Demetler ve kümeler

Bazı veriler asla değişmemelidir: haftanın günleri, Bakü'nün coğrafi koordinatları, bir rengin RGB kodu. Bazen de yalnızca tekrarsız değerlere ihtiyaç duyarsın: örneğin bir siteye hangi şehirlerden girildiğini bilmek istiyorsun ama her şehri bir kez saymak şartıyla. Python'da bu iki iş için özel türler vardır: demet ve küme.

Demetler

baku = (40.41, 49.87)
print(baku)
print(baku[0])
print(len(baku))

days = ('Mon', 'Tue', 'Wed', 'Thu', 'Fri', 'Sat', 'Sun')
print(days[-1], days.index('Wed'))

(40.41, 49.87)
40.41
2
Sun 2

İndeksler, dilimler, len(), in ve for döngüsü demetlerde de çalışır. Ama days[0] = 'Monday' yazarsan Python TypeError: 'tuple' object does not support item assignment hatası verir. Bu aslında bir avantajdır: programın hiçbir parçası önemli verileri yanlışlıkla değiştiremez.

Demetlerin en kullanışlı özelliği açmadır (unpacking): elemanları tek satırda ayrı değişkenlere yazabilirsin. Aynı yöntemle iki değişkenin değerini yardımcı bir değişken olmadan yer değiştirebilirsin.

lat, lon = (40.41, 49.87)
print('Latitude:', lat)
print('Longitude:', lon)

a = 5
b = 8
a, b = b, a
print(a, b)

Latitude: 40.41
Longitude: 49.87
8 5

Açma, döngülerde de çalışır. enumerate() fonksiyonu her elemanı numarasıyla birlikte (numara, eleman) demeti olarak verir; bir listeyi numaralandırmanın en kolay yolu budur. start=1, saymanın 1'den başlamasını sağlar.

students = ['Aysel', 'Murad', 'Leyla']
for number, name in enumerate(students, start=1):
    print(f'{number}. {name}')

print(list(enumerate('ab')))

1. Aysel
2. Murad
3. Leyla
[(0, 'a'), (1, 'b')]

Kümeler

Küme tekrarları otomatik olarak atar. Bir listeyi set() fonksiyonuna verirsen her değerden yalnızca biri kalır. Kümenin sırası olmadığı için onu düzgün yazdırmak amacıyla sorted() ile sıralarız.

print({3, 1, 2, 3, 1})

visitors = ['Baku', 'Ganja', 'Baku', 'Shaki', 'Ganja', 'Baku']
unique = set(visitors)
print(len(visitors), len(unique))
print(sorted(unique))

unique.add('Quba')
unique.add('Baku')
print(len(unique))
print('Shaki' in unique)

{1, 2, 3}
6 3
['Baku', 'Ganja', 'Shaki']
4
True

Dikkat: 'Baku' zaten kümede olduğu için onu yeniden eklemek hiçbir şeyi değiştirmedi; eleman sayısı 5 değil, 4 oldu. in ile kontrol, kümelerde listelere göre çok daha hızlı çalışır.

text = 'the sun and the moon and the stars'
words = text.split()
print(len(words), 'words,', len(set(words)), 'unique')

8 words, 5 unique

Küme işlemleri

Matematikten bildiğin küme işlemleri Python'da tek bir sembolle yazılır. Diyelim ki okulda bir satranç kulübü ve bir robotik kulübü var. Hangi öğrenciler ikisine de gidiyor?

chess = {'Aysel', 'Murad', 'Elvin'}
robotics = {'Murad', 'Leyla', 'Elvin', 'Nigar'}

print(sorted(chess & robotics))
print(sorted(chess | robotics))
print(sorted(chess - robotics))
print(sorted(chess ^ robotics))

['Elvin', 'Murad']
['Aysel', 'Elvin', 'Leyla', 'Murad', 'Nigar']
['Aysel']
['Aysel', 'Leyla', 'Nigar']

Hangisini seçmeli?

results = [('Aysel', 91), ('Murad', 78), ('Leyla', 85)]
# print: 1. Aysel - 91, then 2. Murad - 78, ...

1. Aysel - 91
2. Murad - 78
3. Leyla - 85

monday = ['Aysel', 'Murad', 'Leyla', 'Aysel', 'Elvin']
tuesday = ['Leyla', 'Nigar', 'Murad', 'Nigar']
# 1) number of different pupils on Monday
# 2) sorted list of pupils who came on both days
# 3) number of different pupils in total

4
['Leyla', 'Murad']
5