Kredi nasıl işler

Anapara, faiz, vade, teminat, efektif yıllık faiz oranı (FİFD) ve borç yükü; tüketici kredisinde borçlunun hakları.

  • 10 ve 11. sınıflar
  • 18 dk
  • 12 soru
  • Ders 15 / 28

Bu derste öğreneceklerin

  • kredinin temel kavramlarını açıklamak
  • kredileri efektif yıllık faiz oranıyla karşılaştırmak
  • borç yükü oranını hesaplamak
  • tüketici kredisinde borçlunun temel haklarını bilmek

Murad iş için 3000 ₼’lik bir dizüstü bilgisayar almak istiyor ve iki teklif alıyor: A bankası — yıllık %18, masraf yok; B bankası — yıllık %16 ama kredi verilirken %3 masraf kesiliyor. İkisi de 24 ay vadeli. İlk bakışta B daha ucuz. Gerçekten öyle mi? Bu derste bir kredinin gerçek bedelini görmeyi öğreneceksin.

Temel kavramlar

  • Anapara — bankadan alınan tutar (Murad için 3000 ₼).
  • Faiz oranı — borcu kullanmanın yıllık bedeli, kalan borca işler.
  • Vade — kaç ayda geri ödeneceği; uzun vade aylık taksiti düşürür ama toplam faizi artırır.
  • Masraflar — kredinin verilmesi ya da hesabın işletilmesi için ödemeler; kredinin bedeline dahildir.
  • Teminat ve kefil — kredi ödenmezse bankanın talep edebileceği mal (daire, araba) ya da borcu ödemeye söz veren başka bir kişi.
Kredi türüNe içinÖzelliği
Tüketici kredisimallar, hizmetler, tamir, eğitimgenellikle teminatsız, faizi yüksek
Konut kredisikonut almakkonut teminat olur, vade uzundur
Taşıt kredisiaraba almakaraba teminat olur
Kredi limiti, karttekrar kullanılabilen limitfaizsiz dönemi olabilir, faiz yüksek

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Kredinin gerçek bedeli: FİFD

Fiilî yıllık faiz oranı (FİFD)Tanım

Kredinin tüm zorunlu maliyetlerini — faizi ve masrafları — tek bir yıllık oranda birleştiren gösterge. Merkez Bankasının kurallarına göre hesaplanır; tüketici kredisi reklamında herhangi bir maliyet belirtilirse FİFD de gösterilmelidir.

S − F = Σ Aₖ / (1 + x)^(k/12)S − F = Σ Aₖ / (1 + x)^(k/12)

Burada

S
kredi tutarı, ₼
F
kredi verilirken kesilen masraflar, ₼ (S − F eline geçen net tutar)
Aₖ
k. ayın ödemesi (faiz, anapara, aylık ücretler), ₼
x
FİFD — denklemi sağlayan yıllık oran

Eline geçen tutar tüm ödemelerin bugünkü değerine eşittir. Zorunlu sigorta, noter masrafları, gecikme cezaları ve erken ödeme tazminatı dahil edilmez (AMB kuralı).

Örnek 1. Murad’ın iki teklifi

Problem

3000 ₼, 24 ay, eşit aylık taksitler. A: %18, masraf yok. B: %16 ve verilirken kesilen %3 masraf. Aylık taksiti, toplam maliyeti ve FİFD’yi karşılaştırın (hesaplar aşağıdaki hesaplayıcıyla).

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

A: taksit ≈ 149,77 ₼, faiz ≈ 594,55 ₼, FİFD ≈ %19,56 (aylık faiz işlemenin etkisi: (1 + 0,18/12)¹² − 1).
B: taksit ≈ 146,89 ₼, faiz ≈ 525,34 ₼, artı 3000 · 0,03 = 90 ₼ masraf. Eline 2910 ₼ geçiyor.
B’nin toplam maliyeti: 525,34 + 90 = 615,34 ₼, FİFD ≈ %20,91.
Sonuç: ilan edilen faiz düşük olsa da B daha pahalı. Kredileri FİFD ile karşılaştır.

Etkileşimli

Simülasyon yükleniyor…
B teklifi: masrafı 0’a indir ve FİFD’nin nasıl değiştiğine bak; sonra faizi %18’e çıkar.

Borç yükü: kredi bütçeye sığar mı?

Hem banka hem sen kontrol etmelisiniz: kredi taksitleri gelirin ne kadarını götürüyor? Bunun için borç yükü oranı hesaplanır. Sınır bankadan bankaya değişir ama genel tavsiye şudur: tüm kredi taksitleri birlikte net gelirin yaklaşık üçte birini aşmasın — aksi hâlde beklenmedik bir gider gecikmeye yol açar.

BY = Σ A / G · 100%BY = Σ A / G · 100%

Burada

BY
borç yükü oranı, %
Σ A
tüm kredilerin aylık taksitlerinin toplamı, ₼
G
aylık net gelir, ₼

Borç yükü oranı

Örnek 2. Murad krediyi «kaldırabilir» mi?

Problem

Murad’ın net geliri 900 ₼. Telefon kredisi için zaten ayda 60 ₼ ödüyor. A teklifi (149,77 ₼) eklenirse borç yükü ne olur?

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

Σ A = 60 + 149,77 = 209,77 ₼.
BY = 209,77 / 900 · 100% ≈ %23,3.
Üçte birin (≈ %33) altında — kredi bütçeye sığıyor. Ama acil durum fonu yoksa önce biraz biriktirip daha az kredi çekmek daha güvenli.

Örnek 3. Uzun vadenin bedeli

Problem

2000 ₼ yıllık %20 ile: 12 ay (taksit ≈ 185,27 ₼) ya da 24 ay. 12 ayda toplam faiz ≈ 223,22 ₼. 24 ayda taksit yaklaşık 101,79 ₼, toplam ise ≈ 2443 ₼. Farkı açıklayın.

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

24 ayda faiz ≈ 2443 − 2000 = 443 ₼ — 12 aylık seçeneğin yaklaşık iki katı.
Aylık taksit neredeyse yarıya iner ama parayı iki kat uzun kullandığın için faiz de yaklaşık ikiye katlanır.
Kural: bütçe izin veriyorsa kısa vade daha ucuzdur.

Tüketici kredisinde hakların

  1. Krediye gerçekten ihtiyacın var mı kontrol et

    İhtiyaç mı istek mi? Biriktirmek mümkün değil mi?

  2. En az üç teklifi FİFD ile karşılaştır

    İlan edilen faize değil, FİFD’ye ve toplam ödemeye bak.

  3. Borç yükünü hesapla

    Tüm taksitler gelirin üçte birinden az olsun.

  4. Sözleşmeyi oku, sorular sor

    Masraflar, sigorta, gecikme cezaları, erken ödeme koşulları.

  5. Ödeme planını al

    Her ayın taksiti ve kalan borç görünmeli.

Unutma

  • Kredi = anapara + faiz + masraflar; uzun vade taksiti düşürür ama toplam faizi artırır.
  • FİFD tüm zorunlu maliyetleri tek bir yıllık oranda birleştirir: S − F = Σ Aₖ / (1 + x)^(k/12).
  • Düşük ilan edilen faiz masrafla daha pahalı olabilir — kredileri FİFD ile karşılaştır.
  • Borç yükü: BY = Σ A / G · 100%; taksitler gelirin üçte birinden az olsun.
  • Tüketici hakları: 30 gün içinde cayma, her zaman erken ödeme (tazminat ≤ %1 / %0,5), gecikme faizi ≤ sözleşme faizi + 5 puan.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

12 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 12

Soru 1 / 12. Anapara nedir?