Cafer Cabbarlı ve Samed Vurgun: sahne ve şiir

20. yüzyılın iki büyük ismini, Cafer Cabbarlı'nın oyunlarını ve Samed Vurgun'un şiirleriyle manzum dramlarını öğren; *Sevil*'i çatışma açısından çözümle.

  • 10 ve 11. sınıflar
  • 16 dk
  • 10 soru
  • Ders 18 / 27

Bu derste öğreneceklerin

  • Cabbarlı'nın başlıca oyunlarını konularına ve kişilerine göre tanımak
  • Samed Vurgun'un şiirlerini ve manzum dramlarını tanıtmak
  • Bir oyunda çatışmayı, doruk noktasını ve çözülmeyi bulmak

Bakü, 1928. Sahnede çarşafa bürünmüş genç bir kadın: Sevil. Kocası Balaş onu evin gölgesinde tutarken kendisi “yeni bir hayatın” peşinden koşuyor. Oyunun sonunda Sevil artık başka biridir: okumuş, çalışan, sözünü söyleyen bir kadın. Salondaki seyirci için bu yalnızca bir oyun değil, gözlerinin önünde değişen hayattı. Oyunun yazarı 29 yaşındaki Cafer Cabbarlı idi.

Cafer Cabbarlı: kısa bir ömür, yeni bir tiyatro

Cafer Cabbarlı (1899–1934) Hızı'da doğdu, Bakü'de okudu. Şiir ve hikâyeyle başladı; 1919'da Halk Cumhuriyeti'nin üç renkli bayrağına “Azerbaycan Bayrağına” şiirini adadı. Ama asıl alanı tiyatro oldu: Cabbarlı Azerbaycan tiyatrosunu yeni konular, canlı diyaloglar ve güçlü sahne çatışmalarıyla zenginleştirdi. Yalnızca 35 yıl yaşadı; bugün Azerbaycanfilm stüdyosu onun adını taşır.

OyunYılKonuBaşlıca kişiler
Aydın1919paranın hüküm sürdüğü toplumda yoksul bir aydının trajedisiAydın
Oktay Eloğlu1922millî bir tiyatro kurmak isteyen sanatçının trajedisiOktay
Ateş Gelini1928Arap istilasına karşı halkın özgürlük mücadelesiElhan, Solmaz
Sevil1928kadının haksızlıktan özgürlüğe ve eğitime uzanan yoluSevil, Balaş, Gülüş, Dilber
Almaz1931köye gelen genç bir öğretmenin eskiliğin güçleriyle mücadelesiAlmaz

*Sevil*'de çatışma

Problem

Sevil çarşaf içinde, kocası Balaş'ın sözünden çıkmadan yaşar. Balaş “modern” hayatın peşinde Dilber'e yönelir ve Sevil'i evden uzaklaştırır. Balaş'ın kız kardeşi Gülüş Sevil'e destek olur. Sevil çarşafı atar, okur, çalışır; yıllar sonra terk edilmiş Balaş pişman döner, ama Sevil onu kabul etmez. Çatışmayı, doruk noktasını ve çözülmeyi belirle.

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

1) Dış çatışma: Sevil — kadını “ev eşyası” sayan ataerkil çevre (Balaş ve ailesi).
2) İç çatışma: Sevil'in korkusu ve alışkanlığı ile onur arzusu arasında.
3) Doruk noktası: Sevil'in çarşafı atıp evi terk etmesi; artık geri dönüş yoktur.
4) Çözülme: pişman Balaş'ın dönmesi ve Sevil'in onu reddetmesi.
5) Ana fikir: kadın özgürlüğü eğitim ve emekle kazanılır; “modernlik” giyimde değil, insana bakışta gizlidir.

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Samed Vurgun: destansı soluklu şair

Samed Vurgun (1906–1956) Kazak mahalının Yukarı Salahlı köyünde, yani Molla Penah Vâkıf'ın doğduğu yerde dünyaya geldi. Lirik şiirlerinde yurt, doğa, insan ve halkın tarihî belleği başlıca yeri tutar; en ünlü şiirlerinden biri “Azerbaycan”dır. Vurgun büyük hacimli poemalar (Komsomol Poeması, Aygün vb.) ve şiirle yazılmış manzum dramlar yarattı: Vâkıf (1937) büyük şairin trajik kaderini, Nizami'nin konusuna dayanan Ferhat ile Şirin (1941) ise fedakâr aşkı ve yaratıcı emeği anlatır. Puşkin'in manzum romanı Yevgeni Onegin'i de Azerbaycan Türkçesine çevirdi.

ÖzellikCafer CabbarlıSamed Vurgun
Yaşadığı yıllar1899–19341906–1956
Doğum yeriHızıKazak, Yukarı Salahlı
Başlıca alantiyatro yazarlığışiir ve manzum dram
Tarihî konuAteş Gelini — Arap istilası dönemiVâkıf — XVIII. yüzyıl; Ferhat ile Şirin — Nizami'nin konusu
Kadın kişilerSevil, Almaz, SolmazAygün, Şirin
Temel düşüncekadın özgürlüğü, eğitim, yeni hayatyurt, insan, halkın tarihî belleği
  1. 1899

    Cabbarlı Hızı'da doğar

  2. 1906

    Vurgun Yukarı Salahlı'da doğar

  3. 1919

    “Azerbaycan Bayrağına”

    Cabbarlı'nın şiiri ve Aydın oyunu.

  4. 1928

    Sevil ve Ateş Gelini

  5. 1931

    Almaz

  6. 1934

    Cabbarlı ölür

  7. 1937

    Vurgun'un Vâkıf dramı

  8. 1941

    Ferhat ile Şirin

  9. 1956

    Vurgun ölür

1 / 6
Boşlukları doldur
  1. 1.*Sevil* oyununu Cafer yazmıştır.
  2. 2.Sevil'in kocasının adı .
  3. 3.Samed Vurgun'un *Vâkıf* manzum dramı yılında yazıldı.
  4. 4.Vurgun, Puşkin'in *Yevgeni * adlı manzum romanını çevirmiştir.
  5. 5.Cabbarlı'nın Arap istilasına karşı mücadeleyi anlatan oyunu “Ateş ” adını taşır.

Unutma

  • Cafer Cabbarlı (1899–1934) Azerbaycan tiyatrosunu yeni konular ve güçlü çatışmalarla zenginleştirdi.
  • Sevil (1928) ve Almaz (1931) kadın özgürlüğü ve eğitimi, Ateş Gelini (1928) özgürlük mücadelesini anlatır.
  • Samed Vurgun (1906–1956) yurdun, insanın ve belleğin şairidir; Vâkıf (1937) ve Ferhat ile Şirin (1941) onun manzum dramlarıdır.
  • Vâkıf da Vurgun da Kazak'ın Salahlı köyündendir.
  • Bir oyunu çözümlerken dış ve iç çatışmayı, doruk noktasını ve çözülmeyi bul.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 10

Soru 1 / 10. Almaz oyunu neyi anlatır?