WHERE: satırları filtreleme

Bir çevrim içi mağazada “fiyat 50'nin altında”, “yalnızca elektronik”, “stokta var” filtrelerini seçtiğinde site arka planda veritabanına bir sorgu gönderir. Her filtre SQL'de bir koşuldur ve koşullar WHERE bölümüne yazılır. Bu derste binlerce satır arasından yalnızca gerekenleri seçmeyi öğreneceksin.

WHERE nasıl çalışır

WHERE bölümü FROM sözcüğünden sonra yazılır. VTYS koşulu tablonun her satırı için denetler: koşul doğruysa satır sonuca girer, yanlışsa atlanır. Metin değerleri tek tırnakla, sayılar ise tırnaksız yazılır.

SELECT first_name, last_name, age
FROM students
WHERE city = 'Bakı'
ORDER BY id;

first_name | last_name | age
Aysel | Məmmədova | 15
Leyla | Hüseynova | 14
Rəşad | Kərimov | 16
Kamran | Həsənov | 15

Karşılaştırma işleçleri

SELECT name, price
FROM products
WHERE price < 50
ORDER BY price;

name | price
Notebook | 3.2
Pen set | 7.9
Water bottle | 12
Desk lamp | 34.99
Chess set | 42

Karşılaştırma metinler ve tarihler için de çalışır. Metinlerde = harf harf karşılaştırır; bu yüzden 'bakı' ile 'Bakı' farklı değerlerdir. Alıştırma veritabanımızda tarihler YYYY-MM-DD biçiminde metin olarak tutulur; bu biçimde alfabetik sıra takvim sırasıyla örtüşür. Bu yüzden nisan–haziran siparişlerini sıradan >= ve < ile bulabiliriz.

SELECT id, product_id, quantity, order_date
FROM orders
WHERE order_date >= '2025-04-01'
  AND order_date <  '2025-07-01'
ORDER BY id;

id | product_id | quantity | order_date
7 | 2 | 1 | 2025-04-09
8 | 8 | 3 | 2025-04-09
9 | 10 | 1 | 2025-05-21
10 | 5 | 4 | 2025-06-12
11 | 3 | 1 | 2025-06-30

Mantıksal işleçler: AND, OR, NOT

• A AND B — iki koşul da doğru olmalıdır. Her yeni AND sonucu daraltır.
• A OR B — koşullardan en az biri doğru olmalıdır. Her yeni OR sonucu genişletir.
• NOT A — koşulu tersine çevirir: doğru yanlış, yanlış doğru olur.

SELECT first_name, age, city
FROM students
WHERE city = 'Bakı' AND age >= 15
ORDER BY id;

first_name | age | city
Aysel | 15 | Bakı
Rəşad | 16 | Bakı
Kamran | 15 | Bakı

SELECT name, category, price
FROM products
WHERE category = 'Games' OR price > 800
ORDER BY id;

name | category | price
Laptop | Electronics | 1450
Smartphone | Electronics | 899.99
Chess set | Games | 42

SELECT first_name, last_name, age, grade
FROM students
WHERE age > 15 AND NOT city = 'Bakı'
ORDER BY id;

first_name | last_name | age | grade
Murad | Əliyev | 16 | 10
Elvin | Quliyev | 17 | 11
Tural | İsmayılov | 17 | 11
Səbinə | Nəsirova | 16 | 10
Fidan | Cəfərova | 17 | 11

İşlem önceliği ve parantezler

Matematikte çarpma toplamadan önce yapıldığı gibi, SQL'de de AND, OR işlecinden önce hesaplanır. Diyelim ki 150'den ucuz elektronik ve aksesuar ürünleri istiyoruz. Parantezsiz yazılan koşulu VTYS bambaşka anlar: “tüm elektronik ürünler veya 150'den ucuz aksesuarlar”.

-- without parentheses: AND is applied first
SELECT name, category, price
FROM products
WHERE category = 'Electronics'
   OR category = 'Accessories' AND price < 150
ORDER BY id;

name | category | price
Laptop | Electronics | 1450
Smartphone | Electronics | 899.99
Headphones | Electronics | 120.5
Backpack | Accessories | 55
Water bottle | Accessories | 12
Monitor | Electronics | 310

-- with parentheses: OR is applied first
SELECT name, category, price
FROM products
WHERE (category = 'Electronics' OR category = 'Accessories')
  AND price < 150
ORDER BY id;

name | category | price
Headphones | Electronics | 120.5
Backpack | Accessories | 55
Water bottle | Accessories | 12

SELECT name, price, stock
FROM products
WHERE price * stock > 3000
ORDER BY id;

name | price | stock
Laptop | 1450 | 8
Smartphone | 899.99 | 15
Headphones | 120.5 | 40
Backpack | 55 | 60

SELECT first_name, age
FROM students
-- add WHERE and ORDER BY

first_name | age
Leyla | 14
Aysel | 15
Kamran | 15
Rəşad | 16