Arızalı aracı halatla bir arkadaşın aracına bağlamak, kamyon kasasında insan götürmek, tavanda uzun bir merdiven taşımak — gündelik işler. Kanun her biri için bir ölçü verir: kaç metre, kaç km/h, kim nerede oturur.
Çekme
- Çeken aracın direksiyonunda en az bir yıllık deneyimi olan sürücü bulunur (Madde 55.V.1).
- Çekilen aracın direksiyonunda sürücü ya da ilgili sınıf ehliyeti olan başka biri oturur; çeken aracın sinyallerine uygun sinyal verir (Madde 55.V.2, 55.V.4).
- Çeken sürücü gündüz de kısa farı yakar (Madde 55.V.3); karanlıkta çekilen araçta park lambaları yanar (Madde 73.III.2).
- Kendinden ağır bir araç çekilemez (özel çekiciler hariç) (Madde 55.V.5).
- Hız 50 km/h’yi aşmamalıdır (Madde 55.V.6, 50.II.6).
- Çekilen otobüste, troleybüste ve kamyon kasasında insan taşınamaz (Madde 55.V.7).
- Freni ve direksiyonu arızalı araç yalnızca tamamen veya kısmen yüklenerek çekilir (Madde 55.V.8).
- Sabit bağlantıda araçlar arası en fazla 4 m, esnek bağlantıda 4 ile 6 m arası; esnek bağlantının her metresi uyarı levhası veya bayrakla işaretlenir (Madde 55.V.9).
| Çekme yasaktır | Madde |
|---|---|
| buzlu yolda | 55.VI.1 |
| toplam uzunluk 24 m’yi aşacaksa | 55.VI.2 |
| iki tekerlekli motosiklet ve mopetle ya da onları | 55.VI.3 |
| birden fazla aracı | 55.VI.4 |
| bisiklet ve küçük elektrikli araçla ya da onları (bisiklet römorku hariç) | 46.II.7, 46-1.IV.12 |
İnsan taşıma
- Sürücü yolcuları ancak araç tamamen durduktan sonra bindirir ve indirir, kapılar kapanmadan hareket etmez ve tam durana kadar açmaz (Madde 56.VIII).
- Aracın kabini dışında (kasalı kamyon ve kapalı kasa hariç), traktörde, kendinden hareketli makinede, yük römorkunda, karavanda, yük motosikletinin kasasında, motosiklet ve mopedin oturmak için yapılmamış yerlerinde insan taşınamaz (Madde 56.IX.1).
- Toplu taşıma araçları ve insan taşıyan kamyonlar yolcularla akaryakıt istasyonuna giremez (Madde 56.XI).
| Kamyon kasasında insan | Kural |
|---|---|
| Kim kullanabilir | C veya C1 ehliyetli (kabinle birlikte 8 kişiye kadar); daha fazlası için ayrıca D veya D1 (Madde 56.I) |
| Oturaklar | tabandan 0,3–0,5 m yükseklikte, kasa kenarının en az 0,3 m altında; kenar boyunca olanların sırtlığı sağlam (Madde 56.III) |
| Kaç kişi | oturak sayından fazla değil (Madde 56.IV) |
| Hız | en fazla 50 km/h (Madde 50.II.5) |
| Yasak | hareket hâlinde ayakta durmak, kasa kenarında veya yükün üstünde oturmak (Madde 56.II); çocukları grup hâlinde taşımak (Madde 56.IX.3) |
Hareketten önce kamyon sürücüsü yolculara biniş, iniş ve kasada yerleşme kurallarını anlatır (Madde 56.V). Donanımsız kasada yalnızca yüke eşlik eden veya yükü teslim alacak kişiler, kenarın altında oturak varsa gidebilir (Madde 56.VI).
Yükler
- Yükün kütlesi ve akslara dağılımı üreticinin belirlediği sınırları aşmamalıdır (Madde 57.I).
- Sürücü yola çıkmadan önce ve yolda yükün yerleşimini, bağlanmasını ve durumunu kontrol eder (Madde 57.II).
- Yük insanları tehlikeye sokmamalı, görüşü kısıtlamamalı, dengeyi bozmamalı, yerde sürüklenmemeli ve düşmemeli, ışıkları, plakayı ve tanıtım işaretlerini örtmemeli, toz kaldırmamalı ve yolu kirletmemelidir (Madde 57.III); aksi hâlde sürücü bunu gidermeli ya da durmalıdır (Madde 57.IV).
