Döngüler: for ve while

Ekrana 1'den 100'e kadar sayıları yazdırman gerektiğini düşün. 100 kez print mi yazacaksın? Elbette hayır! Bilgisayarların en büyük gücü, aynı işi yorulmadan tekrarlamaktır. Bunun için döngüler kullanılır: birkaç satırlık kod binlerce kez çalışabilir.

for döngüsü

for döngüsü bir dizinin öğelerini tek tek alır ve her biri için aynı bloğu çalıştırır. Aşağıdaki kodda letter değişkeni sırayla 'B', 'a', 'k' ve 'u' değerlerini alır. Döngünün her tekrarına yineleme (iterasyon) denir.

for letter in 'Baku':
    print(letter)

B
a
k
u

Sayılar üzerinde döngü kurmak için range() fonksiyonu kullanılır. Bir sayı dizisi oluşturur: range(1, 11) 1'den 10'a kadar sayıları verir; dilimlerde olduğu gibi bitiş değeri dahil değildir. 7'nin çarpım tablosunu yazdıralım:

for i in range(1, 11):
    print(f'7 x {i} = {7 * i}')

7 x 1 = 7
7 x 2 = 14
7 x 3 = 21
7 x 4 = 28
7 x 5 = 35
7 x 6 = 42
7 x 7 = 49
7 x 8 = 56
7 x 9 = 63
7 x 10 = 70

Sonucu biriktirmek

Döngülerde çok sık kullanılan bir kalıp: döngüden önce bir “biriktirici” değişken oluştur, sonra her yinelemede ona bir şey ekle. Örneğin 1'den 100'e kadar tüm sayıları toplayalım:

total = 0
for n in range(1, 101):
    total += n
print('Sum:', total)

Sum: 5050

for i in range(1, 5):
    print('*' * i)

*
**
***
****

while döngüsü

for, tekrar sayısı önceden bilindiğinde kullanışlıdır. Peki bilmiyorsak? O zaman while döngüsü yardıma gelir: bloğu koşul doğru olduğu sürece tekrarlar. Murad 100 manatlık bir kulaklık almak için her hafta 15 manat biriktiriyor. Kaç haftaya ihtiyacı var?

price = 100
saved = 0
weeks = 0
while saved < price:
    saved += 15
    weeks += 1
print(f'After {weeks} weeks Murad has {saved} AZN.')

After 7 weeks Murad has 105 AZN.

break ve continue

break döngüyü hemen tamamen durdurur; aradığını bulduğunda çok işe yarar. Örneğin hem 5'e hem 7'ye bölünen ilk sayıyı arayalım:

for n in range(1, 100):
    if n % 5 == 0 and n % 7 == 0:
        print('Found:', n)
        break

Found: 35

continue ise döngüyü durdurmaz; yalnızca mevcut yinelemenin geri kalanını atlar ve bir sonrakine geçer. Aşağıdaki kod, boşlukları saymadan metindeki karakterleri sayar:

text = 'Python is fun'
count = 0
for ch in text:
    if ch == ' ':
        continue
    count += 1
print('Letters:', count)

Letters: 11

# print the squares of 1..5 like: 3 x 3 = 9

1 x 1 = 1
2 x 2 = 4
3 x 3 = 9
4 x 4 = 16
5 x 5 = 25

n = 4096
total = 0
# while n is greater than 0:
#     add the last digit of n to total
#     remove the last digit from n
# print Digit sum: and total

Digit sum: 19