Dünya klasikleri ve edebî metin çözümlemesi

Shakespeare, Cervantes, Puşkin ve Tolstoy'la kısaca tanış; herhangi bir edebî eseri konu, ana fikir, kişiler, yapı ve çatışma açısından çözümlemeyi öğren.

  • 9…11. sınıflar
  • 16 dk
  • 10 soru
  • Ders 16 / 27

Bu derste öğreneceklerin

  • Dört dünya klasiğinin yaşadığı yılları ve başlıca eserlerini bilmek
  • Konuyu ana fikirden, iç çatışmayı dış çatışmadan ayırt etmek
  • Bir edebî eseri adım adım çözümlemek

Leyla ile Elvin tartışıyor: Romeo ve Juliet yalnızca bir aşk hikâyesi mi, yoksa daha fazlası mı? Tartışmayı çözmek için “beğendim” ya da “beğenmedim” demek yetmez; eseri çözümlemek gerekir. Bu derste önce dört büyük dünya klasiğiyle tanışacak, sonra her edebî metne uygulayabileceğin bir çözümleme planı öğreneceksin.

Dört büyük isim

YazarÜlke, yıllarBaşlıca eserlerNeden önemli
William Shakespeareİngiltere, 1564–1616Romeo ve Juliet, Hamlet, Othello, Kral Lear, Macbeth; 154 soneDünya tiyatrosunun zirvesi; insan tutkularının derin anlatımı
Miguel de Cervantesİspanya, 1547–1616Don Kişot (I. bölüm 1605, II. bölüm 1615)Şövalye romanlarının parodisi; çoğu zaman ilk modern roman sayılır
Aleksandr PuşkinRusya, 1799–1837Yevgeni Onegin (manzum roman), Yüzbaşının Kızı, manzum masallarModern Rus edebî dilinin kurucusu sayılır
Lev TolstoyRusya, 1828–1910Savaş ve Barış, Anna Karenina, ÇocuklukPsikolojik gerçekçiliğin ustası; Savaş ve Barış, 1812 savaşı dönemini anlatan bir destansı romandır

“Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu.”

W. Shakespeare, *Hamlet*

Cervantes'in kahramanı Don Kişot, şövalye romanlarını okuya okuya kendini şövalye sanır. Sıska atı Rosinante'ye biner, saf köylü Sancho Panza'yı kendine silahtar yapar ve yel değirmenlerini dev sanıp onlara saldırır. Okur ona hem güler hem de iyiliğine ve adalet tutkusuna hayran kalır.

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Çözümlemenin temel kavramları

1 / 6

Çözümleme planı

  1. Bağlam

    Yazar kim, eser ne zaman ve hangi koşullarda yazıldı? Ana türü ve alt türü nedir?

  2. Konu ve ana fikir

    Eser ne anlatıyor ve yazar ne demek istiyor?

  3. Kişiler

    Başkişi kim? Ona kim engel oluyor? Kişiler nasıl değişiyor?

  4. Çatışma

    Kimler ya da neler arasında bir mücadele var? Çatışma dış mı, iç mi?

  5. Yapı

    Serimi, düğümü, doruk noktayı ve çözümü bul.

  6. Dil ve söz sanatları

    Yazar hangi söz sanatlarını kullanıyor ve bunlar neye hizmet ediyor?

  7. Kendi değerlendirmen

    Eser bugün bize ne söylüyor? Görüşünü metinden örneklerle destekle.

Romeo ve Juliet'in çözümlemesi

Problem

Planı Shakespeare'in Romeo ve Juliet trajedisine uygula. Olaylar İtalya'nın Verona şehrinde, birbirine düşman Montague ve Capulet aileleri arasında geçer.

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

1) Ana tür ve alt tür: dramatik tür, trajedi.
2) Konu: düşman iki ailenin çocuklarının aşkı. Ana fikir: nefret masumları bile yok eder, ama sevgi ondan güçlüdür.
3) Kişiler: başkişiler Romeo ve Juliet; yardımcı kişiler Tybalt, Rahip Laurence, dadı.
4) Çatışma: dış — iki ailenin düşmanlığı; iç — Juliet'in aşkı ile ailesine karşı görevi arasındaki seçimi.
5) Yapı: serim — iki ailenin sokak kavgası; düğüm — Romeo ile Juliet'in baloda tanışması; doruk — Romeo'nun Tybalt'ı öldürüp sürgün edilmesi; çözüm — gençlerin ölümü ve ailelerin barışması.

Unutma

  • Shakespeare (1564–1616) ve Cervantes (1547–1616) aynı yıl öldü; Don Kişot 1605 ve 1615'te iki bölüm hâlinde yayımlandı.
  • Puşkin (1799–1837) modern Rus edebî dilinin kurucusu, Tolstoy (1828–1910) ise Savaş ve Barış ile Anna Karenina'nın yazarıdır.
  • Konu “Ne anlatıyor?”, ana fikir ise “Yazar ne demek istiyor?” sorusuna cevap verir.
  • Çatışma dış (kişiler arasında) ya da iç (kişinin kendi içinde) olabilir.
  • İyi bir çözümleme özet değildir: her düşünce metinden bir örnekle desteklenir.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 10

Soru 1 / 10. Don Kişot romanının yazarı kimdir?