Mevduat sigortası

Bir banka kapanırsa mevduat sahibinin parasını kim ve ne kadar geri öder: Mevduat Sigorta Fonu, 100.000 ₼ sınırı, korunan faiz oranları ve ödeme süresi.

  • 9…11. sınıflar
  • 14 dk
  • 12 soru
  • Ders 9 / 28

Bu derste öğreneceklerin

  • mevduat sigortasının amacını açıklamak
  • sınırı dikkate alarak tazminatı hesaplamak
  • bir mevduatın korunup korunmadığını kontrol etmek
  • büyük bir tutarı bankalar arasında bölmenin anlamını kavramak

Diyelim ki büyükannen yıllarca biriktirdiği 40.000 ₼’yi bir bankada mevduatta tutuyor ve bir gün haber geliyor: bankanın lisansı iptal edildi. Para kayboldu mu? Bu sorunun cevabı mevduat sigortası sistemidir. Sıradan insanların mevduatını bankanın sorunlarına karşı belli bir sınıra kadar korur.

Azerbaycan Mevduat Sigorta Fonu (ADIF)Tanım

Bankalar üyesi oldukları fona prim öder. Üye bir bankada sigorta olayı gerçekleştiğinde (örneğin banka ödeme gücünü kaybedip lisansını yitirdiğinde) fon bireylere korunan mevduatları için tazminat öder. Resmî sitesi: adif.gov.az.

Temel rakamlar

GöstergeKural (adif.gov.az, Ekim 2026)
Her üye bankada bir mevduat sahibine en yüksek tazminat100.000 ₼ (2021’de 30.000 ₼’den yükseltildi)
Korunan mevduatın en yüksek yıllık faizi — manat%12
Korunan mevduatın en yüksek yıllık faizi — dolar, avro%2,5
Döviz mevduatları nasıl ödenirmevduatın kendi para biriminde, 100.000 ₼ karşılığına kadar
Ödeme süresien geç 30 takvim günü (istisnai durumlarda 90 güne kadar uzatılabilir)
Rakamlar değişebilir: mevduat açmadan önce adif.gov.az’da kontrol et.
K = min(Q; 100 000 ₼)

Burada

K
bir üye bankada mevduat sahibine ödenen tazminat, ₼
Q
o bankadaki korunan mevduatların toplamı, ₼
min
iki sayıdan küçük olanı

Sınır her banka için ayrı uygulanır

Örnek 1. Sınır nasıl işler?

Problem

a) Büyükannenin bir üye bankada yıllık %9 ile 40.000 ₼ manat mevduatı var. b) Ramil’in aynı bankada 130.000 ₼’si var (%9). Banka kapanırsa her birine ne kadar tazminat ödenir?

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

İki faiz de %12’yi geçmiyor — mevduatlar korunuyor.
a) K = min(40.000; 100.000) = 40.000 ₼ — tamamen.
b) K = min(130.000; 100.000) = 100.000 ₼; kalan 30.000 ₼ fondan ödenmez — bankanın tasfiyesinde diğer alacaklılarla birlikte talep edilebilir ama geri ödeneceğinin garantisi yoktur.

Örnek 2. Büyük bir tutarı bölmek

Problem

Ramil 130.000 ₼’sinin tamamen korunmasını istiyor. Bunu nasıl yapabilir ve kaç bankaya ihtiyacı var?

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

Sınır her banka için ayrıdır. 130.000 / 100.000 = 1,3 → en az 2 üye banka.
Örneğin 70.000 ₼ bir bankada, 60.000 ₼ diğerinde: ikisi de sınırın altında, 130.000 ₼’nin tamamı korunur.
Dikkat: aynı bankadaki iki hesap ayrı sayılmaz — bir bankadaki tüm mevduatlar toplanır.

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Korunan faiz oranı

Fon, korunan mevduatlar için en yüksek yıllık faizi belirler. Faizi bu sınırın üstünde olan mevduat sigortayla korunmaz. Mantık basittir: çok yüksek faiz büyük risk demektir ve sistem riskli vaatleri «sigortalamaz».

Örnek 3. Hangi mevduatlar korunuyor?

Problem

Üye bir bankada dört mevduat: a) 10.000 ₼, %11; b) 10.000 ₼, %13; c) 5000 dolar, %2; d) 5000 avro, %3. Hangileri korunuyor (Ekim 2026 kuralları)?

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

a) %11 ≤ %12 — korunur.
b) %13 > %12 — korunmaz.
c) %2 ≤ %2,5 — korunur, tazminat dolarla.
d) %3 > %2,5 — korunmaz.
Sonuç: 1–2 puanlık ek getiri, korumayı kaybetmeye değmeyebilir.

Ne korunur, ne korunmaz?

KorunurKorunmaz
bir bireyin üye bankadaki mevduatı (korunan faiz sınırı içinde)faizi korunan sınırın üstünde olan mevduat
manat ve döviz mevduatları (her bankada 100.000 ₼ karşılığına kadar)hisse senetleri, tahviller, yatırım fonları — bunlar mevduat değildir
lisanssız bir şirkete ya da kişiye verilen «mevduat»
  1. Banka fonun üyesi mi?

    Üye bankaların listesi adif.gov.az’dadır.

  2. Faiz sınırı aşmıyor mu?

    Manat %12, dolar ve avro %2,5 (Ekim 2026).

  3. Bir bankadaki toplam 100.000 ₼’yi aşmıyor mu?

    Fazlaysa parayı birkaç üye banka arasında böl.

  4. Belgeleri sakla

    Mevduat sözleşmesi ve dökümler tazminat sırasında gerekebilir.

Unutma

  • Mevduat Sigorta Fonu, üye bir banka kapanınca bireylerin korunan mevduatlarını öder.
  • Sınır: her üye bankada bir mevduat sahibine 100.000 ₼; K = min(Q; 100.000 ₼).
  • Faizi sınırın (manat %12, dolar/avro %2,5 — Ekim 2026) üstünde olan mevduat korunmaz.
  • Tazminat en geç 30 takvim gününde ödenir; döviz mevduatı kendi para biriminde geri ödenir.
  • Hisse senedi, tahvil, fon ve lisanssız şirkete verilen para mevduat değildir ve korunmaz.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

12 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 12

Soru 1 / 12. Bir üye bankada bir mevduat sahibine en yüksek tazminat nedir (Ekim 2026)?