Modüller ve standart kütüphane

Karekök almak, rastgele bir sayı seçmek ya da iki tarih arasındaki günleri saymak için sıfırdan kod yazman gerekmez. Python, hazır araçlarla dolu bir standart kütüphaneyle birlikte gelir. Bu araçlar modüllerde toplanmıştır; ihtiyacın olanı yükleyip kullanırsın.

import ve math modülü

import math

print(math.sqrt(144))
print(math.pi)
print(math.ceil(4.2), math.floor(4.8))
print(math.gcd(24, 36))

12.0
3.141592653589793
5 4
12

ceil bir sayıyı yukarı, floor aşağı yuvarlar; gcd ise iki sayının en büyük ortak bölenini bulur. Bir modülden yalnızca birkaç ada ihtiyacın varsa onları from ... import ile doğrudan alabilirsin; o zaman math. yazmana gerek kalmaz:

from math import sqrt, pi

radius = 3
area = pi * radius ** 2
print(f'Circle area: {area:.2f}')
print(sqrt(2))

Circle area: 28.27
1.4142135623730951

random: rastgele sayılar

Oyunlar, bilgi yarışmaları ve testler rastlantısallığa ihtiyaç duyar. random modülünün en çok kullanılan fonksiyonları şunlardır: randint(a, b) — a ile b arasında (ikisi de dahil) rastgele bir tam sayı, choice(list) — listeden rastgele bir eleman, shuffle(list) — listeyi karıştırmak.

import random

for i in range(3):
    print(f'Roll {i + 1}: {random.randint(1, 6)}')

Bazen rastgele sonuçları tekrarlamak gerekir; örneğin bir programı test ederken. random.seed() dizinin başlangıç noktasını belirler: aynı “tohum” verilirse “rastgele” değerler her seferinde aynı çıkar.

import random

random.seed(42)
print(random.randint(1, 6))
print(random.choice(['rock', 'paper', 'scissors']))
cards = [1, 2, 3, 4, 5]
random.shuffle(cards)
print(cards)

6
rock
[2, 4, 5, 3, 1]

datetime: tarih ve saat

Azerbaycan'da eğitim yılı 15 Eylül'de, Bilgi Günü'nde başlar. O günden yılbaşına kaç gün var? datetime modülünde date bir tarihi, timedelta ise bir zaman aralığını temsil eder. İki tarihi birbirinden çıkarınca bir timedelta elde edilir; onun days özelliği gün sayısını verir.

from datetime import date, timedelta

start = date(2026, 9, 15)
new_year = date(2027, 1, 1)
print(start)
print(start.strftime('%d.%m.%Y'))
print((new_year - start).days, 'days until New Year')
print(start + timedelta(days=100))

2026-09-15
15.09.2026
108 days until New Year
2026-12-24

strftime bir tarihi istediğin biçimde karakter dizisine çevirir: %d gün, %m ay, %Y yıl demektir. date.today() ise bugünün tarihini verir; bu yüzden aşağıdaki kodun sonucu her gün farklıdır:

from datetime import date

today = date.today()
print('Today is', today.strftime('%d.%m.%Y'))
print('Days left this year:', (date(today.year, 12, 31) - today).days)

Standart kütüphanede başka neler var?

import statistics
from collections import Counter

scores = [7, 9, 6, 9, 10, 8, 9]
print(round(statistics.mean(scores), 2))
print(statistics.median(scores))

votes = ['pizza', 'plov', 'plov', 'dolma', 'plov', 'pizza']
print(Counter(votes).most_common(2))

8.29
9
[('plov', 3), ('pizza', 2)]

pupils = 95
seats = 40
radius = 3.5
# 1) import math
# 2) print how many buses are needed
# 3) print the area of the pool with 2 digits after the point

3
38.48

grades = [5, 4, 5, 3, 5, 4, 2, 5]
# 1) import mean, median and Counter
# 2) print the mean and the median
# 3) print the most common grade like: Most common: 3 (2 times)

4.125
4.5
Most common: 5 (4 times)