- Sol ve fa anahtarlarında notaların yerini bulmak
- Nota ve sus değerlerini karşılaştırmak
- Ölçü sayısını okumak ve bir ölçüdeki vuruşları saymak
Bin yıl önce müzisyenler yeni bir ezgiyi yalnızca kulaktan öğrenebiliyordu ve bu yıllar sürüyordu. 11. yüzyılda İtalyan rahip Guido d'Arezzo notaları çizgiler üzerine yazma yöntemini geliştirdi ve seslere bir Latince ilahinin hecelerinden adlar verdi: ut, re, mi, fa, sol, la. Daha sonra ut yerine “do” kullanıldı ve “si” eklendi. Bugün bütün dünyada okunan nota yazısı böyle doğdu.
Dizek ve anahtarlar
Notalar dizekte yazılır: beş paralel çizgi ve aralarındaki dört aralık. Çizgiler aşağıdan yukarıya sayılır. Nota ne kadar yukarıdaysa ses o kadar incedir. Dizeğe sığmayan notalar için kısa ek çizgiler çizilir. Dizeğin başındaki anahtar notaların adını belirler: sol anahtarı ikinci çizginin etrafında kıvrılır ve orada orta do'nun üstündeki sol notasını gösterir; fa anahtarı ise iki noktasıyla dördüncü çizgideki orta do'nun altındaki fa notasını gösterir.
| Hecelerle | Harflerle | Sol anahtarındaki yeri |
|---|---|---|
| do | C | alttaki ilk ek çizgi |
| re | D | birinci çizginin altında |
| mi | E | 1. çizgi |
| fa | F | 1. aralık |
| sol | G | 2. çizgi |
| la | A | 2. aralık |
| si | B | 3. çizgi |
Nota ve sus değerleri
| Nota | Görünüşü | 4/4'te vuruş |
|---|---|---|
| Birlik nota | içi boş oval, sapsız | 4 |
| İkilik nota | içi boş oval, saplı | 2 |
| Dörtlük nota | içi dolu oval, saplı | 1 |
| Sekizlik nota | dolu oval, sap ve bir kanca | ½ |
| On altılık nota | dolu oval, sap ve iki kanca | ¼ |
Her notanın aynı uzunlukta bir susu vardır; sessizlik işaretidir: birlik sus, ikilik sus, dörtlük sus vb. Notanın yanındaki nokta, değerini yarısı kadar artırır: noktalı ikilik = 2 + 1 = 3 vuruş. Aynı yükseklikteki iki notayı birleştiren yay, yani bağ, değerlerini toplar.
Ölçü sayısı ve ölçü
Müzik eşit parçalara, yani ölçülere bölünür ve ölçüler ölçü çizgileriyle ayrılır. Eserin başındaki ölçü sayısı iki rakamla yazılır: üstteki rakam bir ölçüde kaç vuruş olduğunu, alttaki rakam ise hangi notanın bir vuruş sayıldığını gösterir (4 — dörtlük, 8 — sekizlik). 4/4'lük ölçüde her ölçüde dört dörtlük vuruş vardır; bu ölçü bazen C harfiyle gösterilir.
4/4'lük ölçüde üç ölçü yazılmış:
1. ölçü: dörtlük, dörtlük, ikilik.
2. ölçü: noktalı ikilik, dörtlük.
3. ölçü: iki sekizlik, dörtlük, ikilik sus.
Her ölçüyü say ve değerlerin tuttuğunu denetle. “+” işaretini “ve” diye oku.
Çözümü gösterÇözümü gizle
2. ölçü: “1-2-3” – “4” → 3 + 1 = 4 ✓ (nokta ikiliği 3 vuruşa uzatır)
3. ölçü: “1 +” – “2” – (“3-4” sessiz) → ½ + ½ + 1 + 2 = 4 ✓
Her ölçüde 4 vuruş var; yazı doğru. Sekizlikleri sayarken vuruşu ikiye böl: “bir-ve”.
Önemli noktalar
- Dizek beş çizgi ve dört aralıktan oluşur; çizgiler aşağıdan yukarıya sayılır.
- Sol anahtarı ikinci çizgide sol notasını, fa anahtarı dördüncü çizgide fa notasını gösterir.
- 1 birlik = 2 ikilik = 4 dörtlük = 8 sekizlik = 16 on altılık.
- Nokta notanın değerine yarısını ekler; bağ iki notanın değerini toplar.
- Ölçü sayısının üst rakamı vuruş sayısını, alt rakamı vuruş notasını gösterir.
Kendini test et
10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.