Sürücü, yolun en korunmasız kullanıcılarının — çocukların, engellilerin, yaşlıların, bisikletlilerin ve küçük elektrikli araç kullananların — güvenliği için mümkün olan her önlemi almalıdır (Madde 37.I.11). Bu ders onlarla karşılaştığınız yerler hakkındadır.
Yaya geçidiTanım
Taşıt yolunda yayaların karşıya geçmesi için ayrılmış alan veya mühendislik yapısı (Madde 1, bent 10).
Yaya geçidinde
- Sinyalli geçit: ışık size geçiş verdiğinde o yöndeki taşıt yolunda bulunan yayaların geçişi tamamlamasına izin verin (Madde 54.I).
- Sinyalsiz geçit: yaklaşırken hızı, karşıya geçmeye başlamış yayaları tehlikeye sokmayacak kadar azaltın; yaya geçide girdiyse durun ve ona yol verin (Madde 54.I).
- Yan şeritte bir araç geçidin önünde durduysa veya yavaşladıysa, önünde yaya olmadığından emin olduktan sonra devam edin (Madde 54.II).
- Geçidin ötesindeki kuyruk sizi geçidin üzerinde durmaya zorlayacaksa geçide girmeyin (Madde 54.III).
- Geçitte ve ona 5 m’den yakın durmak (Madde 52.IV.4), yaya varken geçitte sollamak (Madde 51.V.2) ve geçitte geri dönmek (Madde 42.XII.1) yasaktır.
Dönerken ve yoldan çıkarken
- Sağa veya sola dönen sürücü, döneceği yolun taşıt yolunu geçen yayalara ve orayı bisiklet yolundan geçen bisikletlilere ve küçük elektrikli araç kullananlara yol verir (Madde 75.I).
- Yeşil ışıkta da kavşaktan geçişini tamamlayan araçlara ve o yönde geçişini bitirmemiş yayalara yol verilir (Madde 76.V).
- Yoldan bir avluya, otoparka veya akaryakıt istasyonuna girerken yolunuzu kesen yayalara, bisikletlilere ve küçük elektrikli araç kullananlara; bu alanlardan yola çıkarken yoldaki araçlara ve yayalara yol verin (Madde 42.IV).
Görme engelli yayalar
Karşıya geçen görme engelli bir yaya beyaz bastonunu kaldırdığında sürücü hemen durmalıdır (Madde 37.I.11). Yerleşim yerlerinde beyaz bastonla işaret veren böyle bir yayaya geçit dışında da yol verilir (Madde 54.IV). Onlar için 7.15 «Görme engelli yayalar» ek levhası da vardır.
Otobüs, troleybüs ve çocuklar
- Yerleşim yerinde işaretli duraktan hareket eden troleybüs ve otobüse yol verin; onların sürücüleri ancak yol verildiğinden emin olduktan sonra hareket eder (Madde 48.V).
- Biniş ve iniş taşıt yolunda ya da oradaki biniş platformunda yapılıyorsa, duran otobüse giden ve ondan inip gelen yolculara kapı tarafından yol verin (Madde 54.V).
- «Çocuklar» tanıtım işareti olan duran bir araca yaklaşırken yavaşlayın, gerekirse durun ve çocuklara yol verin (Madde 54.VI). Bu işaret — sarı kare üzerinde 1.21 işaretinin sembolü — çocuk grubu taşıyan otobüsün önünde ve arkasında bulunur (Madde 72.3).
- Durak alanına, yoksa 5.12 veya 5.13 işaretine 15 m’den yakın durmak yasaktır (Madde 52.IV.7); 5.9 ve 5.10.1–5.10.3 ile işaretli toplu taşıma şeridinde ilerlemek ve durmak yasaktır (Madde 48.IV).
Bisikletliler ve küçük elektrikli araçlar
| Kural | Bisiklet | Küçük elektrikli araç |
|---|---|---|
| Nerede | bisiklet yolu; yoksa sağ şerit, tek sıra, olabildiğince sağda; yayalara engel olmadan banket (Madde 38, 46.I) | parklar, avlular, yerleşim bölgeleri, bisiklet yolları ve genel yolların sağ şeridi (Madde 46-1.I) |
| Hız | genel kurallara göre | bisiklet yolunda en fazla 20 km/h; yerleşim bölgesinde, parkta ve avluda en fazla 10 km/h (Madde 38-1.3) |
| Yasak | gidonu tutmadan sürmek, yolcu taşımak, tramvaylı ya da o yönde birden fazla şeritli yolda sola dönmek ve geri dönmek, yanında bisiklet yolu varken yoldan gitmek (Madde 46.II) | yolcu taşımak, sağ şerit dışında gitmek, yanında bisiklet yolu varken yoldan gitmek, alkollü kullanmak (Madde 46-1.IV) |
| Yol verme | kavşak dışında bisiklet yolunun yolla sinyalsiz kesiştiği yerde yoldaki araçlara yol verir (Madde 46.III) | aynı kural; ayrıca yolunu kesen yayalara ve bisikletlilere yol verir (Madde 46-1.I–II) |
Otomobil sürücüleri için: bisiklet yolunda ilerlemek, durmak ve park etmek yasaktır (Madde 48.IV-I). Bisiklet şeridi taşıt yolunun geri kalanından kesik çizgiyle ayrılmışsa dönerken ona girilebilir (Madde 46.II-I). Bisiklet grupları taşıt yolunda en fazla 10’ar kişilik gruplar hâlinde, aralarında 80–100 m mesafeyle gider (Madde 46.I).
Yan şeritte duran araç
Problem
Elvin her yönde iki şeritli bir yolda sol şeritten gidiyor. İleride sinyalsiz bir yaya geçidi var; sağ şeritte bir otobüs geçidin önünde durmuş. Elvin yaya görmüyor. Hızını koruyup geçebilir mi?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Otobüs görüşü kapatıyor: önünde yaya olabilir.
Madde 54.II: yan şeritte duran aracın önünde yaya olmadığından emin olduktan sonra devam edilebilir. Elvin yavaşlamalı, gerekirse durmalıdır.
Yeşilde sağa dönüş
Problem
Aysel yeşil ışıkta sağa dönüyor. Döneceği sokağı yayalar geçiyor, onlar için de yeşil yanıyor. Önce kim geçer?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Dönen sürücü, döneceği yolun taşıt yolunu geçen yayalara yol vermelidir (Madde 75.I); yeşil ışıkta da geçişini bitirmemiş yayalara yol verilir (Madde 76.V).
Duraktan çıkan otobüs
Problem
Bakü’de Leyla sağ şeritten gidiyor. İleride işaretli duraktan bir otobüs sol sinyal verip hareket ediyor. Leyla ne yapmalı?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Yerleşim yerinde işaretli duraktan hareket eden otobüs ve troleybüslere yol verilir (Madde 48.V). Otobüs sürücüsü de ancak yol verildiğinden emin olunca hareket eder.
Unutma
- Yaya sinyalsiz geçide girdiyse durun ve yol verin; yaklaşırken yavaşlayın (Madde 54.I).
- Yan şeritte geçidin önünde duran aracın önünü kontrol etmeden devam etmeyin (Madde 54.II).
- Dönen sürücü döneceği yolu geçen yayalara ve bisiklet yolundaki bisikletlilere yol verir (Madde 75.I).
- Beyaz baston kalktı — hemen durun (Madde 37.I.11); yerleşim yerinde duraktan çıkan otobüse yol verin (Madde 48.V).
- Küçük elektrikli araç: bisiklet yolunda 20, yerleşim bölgesinde 10 km/h; yolcu taşınmaz (Madde 38-1).