- Yük önden veya arkadan park lambasının dış kenarından 1 m’den, yandan 0,4 m’den fazla taşıyorsa «Büyük boyutlu yük» tanıtım levhasıyla (400×400 mm, çapraz kırmızı-beyaz şeritli, reflektörlü) işaretlenir; karanlıkta ve kısıtlı görüşte ayrıca önde beyaz, arkada kırmızı lamba veya reflektörle (Madde 57.V, 72.8).
- Motosiklet ve mopette uzunlamasına veya enine 0,5 m’den fazla taşan ya da kullanmayı engelleyen yük taşınamaz (Madde 57.V-I).
- Genişliği 2,5 m’yi, yol yüzeyinden yüksekliği 4 m’yi aşan ya da yükü arkadan 2 m’den fazla taşan araçlar, ağır ve tehlikeli yükler özel kurallarla taşınır (Madde 57.VI). Tahıl, saman ve dökülen yüklerin üstü örtülür (Madde 57.VII).
- Otomobil, otobüs ve minibüslerde özel tavan bagajı olmadan tavanda yük taşınamaz (Madde 57.IX).
Freni olmayan araç halatla
Problem
Elvin’in aracının freni tamamen bozuldu. Arkadaşı onu 5 m’lik halatla servise çekmek istiyor. Olur mu?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Hayır.
Freni (ve direksiyonu) arızalı araç halatla değil, yalnızca tamamen veya kısmen yüklenerek çekilir (Madde 55.V.8).
Esnek bağlantı yalnızca freni sağlam araç içindir: 4–6 m, her metrede bayrak, en fazla 50 km/h.
Freni (ve direksiyonu) arızalı araç halatla değil, yalnızca tamamen veya kısmen yüklenerek çekilir (Madde 55.V.8).
Esnek bağlantı yalnızca freni sağlam araç içindir: 4–6 m, her metrede bayrak, en fazla 50 km/h.
Yeni ehliyetle çekme
Problem
Aysel ehliyetini 8 ay önce aldı. Kardeşinin arızalı aracını kendi aracıyla 4 m’lik sabit bağlantıyla çekmek istiyor. Olur mu?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Hayır.
Çeken aracı en az bir yıllık deneyimi olan bir sürücü kullanmalıdır (Madde 55.V.1). Aysel ise ilgili sınıf ehliyeti olduğu için çekilen aracın direksiyonuna geçebilir (Madde 55.V.2).
Çeken aracı en az bir yıllık deneyimi olan bir sürücü kullanmalıdır (Madde 55.V.1). Aysel ise ilgili sınıf ehliyeti olduğu için çekilen aracın direksiyonuna geçebilir (Madde 55.V.2).
Arkadan taşan merdiven
Problem
Murad pikabın kasasında 4 m’lik bir merdiven taşıyor; merdiven arka park lambasının kenarından 1,3 m taşıyor. Hava kararıyor. Ne gerekir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
1,3 m > 1 m → yük «Büyük boyutlu yük» tanıtım levhasıyla işaretlenmelidir (Madde 57.V, 72.8).
Karanlıkta ayrıca arkada kırmızı lamba veya reflektör gerekir (Madde 57.V).
Yük sağlam bağlanmalı, plakayı ve arka lambaları örtmemelidir (Madde 57.II–III).
Karanlıkta ayrıca arkada kırmızı lamba veya reflektör gerekir (Madde 57.V).
Yük sağlam bağlanmalı, plakayı ve arka lambaları örtmemelidir (Madde 57.II–III).
Unutma
- Çeken sürücünün en az 1 yıl deneyimi; çekilen aracın direksiyonunda ehliyetli biri (Madde 55.V.1–2).
- Sabit ≤ 4 m, esnek 4–6 m ve her metrede bayrak; hız ≤ 50 km/h; çeken araç gündüz kısa farla (Madde 55.V).
- Buzlu yolda, 24 m’den uzun dizide, motosikletle ya da motosikleti ve birden fazla aracı çekmek yasaktır (Madde 55.VI).
- Kamyon kasasında insan: C/C1 (8 kişiye kadar), oturak sayısı kadar, en fazla 50 km/h, ayakta durmak yasak (Madde 56, 50.II.5).
- Yük önden veya arkadan 1 m’den, yandan 0,4 m’den fazla taşıyorsa tanıtım levhası, karanlıkta lamba veya reflektör (Madde 57.V).