İçeriğe geç
Educora
Orta5–7. sınıf17 dk4 / 14

Hâller: yalın hâl ve edat hâli (где?)

Rusçanın altı hâlini ve sorularını tanı; в, на, о edatlarıyla edat hâlini (предложный) kullanarak bir şeyin nerede olduğunu ve neden söz ettiğini anlat.

Kendini test et
Bu derste öğreneceklerin
  • Altı hâlin adlarını, sorularını ve yardımcı kelimelerini bilmek
  • Edat hâlinde doğru eki seçmek: -е, -и ya da -у́
  • в ile на edatlarını ayırt etmek ve hiç değişmeyen isimleri tanımak

Где ты живёшь? — В Баку́. Где ты у́чишься? — В шко́ле. Где кни́га? — На столе́. (Nerede yaşıyorsun? — Bakü'de. Nerede okuyorsun? — Okulda. Kitap nerede? — Masada.) Dikkat et: шко́ла kelimesi в шко́ле, стол ise на столе́ oldu. Rusçada isim cümledeki görevine göre ekini değiştirir — buna hâl (паде́ж) denir. Türkçede de hâller var: okulda, masada. Rusçada ise hâl hem edatla, hem de ekle gösterilir.

Altı hâl

Rusçada altı hâl vardır. Her hâlin kendi soruları vardır; Rus öğrenciler hâli bulmak için bir yardımcı kelime kullanır: soruyu bu kelimeyle birlikte sorarlar. Bu derste yalın hâli ve edat hâlini, sonraki iki derste ise diğer dört hâli öğreneceksin.

HâlSorularYardımcı kelimeÖrnek
Yalın hâl (именительный)кто? что?(есть)Э́то брат.
İlgi hâli (родительный)кого́? чего́?нетНет бра́та.
Yönelme hâli (дательный)кому́? чему́?датьДать бра́ту.
Belirtme hâli (винительный)кого́? что?ви́детьВи́жу бра́та.
Araç hâli (творительный)кем? чем?горди́тьсяГоржу́сь бра́том.
Edat hâli (предложный)о ком? о чём?ду́матьДу́маю о бра́те.
брат — erkek kardeş: “Bu bir kardeş. Kardeş yok. Kardeşe vermek. Kardeşi görüyorum. Kardeşimle gurur duyuyorum. Kardeşi düşünüyorum.”

Yalın hâl (именительный) sözlükteki biçimdir. Cümlede özne olur ve кто? что? (kim? ne?) sorularına cevap verir: Ле́йла чита́ет (Leyla okuyor). Э́то… (Bu…) ve Вот… (İşte…) kelimelerinden sonra da yalın hâl kullanılır: Э́то мой брат. Вот шко́ла.

Edat hâli: где? о ком? о чём?

Edat hâli (предложный) her zaman edatla kullanılır. İki temel anlamı vardır: yer — в (içinde) ve на (üstünde) edatlarıyla, где? (nerede?) sorusuna cevap verir; konu — о (hakkında) edatıyla, о ком? о чём? (kim hakkında? ne hakkında?) sorularına cevap verir. İsimlerin çoğu -е eki alır.

Yalın hâlde sonEkÖrnekler
ünsüz, -й, -а, -я, -о, -е-естол → на столе́, шко́ла → в шко́ле, окно́ → в окне́, музе́й → в музе́е, мо́ре → на мо́ре
dişil -ь-итетра́дь → в тетра́ди, пло́щадь → на пло́щади
-ия, -ие, -ий-ииРосси́я → в Росси́и, зда́ние → в зда́нии, санато́рий → в санато́рии
bazı eril isimler (yer anlamı)-у́лес → в лесу́, сад → в саду́, шкаф → в шкафу́, пол → на полу́, мост → на мосту́, аэропо́рт → в аэропорту́, год → в году́
çoğul-ах / -яхв шко́лах, на у́лицах, в музе́ях, о друзья́х

в mı, на mı? в kapalı bir mekânın, şehrin, ülkenin içinde demektir: в шко́ле, в го́роде, в Азербайджа́не (okulda, şehirde, Azerbaycan'da). на ise bir yüzeyin üstünde, açık alanda, bir etkinlikte ve bazı kalıplaşmış yerlerde kullanılır: на столе́, на у́лице, на уро́ке, на конце́рте, на рабо́те (masada, sokakta, derste, konserde, işte). на alan kelimeleri ezberlemek gerekir.

