Fiil görünüşü ve hareket fiilleri

Tamamlanmamış (НСВ) ve tamamlanmış (СВ) görünüşü ayırt etmeyi, görünüş çiftlerini, zamanların görünüşle ilişkisini, идти/ходить ve ехать/ездить fiillerini ve где? куда? откуда? edatlarını öğren.

  • 8…11. sınıflar
  • 20 dk
  • 10 soru
  • Ders 9 / 14

Bu derste öğreneceklerin

  • Bağlama göre tamamlanmamış ya da tamamlanmış görünüşü seçmek
  • Tamamlanmış fiillerin şimdiki zamanı olmadığını ve geleceği nasıl kurduklarını bilmek
  • идти́/ходи́ть ve е́хать/е́здить fiillerini doğru kullanmak
  • где? куда́? отку́да? sorularına uygun edat ve hâli seçmek

İki cümleyi karşılaştır: Вчера́ я чита́л кни́гу. — Dün kitap okuyordum (süreç; bitirdim mi — belli değil). Вчера́ я прочита́л кни́гу. — Dün kitabı okuyup bitirdim (sonuç var). Rusçada hemen her fiilin iki biçimi vardır — tamamlanmamış ve tamamlanmış görünüş. Bu, Rus dil bilgisinin en önemli konularından biridir. Ardından hepsi “gitmek” diye çevrilen dört fiili öğreneceğiz: идти́, ходи́ть, е́хать, е́здить.

Tamamlanmamış ve tamamlanmış görünüş

Tamamlanmamış görünüş (НСВ) — что де́лать?Tanım

Eylemi süreç, tekrarlanan eylem ya da yalnızca olgu olarak gösterir: Я до́лго чита́л. (Uzun süre okudum/okuyordum.) Я ча́сто звоню́ ба́бушке. (Büyükannemi sık sık ararım.) Ты чита́л э́ту кни́гу? (Bu kitabı okudun mu? — olgu).

Tamamlanmış görünüş (СВ) — что сде́лать?Tanım

Tek seferlik, tamamlanmış eylemi ve sonucunu gösterir: Я прочита́л кни́гу. (Kitabı okuyup bitirdim.) Я позвоню́ ба́бушке. (Büyükannemi arayacağım — bir kez.)

НСВСВAnlamıNasıl yapılır
де́латьсде́латьyapmakön ek с-
чита́тьпрочита́тьokumakön ek про-
писа́тьнаписа́тьyazmakön ek на-
смотре́тьпосмотре́тьizlemek, bakmakön ek по-
звони́тьпозвони́тьaramak (telefonla)ön ek по-
реша́тьреши́тьçözmek, karar vermekek değişir
покупа́тькупи́тьsatın almakek değişir
дава́тьдатьvermek-ва- düşer
говори́тьсказа́тьsöylemekbaşka kök
братьвзятьalmak, götürmekbaşka kök
ZamanНСВ: чита́тьСВ: прочита́ть
Geçmişя чита́ля прочита́л
Şimdikiя чита́ю— (yok)
Gelecekя бу́ду чита́тья прочита́ю
Tamamlanmış görünüşün şimdiki zamanı yoktur: прочита́ю her zaman gelecek zamandır — “okuyup bitireceğim”.
  • Ка́ждый день я звоню́ ба́бушке. (her gün — НСВ) — Сего́дня я позвоню́ ба́бушке. (bugün bir kez — СВ)
  • Я два часа́ писа́л письмо́. (süreç: iki saat) — Я написа́л письмо́ и отпра́вил его́. (sonuç: yazdım ve gönderdim)
  • Когда́ я чита́л, зазвони́л телефо́н. — uzun bir süreç (НСВ) tek seferlik bir olayla (СВ) kesilir: Ben okurken telefon çaldı

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Hareket fiilleri: идти́ / ходи́ть, е́хать / е́здить

Türkçede tek bir fiil var — gitmek. Rusçada ise iki soru sormak gerekir. 1) Nasıl? Yaya — идти́ / ходи́ть, taşıtla — е́хать / е́здить. 2) Hangi yönde? Tek yönde, şu anda, belli bir anda — идти́, е́хать; düzenli olarak, gidip dönme, farklı yönlerde — ходи́ть, е́здить.

Biçimидти́ходи́тье́хатье́здить
яиду́хожу́е́дуе́зжу
тыидёшьхо́дишье́дешье́здишь
они́иду́тхо́дяте́дуте́здят
geçmişшёл, шла, шлиходи́л, ходи́лае́хал, е́халае́здил, е́здила
DurumYayaTaşıtla
Şu anda, tek yöndeСейча́с я иду́ в шко́лу.Сейча́с мы е́дем в Гянджу.
Düzenli, alışkanlıkКа́ждый день я хожу́ в шко́лу.Ка́ждое ле́то мы е́здим на мо́ре.
Geçmişte gidip dönme (= oradaydı)Вчера́ я ходи́л в кино́.В ма́е мы е́здили в Шеки.
Çeviri: Şu anda okula yürüyorum. / Şu anda Gence'ye gidiyoruz. Her gün okula giderim. / Her yaz denize gideriz. Dün sinemaya gittim (ve döndüm). / Mayısta Şeki'ye gittik.
где?куда́?отку́да?
в шко́лев шко́луиз шко́лы
на рабо́тена рабо́тус рабо́ты
у врача́к врачу́от врача́
до́мадомо́йиз до́ма
где? (nerede) — edat hâli (kişiler için у + ilgi), куда́? (nereye) — belirtme hâli (kişiler için к + yönelme), отку́да? (nereden) — ilgi hâli. Okulda / okula / okuldan; işte / işe / işten; doktorda / doktora / doktordan; evde / eve / evden.

