Daxili dil: sintaksis, dəyişənlər və tiplər

Rus açar sözləri ilk baxışda qəribə görünə bilər, amma 1C dilinin qrammatikası Pascal və Basic-ə bənzəyir və çox sadədir. Bir neçə qaydanı mənimsəsən, istənilən tipik konfiqurasiyanın kodunu oxuya biləcəksən. Bu dərsdə dilin «əlifbası» ilə — dəyişənlər, tiplər, operatorlar, sətirlər və tarixlərlə tanış olacağıq.

Sintaksis qaydaları

• Dil böyük-kiçik hərfə həssas deyil: Сумма, сумма və СУММА eyni dəyişəndir.
• Hər operator ; ilə bitir; bloklar mötərizə ilə deyil, açar sözlərlə bağlanır: КонецЕсли, КонецЦикла, КонецПроцедуры.
• Şərh // ilə başlayır və sətrin sonuna qədər davam edir.
• Ad hərflərdən, rəqəmlərdən və _ işarəsindən ibarətdir və rəqəmlə başlamır; kirill və latın hərflərindən istifadə etmək olar.
• Sətir literalı qoşa dırnaqdadır; daxildəki dırnaq ikiqat yazılır, çoxsətirli sətrin hər yeni sətri | ilə başlayır.

Dəyişənlər və primitiv tiplər

1C dinamik tipli dildir: dəyişən ilk mənimsətmədə yaranır və tipini qiymətdən alır. Modul səviyyəsində dəyişənlər Перем (Var) ilə elan olunur, prosedur daxilində isə adətən sadəcə qiymət mənimsədilir. Qiymətin tipini ТипЗнч() funksiyası qaytarır.

Количество = 12;             // Число
Цена = 2.5;                  // Число с дробной частью
Название = "Чай ""Гранулированный"""; // кавычки внутри удваиваются
ДатаПродажи = '20260927';    // Дата
Оплачено = Ложь;             // Булево
Скидка = Неопределено;

Если ТипЗнч(Цена) = Тип("Число") Тогда
    Сообщить("Цена - число");
КонецЕсли;
Сообщить(Название);

Цена - число
Чай "Гранулированный"

Operatorlar

Hesab operatorları: + - * / və qalıq %. Sətirlər + ilə birləşdirilir; ədəd sətrə əlavə olunanda avtomatik sətrə çevrilir. Müqayisə: = <> < > <= >=. Məntiqi operatorlar: И, ИЛИ, НЕ (AND, OR, NOT). Diqqət: = həm mənimsətmə, həm də müqayisədir — mənanı kontekst müəyyən edir.

А = 17;
Б = 5;
Сообщить(А + Б);
Сообщить(А * Б);
Сообщить(А % Б);        // остаток от деления
Сообщить(Цел(А / Б));   // целая часть
Сообщить("Salam, " + "Aysel" + "!");
Сообщить("Возраст: " + 15);

22
85
2
3
Salam, Aysel!
Возраст: 15

Sətirlər və tarixlər

Текст = СокрЛП("  Educora 1C  ");
Сообщить(СтрДлина(Текст));
Сообщить(ВРег(Текст));
Сообщить(Лев(Текст, 7));
Сообщить(СтрНайти(Текст, "1C"));
Сообщить(СтрЗаменить(Текст, " ", "_"));
Сообщить(СтрШаблон("%1: %2 уроков", Текст, 14));

10
EDUCORA 1C
Educora
9
Educora_1C
Educora 1C: 14 уроков

Tarixlə iş də sadədir. Tarixə ədəd əlavə etmək saniyə əlavə etmək deməkdir (bir gün = 86400 saniyə), iki tarixin fərqi də saniyələrlə olur. НачалоМесяца, КонецМесяца, НачалоДня, ДобавитьМесяц kimi funksiyalar dövrlərlə işi asanlaşdırır, Формат() isə tarixi və ədədi istədiyin görünüşə salır.

Д = '20260927';
Сообщить(Формат(Д, "ДФ=dd.MM.yyyy"));
Сообщить(Формат(НачалоМесяца(Д), "ДФ=dd.MM.yyyy"));
Сообщить(Формат(КонецМесяца(Д), "ДФ=dd.MM.yyyy"));
Сообщить(Формат(ДобавитьМесяц(Д, 5), "ДФ=dd.MM.yyyy"));
Сообщить(Формат(Д + 86400 * 7, "ДФ=dd.MM.yyyy"));
Сообщить(('20261231' - Д) / 86400);   // дней до конца года
Сообщить(Формат(Год(Д), "ЧГ=0"));

27.09.2026
01.09.2026
30.09.2026
27.02.2027
04.10.2026
95
2026