внаÇeviri
в шко́лена уро́кеokulda — derste
в го́родена у́лицеşehirde — sokakta, dışarıda
в магази́нена ры́нкеmağazada — pazarda
в теа́трена конце́ртеtiyatroda — konserde
в институ́тена заво́де, на рабо́теenstitüde — fabrikada, işte
в Азербайджа́нена Кавка́зеAzerbaycan'da — Kafkasya'da
Yanlış
Я живу́ в Бакуе.
Па́па рабо́тает в заво́де.
Мы бы́ли на шко́ле.
Они́ живу́т в Росси́е.
Мы гуля́ли в ле́се.
Мы говори́м о Азербайджа́не.
Doğru
Я живу́ в Баку́.
Па́па рабо́тает на заво́де.
Мы бы́ли в шко́ле.
Они́ живу́т в Росси́и.
Мы гуля́ли в лесу́.
Мы говори́м об Азербайджа́не.
Son satıra bak: ünlü sesten önce о edatı об olur: об Азербайджа́не, об отце́, об э́том (Azerbaycan hakkında, babası hakkında, bunun hakkında).

Şahıs zamirleri edat hâlinde şöyledir: обо мне́ (benim hakkımda), о тебе́, о нём, о ней, о нас, о вас, о них. Örneğin: Ма́ма ду́мает обо мне́. (Annem beni düşünüyor.)

Elvin hakkında

Меня́ зову́т Эльвин. Я живу́ в Баку́, на у́лице Низами. Па́па рабо́тает на заво́де, а ма́ма — в больни́це. Я учу́сь в шко́ле.

Ле́том мы отдыха́ем на мо́ре. А ещё мы ча́сто быва́ем в Шеки у ба́бушки. Там в саду́ расту́т я́блоки и гру́ши. Я ча́сто ду́маю о ба́бушке и о её са́де.

Çeviri: “Benim adım Elvin. Bakü'de, Nizami Caddesi'nde oturuyorum. Babam fabrikada, annem hastanede çalışıyor. Ben okulda okuyorum. Yazın denizde tatil yapıyoruz. Ayrıca sık sık Şeki'de büyükannemin yanına gidiyoruz. Oradaki bahçede elma ve armut yetişiyor. Sık sık büyükannemi ve bahçesini düşünüyorum.” Edat hâlindeki bütün kelimeleri bul: в саду́, ama о са́де!
Alıştırma: где?

Kelimeleri в ya da на ile edat hâline koy: шко́ла, парк, Азербайджа́н, пло́щадь, лес, мо́ре, зда́ние, уро́к, Баку́.

Çözümü göster
в шко́ле — -а → -е
в па́рке — ünsüz → -е
в Азербайджа́не — ülke, в
на пло́щади — dişil -ь → -и; açık alan, на
в лесу́ — yer anlamında -у́
на мо́ре — “deniz kenarında”
в зда́нии — -ие → -ии
на уро́ке — etkinlik, на
в Баку́ — değişmez
Kendini dene
  1. 1.Я живу́ в (Баку́).
  2. 2.Ма́ма рабо́тает в (больни́ца).
  3. 3.Кни́га лежи́т на (стол).
  4. 4.Мы гуля́ли в (лес).
  5. 5.Они́ живу́т в (Росси́я).
  6. 6.Де́ти игра́ют на (пло́щадь).
  7. 7.Мы говори́м об (Азербайджа́н).
  8. 8.Па́па рабо́тает на (заво́д).
1 / 12

Önemli noktalar

  • Rusçada 6 hâl vardır: И, Р, Д, В, Т, П — “Иван Родил Девчонку, Велел Тащить Пелёнку”.
  • Yalın hâl sözlük biçimidir ve öznedir: кто? что?
  • Edat hâli her zaman edatla gelir: в/на — где?, о/об — о ком? о чём?
  • Ekler: çoğu kelime -е; dişil -ь ve -ия/-ие/-ий → -и; в лесу́, в саду́ → -у́.
  • в — içinde (в шко́ле), на — üstünde, açık yerde, etkinlikte (на у́лице, на уро́ке); Баку́, метро́ değişmez.

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

1 / 10
Rusçada kaç hâl vardır?