Xarab avtomobili trosla dostun maşınına bağlamaq, bağçadan qayıdanda yük avtomobilinin banında adam aparmaq, damda uzun nərdivan daşımaq — bunlar gündəlik işlərdir. Qanun hər biri üçün ölçü verir: neçə metr, neçə km/saat, kim harada oturur.
Yedəyə alma
- Yedəyə alan avtomobilin sükanı arxasında azı bir il təcrübəsi olan sürücü olur (Maddə 55.V.1).
- Yedəyə alınan avtomobilin sükanı arxasında sürücü və ya müvafiq kateqoriyalı vəsiqəsi olan başqa şəxs oturur; o, yedəyə alanın siqnallarına uyğun siqnallar verir (Maddə 55.V.2, 55.V.4).
- Yedəyə alan sürücü hərəkətə başlayanda gündüz də yaxın işığı yandırır (Maddə 55.V.3); qaranlıqda yedəyə alınan avtomobildə qabarit işıqları yanır (Maddə 73.III.2).
- Öz kütləsindən ağır nəqliyyat vasitəsini yedəyə almaq olmaz (xüsusi yedək maşınları istisnadır) (Maddə 55.V.5).
- Sürət 50 km/saatdan çox olmamalıdır (Maddə 55.V.6, 50.II.6).
- Yedəyə alınan avtobusda, trolleybusda və yük avtomobilinin banında adam aparmaq olmaz (Maddə 55.V.7).
- Tormozu və sükanı nasaz avtomobil yalnız tam və ya qismən yükləmə üsulu ilə yedəyə alınır (Maddə 55.V.8).
- Sərt yedəkdə avtomobillər arasında ən çoxu 4 m, elastik yedəkdə 4 m-dən 6 m-ə qədər; elastik yedəkdə trosun hər metri siqnal lövhəciyi və ya bayraqcıqla işarələnir (Maddə 55.V.9).
| Yedəyə alma qadağandır | Maddə |
|---|---|
| buzlu yolda | 55.VI.1 |
| yedəkdən sonra bütün qatarın uzunluğu 24 m-dən çox olanda | 55.VI.2 |
| ikitəkərli motosikletlə və moped ilə, habelə onları | 55.VI.3 |
| birdən artıq nəqliyyat vasitəsini | 55.VI.4 |
| velosipedlə, kiçik elektrik nəqliyyat vasitəsi ilə və onları (velosiped qoşqusu istisna) | 46.II.7, 46-1.IV.12 |
Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç
Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.
Adamların daşınması
- Sürücü sərnişinləri yalnız avtomobil tam dayandıqdan sonra mindirir və düşürür, qapıları bağlayandan sonra hərəkətə başlayır və tam dayanana qədər açmır (Maddə 56.VIII).
- Avtomobilin kabinəsindən kənarda (bort platformalı yük avtomobilinin banı və ban-furqon istisna), traktorda, özüyeriyən maşında, yük qoşqusunda, qoşqu-yaylaqda, yük motosikletinin banında, motosiklet və mopedin oturmaq üçün nəzərdə tutulmayan yerlərində adam aparmaq olmaz (Maddə 56.IX.1).
- Ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitəsi və adam daşıyan yük avtomobili sərnişinlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsinə girə bilməz (Maddə 56.XI).
| Yük avtomobilinin banında adam | Qayda |
|---|---|
| Kim sürə bilər | «C» və ya «C1» vəsiqəsi olan (kabinə ilə birlikdə 8 nəfərədək); daha çox adam üçün əlavə «D» və ya «D1» (Maddə 56.I) |
| Oturacaqlar | döşəmədən 0,3–0,5 m hündürlükdə, bortun üstündən ən azı 0,3 m aşağı; arxa və yan bortlar boyunca olanların söykənəcəyi möhkəm (Maddə 56.III) |
| Neçə nəfər | oturacaq yerlərinin sayından çox olmamaqla (Maddə 56.IV) |
| Sürət | ən çoxu 50 km/saat (Maddə 50.II.5) |
| Qadağandır | hərəkət zamanı ayaq üstə durmaq, bortda və ya yükün üstündə oturmaq (Maddə 56.II); uşaqları qrup halında aparmaq (Maddə 56.IX.3) |
Hərəkətdən əvvəl yük avtomobilinin sürücüsü sərnişinlərə minmək, düşmək və banda yerləşmək qaydasını izah edir (Maddə 56.V). Avadanlıqsız bort platformasında yalnız yükü müşayiət edən və ya qəbul edən şəxslər, bortdan aşağıda oturacaq yeri olduqda gedə bilər (Maddə 56.VI).
Yüklər
- Yükün kütləsi və oxlar üzrə paylanması istehsalçının müəyyən etdiyi hədlərdən çox olmamalıdır (Maddə 57.I).
- Sürücü hərəkətdən əvvəl və yolda yükün yerləşməsinə, bağlanmasına və vəziyyətinə nəzarət edir (Maddə 57.II).
- Yük adamları təhlükəyə salmamalı, görünüşü məhdudlaşdırmamalı, sabitliyi pozmamalı, yerlə sürünməməli və düşməməli, işıqları, nömrəni və tanınma nişanlarını örtməməli, toz qaldırmamalı və yolu çirkləndirməməlidir (Maddə 57.III); tələblər pozularsa, sürücü bunu aradan qaldırmalı və ya hərəkəti dayandırmalıdır (Maddə 57.IV).
