Karakter dizileri ve f-string'ler

Mesajlar, isimler, şifreler, haber başlıkları... Programların işlediği verilerin büyük kısmı metindir. Sınıf arkadaşların için otomatik doğum günü kartları hazırladığını düşün: “Doğum günün kutlu olsun Elvin! Bugün 13 yaşına giriyorsun.” Karttan karta yalnızca isim ve yaş değişir. Bu derste metinlerle çalışmayı ve bu tür şablonları tek satırda kurmayı öğreneceksin.

Karakter dizileri

Karakter dizisi (str), tırnak içinde yazılmış karakterlerden oluşan bir dizidir: harfler, rakamlar, boşluklar ve işaretler. Karakter dizilerini + ile birleştirebilir, * ile tekrarlayabilir, uzunluklarını da len() fonksiyonuyla bulabilirsin.

greeting = 'Hello'
name = 'Aysel'
message = greeting + ', ' + name + '!'
print(message)
print(len(message))
print('Ha' * 3)

Hello, Aysel!
13
HaHaHa

len() boşlukları ve noktalama işaretlerini de sayar; bu yüzden 'Hello, Aysel!' dizisinin uzunluğu 13'tür. Bazı karakterler özel bir şekilde yazılır: dizinin içindeki \n yeni satıra geçer. Metninde kesme işareti varsa diziyi çift tırnağa al; böylece Python kesme işaretini dizinin sonu sanmaz.

print('First line\nSecond line')
print("It's easy!")

First line
Second line
It's easy!

İndeksler ve dilimler

Karakter dizisindeki her karakterin kendi numarası, yani indeksi vardır. Python'da sayma 0'dan başlar: ilk karakter [0], ikincisi [1] ve bu böyle devam eder. Negatif indeksler sondan sayar: [-1] son karakterdir.

Dilim, karakter dizisinin bir parçasını alır: word[start:end]. Başlangıç indeksi dahildir, bitiş indeksi ise dahil değildir. Sayılardan birini yazmazsan Python en baştan ya da en sona kadar alır.

word = 'Python'
print(word[0])
print(word[5])
print(word[-1])
print(word[0:2])
print(word[2:])
print(word[:4])

P
n
n
Py
thon
Pyth

Karakter dizisi metotları

Metot, belirli bir türe ait bir fonksiyondur ve değerden sonra nokta ile çağrılır: name.upper(). Metotlar asıl diziyi değiştirmez, yeni bir dizi döndürür. En kullanışlıları şunlardır:

city = '  baku  '
clean = city.strip()
print(clean.title())
print(clean.upper())

text = 'I like tea. Tea is tasty.'
print(text.lower().count('tea'))
print(text.replace('tea', 'coffee'))
print('tea' in text)
print(text.startswith('I'))

Baku
BAKU
2
I like coffee. Tea is tasty.
True
True

Dikkat: replace büyük-küçük harfe duyarlıdır; bu yüzden yalnızca küçük harfli tea değiştirildi. count için önce tüm metni lower() ile küçük harfe çevirdik; metotlar bu şekilde zincirleme çağrılabilir. in işleci, bir dizinin diğerinin içinde geçip geçmediğini kontrol eder ve True ya da False verir.

f-string'ler: şablonlar

Bir metne değer yerleştirmenin en kolay yolu f-string'lerdir. Açılış tırnağından önce f harfini yaz, değişkeni ya da herhangi bir ifadeyi süslü parantez {} içine koy. Python her parantez çiftinin yerine değerini yazar.

name = 'Elvin'
age = 13
print(f'Happy birthday, {name}! You are {age} today.')
print(f'Next year you will be {age + 1}.')

price = 7.5
print(f'Price: {price:.2f} AZN')

Happy birthday, Elvin! You are 13 today.
Next year you will be 14.
Price: 7.50 AZN

{price:.2f} yazımı sayıyı ondalık kısmında tam 2 basamakla gösterir; para tutarları için ideal bir biçimdir. Bunun neden önemli olduğunu gerçek bir fiş örneğinde gör:

item = 'Notebook'
qty = 3
unit_price = 2.35
total = qty * unit_price
print(total)
print(f'{item}: {qty} x {unit_price} = {total:.2f} AZN')

7.050000000000001
Notebook: 3 x 2.35 = 7.05 AZN

İlk satırdaki tuhaf 7.050000000000001, bilgisayarın ondalıklı sayıları ikilik sistemde saklamasından kaynaklanır. Biçimlendirme bu küçük “kuyruğu” gizler.

raw = '  aYSEL  '
# 1) name = raw without spaces, in title case
# 2) print name, its length and its first 3 letters in capitals

Aysel
5
AYS

item = 'Notebook'
qty = 4
unit_price = 1.35
# total = ...
# print the receipt line with an f-string

NOTEBOOK: 4 x 1.35 = 5.40 AZN