- Majör ve minör gamı tam ses–yarım ses şemasıyla kurmak
- Bir aralığı yarım ses sayısına göre adlandırmak
- Dört tür üç sesli akoru kurmak ve tanımak
Neden bazı şarkılar neşeli, bazıları hüzünlü duyulur? Cevap çoğu zaman ezginin kurulduğu gamda gizlidir: majör mü, minör mü? Bu derste müziğin “yapı taşlarını” öğreneceksin: yarım ses, gam, aralık ve akor.
Tam ses ve yarım ses
Piyano klavyesinde her oktavda 12 tuş vardır: 7 beyaz ve 5 siyah. Yan yana iki tuş arasındaki uzaklık bir yarım sestir; Avrupa müziğindeki en küçük adımdır. İki yarım ses bir tam ses eder. Dikkat: mi–fa ve si–do arasında siyah tuş yoktur; bu yüzden aralarındaki uzaklık yarım sestir. Diyez (♯) notayı yarım ses tizleştirir, bemol (♭) yarım ses pesleştirir, natürel (♮) ise işareti kaldırır.
Majör ve minör gamlar
- Ttam ses = 2 yarım ses
- Yyarım ses: yan yana iki tuş arasındaki uzaklık
Do majör yalnızca beyaz tuşlardan oluşur: do – re – mi – fa – sol – la – si – do.
La minör de yalnızca beyaz tuşlardan oluşur: la – si – do – re – mi – fa – sol – la.
Sol notasından majör şemasıyla bir gam kur. Hangi notanın işarete ihtiyacı var?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Mi'den fa'ya yalnızca yarım ses var, şema ise burada tam ses istiyor; bu yüzden fa yarım ses tizleştirilir: fa diyez.
Sonuç: sol majörün bir donanım işareti vardır: fa♯.
Aralıklar
Aralık, iki ses arasındaki uzaklıktır. Onu ölçmenin en güvenilir yolu yarım sesleri saymaktır: alttaki sesten üstteki sese klavyede kaç adım çıktığını say.
| Yarım ses | Aralık | Örnek |
|---|---|---|
| 0 | tam birli | do – do |
| 1 | küçük ikili | mi – fa |
| 2 | büyük ikili | do – re |
| 3 | küçük üçlü | la – do |
| 4 | büyük üçlü | do – mi |
| 5 | tam dörtlü | do – fa |
| 6 | triton (artık dörtlü) | fa – si |
| 7 | tam beşli | do – sol |
| 8 | küçük altılı | mi – do |
| 9 | büyük altılı | do – la |
| 10 | küçük yedili | sol – fa |
| 11 | büyük yedili | do – si |
| 12 | tam sekizli (oktav) | do – bir sonraki do |
Üç sesli akorlar
Akor, aynı anda duyulan üç ya da daha fazla sestir. En basit akor olan üç sesli akor üçlülerle kurulur: kök ses, onun üstünde üçlü ve en üstte beşli. Üçlülerin hangi sırayla dizildiği akorun “rengini” belirler.
| Akor | Yapı (yarım ses) | Örnek |
|---|---|---|
| Majör | büyük + küçük üçlü: 4 + 3 | do – mi – sol |
| Minör | küçük + büyük üçlü: 3 + 4 | la – do – mi |
| Eksik | iki küçük üçlü: 3 + 3 | si – re – fa |
| Artık | iki büyük üçlü: 4 + 4 | do – mi – sol♯ |
Re notasından majör ve minör üç sesli akor kur.
Çözümü gösterÇözümü gizle
Majör (4 + 3): re → 4 yarım ses → fa♯; fa♯ → 3 yarım ses → la. Re majör = re – fa♯ – la.
Fark yalnızca ortadaki seste: üçlüyü yarım ses tizleştirince minör majöre dönüşür.
Önemli noktalar
- Bir oktavda 12 yarım ses vardır; mi–fa ve si–do arası yarım sestir.
- Majör: T–T–Y–T–T–T–Y; doğal minör: T–Y–T–T–Y–T–T.
- Paralel minör, majörden 3 yarım ses aşağıda başlar ve aynı donanıma sahiptir.
- Aralıkları yarım sesle ölç: 3 küçük üçlü, 4 büyük üçlü, 5 dörtlü, 7 beşli, 12 oktav.
- Majör akor 4 + 3, minör 3 + 4, eksik 3 + 3, artık 4 + 4.
Kendini test et
10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.