- Yük qabaqdan və ya arxadan qabarit işığının xarici kənarından 1 m-dən çox, yandan 0,4 m-dən çox çıxırsa, «İri qabaritli yük» tanınma nişanı ilə (400×400 mm, diaqonal qırmızı və ağ zolaqlı, işıqqaytaran lövhə) işarələnir; qaranlıqda və məhdud görünmədə bundan əlavə qabaqdan ağ, arxadan qırmızı fənər və ya işıqqaytarıcı ilə (Maddə 57.V, 72.8).
- Motosiklet və mopeddə uzununa və ya eninə 0,5 m-dən çox çıxan, ya da idarəyə mane olan yük aparmaq olmaz (Maddə 57.V-I).
- Eni 2,5 m-dən, hündürlüyü yol səthindən 4 m-dən çox olan, yaxud yükü arxadan 2 m-dən çox çıxan nəqliyyat vasitələri, ağırçəkili və təhlükəli yüklər xüsusi qaydalarla daşınır (Maddə 57.VI). Taxıl, ot və tökülən yüklərin üstü örtülür (Maddə 57.VII).
- Minik avtomobilində, avtobusda və mikroavtobusda xüsusi yük yeri olmadan damda yük aparmaq olmaz (Maddə 57.IX).
Tormozsuz avtomobil trosla
Məsələ
Elvinin avtomobilinin tormozu tamamilə sıradan çıxıb. Dostu onu 5 m-lik trosla servisə çəkmək istəyir. Olarmı?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
Xeyr.
Tormozu (və sükanı) nasaz avtomobil trosla yox, yalnız tam və ya qismən yükləmə üsulu ilə yedəyə alınır (Maddə 55.V.8).
Elastik yedək yalnız saz tormozlu avtomobil üçündür: 4–6 m, hər metrdə bayraqcıq, ən çoxu 50 km/saat.
Tormozu (və sükanı) nasaz avtomobil trosla yox, yalnız tam və ya qismən yükləmə üsulu ilə yedəyə alınır (Maddə 55.V.8).
Elastik yedək yalnız saz tormozlu avtomobil üçündür: 4–6 m, hər metrdə bayraqcıq, ən çoxu 50 km/saat.
Yeni vəsiqə ilə yedəkləmə
Məsələ
Aysel vəsiqəsini 8 ay əvvəl alıb. Qardaşının xarab avtomobilini öz maşını ilə 4 m-lik sərt yedəklə çəkmək istəyir. Olarmı?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
Xeyr.
Yedəyə alan avtomobili ən azı bir il təcrübəsi olan sürücü idarə etməlidir (Maddə 55.V.1). Aysel yedəyə alınan avtomobilin sükanı arxasında otura bilər, çünki onun müvafiq kateqoriyalı vəsiqəsi var (Maddə 55.V.2).
Yedəyə alan avtomobili ən azı bir il təcrübəsi olan sürücü idarə etməlidir (Maddə 55.V.1). Aysel yedəyə alınan avtomobilin sükanı arxasında otura bilər, çünki onun müvafiq kateqoriyalı vəsiqəsi var (Maddə 55.V.2).
Arxadan çıxan nərdivan
Məsələ
Murad pikapın banında 4 m-lik nərdivan aparır; nərdivan arxa qabarit işığının kənarından 1,3 m çıxır. Axşam qaranlıq düşür. Nə lazımdır?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
1,3 m > 1 m → yük «İri qabaritli yük» tanınma nişanı ilə işarələnməlidir (Maddə 57.V, 72.8).
Qaranlıqda bundan əlavə arxadan qırmızı fənər və ya işıqqaytarıcı lazımdır (Maddə 57.V).
Yük möhkəm bağlanmalı, nömrəni və arxa işıqları örtməməlidir (Maddə 57.II–III).
Qaranlıqda bundan əlavə arxadan qırmızı fənər və ya işıqqaytarıcı lazımdır (Maddə 57.V).
Yük möhkəm bağlanmalı, nömrəni və arxa işıqları örtməməlidir (Maddə 57.II–III).
Yadda saxla
- Yedəyə alan sürücünün azı 1 il təcrübəsi; yedəyə alınanın sükanı arxasında vəsiqəli şəxs (Maddə 55.V.1–2).
- Sərt yedək ≤ 4 m, elastik 4–6 m və hər metrdə bayraqcıq; sürət ≤ 50 km/saat; yedəyə alan gündüz yaxın işıqla (Maddə 55.V).
- Buzlu yolda, 24 m-dən uzun qatarla, motosikletlə və birdən çox avtomobili yedəyə almaq olmaz (Maddə 55.VI).
- Yük avtomobilinin banında adam: «C/C1» (8 nəfərədək), oturacaq sayı qədər, ən çoxu 50 km/saat, ayaq üstə olmaz (Maddə 56, 50.II.5).
- Yük qabaqdan və ya arxadan 1 m-dən, yandan 0,4 m-dən çox çıxırsa — tanınma nişanı, qaranlıqda fənər və ya işıqqaytarıcı (Maddə 57.V).