for (event in events) {
        state = reduce(state, event)
        println("$event -> $state")
    }
}

Beklenen çıktı

Increment -> CounterState(count=1, message=)
Increment -> CounterState(count=2, message=)
Increment -> CounterState(count=3, message=Great streak!)
Reset -> CounterState(count=0, message=)
MVVM katmanıGöreviÖrnek
Model (veri)veriyi internetten ya da veritabanından alır ve saklarLessonRepository
ViewModelekran durumunu tutar, olayları işlerQuizViewModel
View (görünüm)durumu gösterir, olayları ViewModel'e iletirQuizScreen
Bir ViewModel asla composable'ları ya da bir Context'i doğrudan tutmamalıdır.
seçili kodu ayrı bir fonksiyona çıkarmak — Extract Function (Mac: Cmd+Option+M)Ctrl+Alt+M
adı tüm projede değiştirmek — RenameShift+F6
bir fonksiyonun nerede çağrıldığını bulmak — Find Usages (Mac: Option+F7)Alt+F7
dosya yapısı: sınıf ve fonksiyon listesi (Mac: Cmd+F12)Ctrl+F12

Unutma

  • Compose yalnızca mutableStateOf gibi gözlemlenebilir durumdaki değişiklikleri görür; remember onu yeniden oluşturmalar arasında saklar.
  • rememberSaveable basit değerleri döndürmede bile korur; ekranın asıl verisi ViewModel'de yaşar.
  • Durumu yukarı taşı: value aşağı iner, onValueChange gibi olaylar yukarı çıkar.
  • ViewModel durumu gizli bir MutableStateFlow'da tutar ve açık bir StateFlow olarak verir; ekran onu collectAsStateWithLifecycle() ile okur.
  • MVVM: Model veriyi sağlar, ViewModel durumu yönetir, View onu gösterir; veri tek yönde hareket eder.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 10

Soru 1 / 10. Ekran döndürüldüğünde remember { mutableStateOf(0) } ile tutulan değere ne olur?