JavaScript kursunda bir BankAccount sınıfı yazmıştık. Bir zayıf noktası vardı: herhangi bir kod account.balance = 1000000 yazabiliyordu ve bunu hiçbir şey engellemiyordu. TypeScript sınıflara üç şey ekler: alanların tipleri, kimin neye erişebileceğini belirleyen erişim belirleyicileri ve sınıfın bir arayüze uyup uymadığının denetimi. Dersin sonunda da sabit bir değer kümesini tanımlamanın iki yolunu karşılaştıracağız: enum ve literal tip birleşimi.
Tipli alanlar
JavaScript'te bir alanı yapıcıda this.owner = owner yazarak oluşturmak yeterliydi. TypeScript'te ise her alan, sınıfın gövdesinde tipiyle birlikte tanımlanmalıdır. Tanımlamazsan derleyici error TS2339: Property 'owner' does not exist on type 'BankAccount'. hatasını verir. Metotların parametreleri ve dönüş değerleri sıradan fonksiyonlardaki gibi tiplenir.
class BankAccount {
owner: string;
balance: number;
constructor(owner: string, balance = 0) {
this.owner = owner;
this.balance = balance;
}
deposit(amount: number): void {
this.balance += amount;
}
}
const account = new BankAccount('Aysel', 100);
account.deposit(50);
console.log(`${account.owner}: ${account.balance} AZN`);
account.balance = 1000000;
console.log(`${account.owner}: ${account.balance} AZN`);Beklenen çıktı
Aysel: 150 AZN Aysel: 1000000 AZN
Erişim belirleyicileri
| Belirleyici | Kim erişebilir |
|---|---|
public | herkes; hiçbir şey yazılmazsa varsayılan budur |
private | yalnızca aynı sınıfın içindeki kod |
protected | sınıfın kendisi ve ondan türeyen sınıflar |
readonly | herkes okuyabilir; değer yalnızca tanımda ya da yapıcıda verilebilir |
class BankAccount {
readonly owner: string;
private balance: number;
constructor(owner: string, balance = 0) {
this.owner = owner;
this.balance = balance;
}
}
const account = new BankAccount('Aysel', 100);
account.balance = 1000000;
account.owner = 'Murad';account.ts:12:9 - error TS2341: Property 'balance' is private and only accessible within class 'BankAccount'.
12 account.balance = 1000000;
~~~~~~~
account.ts:13:9 - error TS2540: Cannot assign to 'owner' because it is a read-only property.
13 account.owner = 'Murad';
~~~~~protected bir alan dışarıdan gizlidir ama türeyen sınıflar onu görür. Birikim hesabının faizi hesaplamak için üst sınıfın bakiyesine erişmesi gerekir:
class Account {
protected balance = 0;
deposit(amount: number): void {
this.balance += amount;
}
}
class SavingsAccount extends Account {
addInterest(rate: number): number {
this.balance += (this.balance * rate) / 100;
return this.balance;
}
}
const leyla = new SavingsAccount();
leyla.deposit(1000);
console.log(leyla.addInterest(5));
console.log(leyla.balance);savings.ts:19:19 - error TS2445: Property 'balance' is protected and only accessible within class 'Account' and its subclasses.
19 console.log(leyla.balance);
~~~~~~~SavingsAccount içinde this.balance serbesttir, dışarıda leyla.balance ise değildir.implements ve parametre özellikleri
class Square implements Shape yazmak derleyiciden bir istektir: “Bu sınıfta Shape arayüzünün istediği her şeyin olduğunu denetle.” Bir metodu unutursan hata, arayüzün kullanıldığı bir yerde değil, doğrudan sınıfın üzerinde gösterilir:
interface Shape {
name: string;
area(): number;
}
class Circle implements Shape {
name = 'circle';
radius: number;
constructor(radius: number) {
this.radius = radius;
}
area(): number {
return Math.PI * this.radius ** 2;
}
}
class Square implements Shape {
name = 'square';
side: number;
constructor(side: number) {
this.side = side;
}
}shapes.ts:19:7 - error TS2420: Class 'Square' incorrectly implements interface 'Shape'.
Property 'area' is missing in type 'Square' but required in type 'Shape'.
19 class Square implements Shape {
~~~~~~class Circle {
constructor(private radius: number, public label = 'circle') {}
area(): number {
return Math.PI * this.radius ** 2;
}
}
const c = new Circle(2);
console.log(c.label, c.area().toFixed(2));Beklenen çıktı
circle 12.57
radius ve label, tek satırda tanımlanıp dolduruldu.enum mu, literal tipler mi?
Enum, birbiriyle ilişkili adlandırılmış sabitlerden oluşan bir kümedir. Değer verilmezse üyeler 0'dan başlayarak numaralanır; string değerler de verilebilir. Enum, TypeScript'in tiplerin yanı sıra JavaScript kodu üreten ender özelliklerinden biridir: derleyici onu gerçek bir nesneye dönüştürür.
enum Direction {
Up,
Down,
Left,
Right,
}
enum Status {
Active = 'ACTIVE',
Blocked = 'BLOCKED',
}
console.log(Direction.Left);
console.log(Direction[2]);
console.log(Status.Blocked);Beklenen çıktı
2 Left BLOCKED
Direction[2] adı döndürür.var Status;
(function (Status) {
Status["Active"] = "ACTIVE";
Status["Blocked"] = "BLOCKED";
})(Status || (Status = {}));tsc, enum Status'tan bu JavaScript kodunu üretir; enum silinmez, programda kalır.Çoğu zaman aynı işi bir literal tip birleşimi görür. Tamamen silinir, değerler sıradan string'lerdir ve derleyici hataları aynı şekilde yakalar:
type Status = 'active' | 'blocked' | 'deleted';
function label(status: Status): string {
switch (status) {
case 'active':
return 'Active user';
case 'blocked':
return 'Blocked';
case 'deleted':
return 'Deleted';
}
}
console.log(label('blocked'));
label('banned');status.ts:15:7 - error TS2345: Argument of type '"banned"' is not assignable to parameter of type 'Status'.
15 label('banned');
~~~~~~~~| Yön | enum | Literal tip birleşimi |
|---|---|---|
| Çalışma anında | gerçek bir nesne oluşturulur | tamamen silinir |
| Değerin yazımı | Status.Blocked | 'blocked' |
node file.ts (tip silme) | desteklenmez | çalışır |
| Tüm değerleri liste olarak almak | Object.values(Status) ile mümkündür | doğrudan tipten mümkün değildir |
Unutma
- TypeScript'te her sınıf alanı gövdede tipiyle birlikte tanımlanır.
publicherkes,privateyalnızca sınıf,protectedsınıf ve alt sınıfları,readonlysalt okunur demektir.privateyalnızca derleme sırasında denetlenir; çalışma anı gizliliği için#alanları vardır.implementsbir sınıfı arayüze göre denetler;constructor(private x: T)alan tanımlamanın kısa yoludur.- Enum gerçek bir JavaScript nesnesi oluşturur; literal tip birleşimi ise silinir ve çoğu zaman daha iyi bir seçimdir.