Yanlış

За́втра я бу́ду прочита́ть э́ту кни́гу.
Ка́ждый день я иду́ в шко́лу.
Смотри́, вон хо́дит наш учи́тель!
Мы идём в Гянджу на по́езде.
Вчера́ я два часа́ написа́л письмо́.

Doğru

За́втра я прочита́ю э́ту кни́гу.
Ка́ждый день я хожу́ в шко́лу.
Смотри́, вон идёт наш учи́тель!
Мы е́дем в Гянджу на по́езде.
Вчера́ я два часа́ писа́л письмо́.
Son cümle: два часа́ (iki saat) bir süreci gösterir, bu yüzden tamamlanmamış görünüş gerekir.
Okula nasıl gidiyorum

Обы́чно я хожу́ в шко́лу пешко́м: э́то пятна́дцать мину́т. Но сего́дня идёт дождь, поэ́тому я е́ду на авто́бусе.

Вчера́ по́сле уро́ков я ходи́л в библиоте́ку и взял интере́сную кни́гу. Я уже́ прочита́л пе́рвую главу́.

Ле́том мы е́здили к ба́бушке в Шеки. А в суббо́ту мы пое́дем на мо́ре!

Çeviri: “Genellikle okula yürüyerek giderim: on beş dakika sürer. Ama bugün yağmur yağıyor, bu yüzden otobüsle gidiyorum. Dün derslerden sonra kütüphaneye gittim ve ilginç bir kitap aldım. İlk bölümü çoktan okudum. Yazın Şeki'ye büyükanneme gittik. Cumartesi günü ise denize gideceğiz!” Dikkat: идёт дождь — “yağmur yağıyor” (kelimesi kelimesine “yağmur yürüyor”).

Alıştırma: doğru fiili seç

Problem

Parantezdeki doğru fiili seç ve seçimini açıkla:
1) Ка́ждое у́тро я (иду́ / хожу́) в шко́лу. — Her sabah okula giderim.
2) Смотри́, вон (идёт / хо́дит) наш учи́тель! — Bak, öğretmenimiz geliyor!
3) Ле́том мы (е́хали / е́здили) в Габалу. — Yazın Gabala'ya gittik.
4) Я (чита́л / прочита́л) кни́гу два часа́. — Kitabı iki saat okudum.
5) Я уже́ (писа́л / написа́л) письмо́ — вот оно́. — Mektubu çoktan yazdım — işte burada.
6) Я всегда́ (покупа́ю / куплю́) хлеб в э́том магази́не. — Ekmeği hep bu dükkândan alırım.

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

1) хожу́ — her sabah, alışkanlık
2) идёт — şu anda, tek yönde
3) е́здили — taşıtla gidip dönme
4) чита́л — два часа́: süreç
5) написа́л — sonuç var: mektup hazır
6) покупа́ю — всегда́: tekrarlanan eylem
Kendini dene
  1. 1.Ка́ждый день я в шко́лу пешко́м. (идти́ / ходи́ть)
  2. 2.Сейча́с мы в Гянджу на по́езде. (е́хать / е́здить)
  3. 3.Смотри́, по у́лице наш учи́тель! (идти́)
  4. 4.Вчера́ Мура́д в кино́. (ходи́ть)
  5. 5.Ле́йла э́ту кни́гу за три дня. (прочита́ть)
  6. 6.Обы́чно она́ ма́ме ве́чером. (звони́ть / позвони́ть)
  7. 7.За́втра я обяза́тельно тебе́. (позвони́ть)
  8. 8.Мы зада́чу це́лый час. (реша́ть)
1 / 12

Unutma

  • НСВ (что де́лать?) — süreç, tekrar, olgu; СВ (что сде́лать?) — tek seferlik sonuç.
  • СВ'nin şimdiki zamanı yoktur: прочита́ю gelecektir; бу́ду + СВ olmaz.
  • İşaretler: всегда́, ча́сто, до́лго → НСВ; вдруг, наконе́ц, уже́ → СВ.
  • идти́ / е́хать — şu anda, tek yönde; ходи́ть / е́здить — düzenli ya da gidip dönme; идти́ yaya, е́хать taşıtla.
  • где? — в/на + edat hâli, куда́? — в/на + belirtme, отку́да? — из/с + ilgi hâli; çiftler: в ↔ из, на ↔ с, к ↔ от.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 10

Soru 1 / 10. Hangi fiil tamamlanmış görünüştedir?