Məzmuna keç
Educora
AZ
AzərbaycancaEnglishРусскийTürkçe
Mənim səhifəmEducora StudioParametrlər

Fizika

Hərəkət, enerji, işıq və Kainatın qanunları

Bu kurs səni ölçmələrdən və hərəkətdən başlayaraq qüvvələrə, enerjiyə, elektrikə, dalğalara və atom nüvəsinə qədər aparır. Hər dərsdə düsturları həll olunmuş məsələlərlə öyrənəcək, interaktiv modellərdə sınayacaq və qısa testlə özünü yoxlayacaqsan. Yuxarı sinif mövzularından sonra kurs universitet səviyyəsinə — nisbilik nəzəriyyəsi, kvant və nüvə fizikasına keçir.

44 dərs8 modul≈ 16,4 saat6–11-ci sinifBaşlanğıcOrtaİrəliUniversitet
İrəliləyiş0%

0 / 44 dərs tamamlandı

Kursa başla

Fizika nədir? Ölçmələr və SI vahidləri

Kursun məzmunu

Bütün testlər · 14Düsturlar və asan yollar
1

Ölçmə və hərəkət

Başlanğıc

Fiziki kəmiyyətləri ölçməyi və hərəkəti sürət, təcil və qrafiklər vasitəsilə təsvir etməyi öyrən.

5 dərs
  1. 1Fizika nədir? Ölçmələr və SI vahidləriFizikanın nəyi öyrəndiyini, fiziki kəmiyyətlərin necə ölçüldüyünü və Beynəlxalq Vahidlər Sisteminin (SI) əsas vahidlərini öyrən.
  2. 2Fiziki kəmiyyətlərin vahidləri: bölmələr arasında əlaqəTörəmə vahidləri düsturlardan çıxarmağı (N, C, Vt, Pa, Kl, V, Om, F, Tl, Vb, Hn), onları SI-nin əsas vahidləri ilə ifadə etməyi, düsturu vahidlərlə yoxlamağı, DİM-in «hansı ifadələr … vahididir — I, II, III» tapşırıqlarını və bölmələrarası məsələləri öyrən.
  3. 3Hərəkət və sürətMexaniki hərəkəti, yol və yerdəyişməni, bərabərsürətli hərəkəti və orta sürəti öyrən: v = s / t.
  4. 4Təcil və bərabərtəcilli hərəkətTəcili, bərabərtəcilli hərəkətin sürət və koordinat tənliklərini, zamansız düsturu s = (v² − v₀²) / (2a), 1 : 3 : 5 qaydasını, tormozlanma və çatma məsələlərini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  5. 5Hərəkət qrafiklərix–t, vₓ–t və aₓ–t qrafiklərini oxumağı, maillik və sahədən sürəti, təcili və yerdəyişməni tapmağı, bir qrafikdən digərinə keçməyi və iki cismin görüşməsini qrafikdən tapmağı DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
2

Qüvvələr və Nyuton qanunları

Başlanğıc

Qüvvələrin hərəkəti necə dəyişdiyini, Nyutonun üç qanununu, ağırlıq qüvvəsini və çəkini kəşf et.

5 dərs
  1. 6Qüvvə, ətalət və qarşılıqlı təsirQüvvənin nə olduğunu, əvəzləyici qüvvəni, Nyutonun birinci qanununu (ətalət) və üçüncü qanununu (təsir və əks-təsir) öyrən.
  2. 7Nyutonun ikinci qanunuQüvvə, kütlə və təcil arasındakı əlaqəni öyrən: F = m · a.
  3. 8Elastiklik qüvvəsi və sürtünmə qüvvəsiHuk qanununu, F(Δl) qrafiklərini, yayların ardıcıl və paralel birləşdirilməsini, sükunət və sürüşmə sürtünməsini, μ-nün cədvəldən tapılmasını, tormoz yolunu və mail müstəvidə sükunəti DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  4. 9Ağırlıq qüvvəsi, çəki və çəkisizlikÜmumdünya cazibə qanununu, ağırlıq qüvvəsini (F = m · g) və onun hündürlükdən asılılığını, kütlə ilə çəkinin fərqini, liftdə və körpüdə çəkini, çəkisizliyi və əlavə yüklənməni DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  5. 10Sərbəst düşmə və atılmış cisimlərin hərəkətiSərbəst düşməni, şaquli yuxarı və aşağı atılmanı (qalxma müddəti, maksimal hündürlük, simmetriya), v_y–t və y–t qrafiklərini, üfüqi və bucaq altında atılmanı DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
3

Təzyiq, enerji və istilik

Orta

Bərk cisimlərin, mayelərin və havanın təzyiqini, iş, enerji və gücü, həmçinin istilik hadisələrini öyrən.

5 dərs
  1. 11Təzyiq: bərk cisimlər, mayelər və atmosferTəzyiqin nə olduğunu, p = F / S və p = ρ · g · h düsturlarını, Paskal qanununu və atmosfer təzyiqini öyrən.
  2. 12Arximed qüvvəsi və cisimlərin üzmə şərtləriArximed qüvvəsinin haradan yarandığını, F_A = ρ_m · g · V_bat düsturunu, cismin mayedə çəkisini, üzmə, asılı qalma və batma şərtlərini, batmış hissənin payını, areometri, gəmiləri və hava şarlarını DİM tipli nisbət tapşırıqları ilə öyrən.
  3. 13İş, enerji və gücMexaniki işi, kinetik və potensial enerjini, enerjinin saxlanması qanununu və gücü həll olunmuş məsələlərlə öyrən.
  4. 14Statikanın əsasları: qüvvə momenti, ling, bloklar, mail müstəviQüvvə qolunu və momentini, tarazlığın iki şərtini, momentlər qaydasını, iki dayaqlı tiri, ağırlıq mərkəzini və tarazlığın növlərini, blokları, mail müstəvini, mexanikanın «qızıl qaydası»nı və FİƏ-ni DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  5. 15İstilik və temperaturTemperaturun nəyi göstərdiyini, daxili enerjini, istilik miqdarını (Q = c · m · Δt) və istiliyin ötürülmə yollarını öyrən.
4

Elektrik və maqnetizm

Orta

Elektrik dövrələrini Om qanunu ilə hesablamağı və elektrik ilə maqnetizm arasındakı əlaqəni anlamağı öyrən.

3 dərs
  1. 16Elektrik cərəyanı və Om qanunuCərəyan şiddəti, gərginlik və müqavimət anlayışlarını, Om qanununu (I = U / R) və naqillərin ardıcıl və paralel birləşdirilməsini öyrən.
  2. 17Maqnitlər, maqnit sahəsi və elektromaqnitDaimi maqnitləri və onların qarşılıqlı təsirini, maqnit induksiya xətlərini, Yerin maqnit sahəsini və kompası, Ersted təcrübəsini, düz naqilin və sarğacın sahəsini (sağ əl qaydası), elektromaqniti və maddənin maqnit xassələrini öyrən.
  3. 18Amper və Lorens qüvvələri. Elektrik mühərrikiMaqnit induksiyasını, Amper qüvvəsini və sol əl qaydasını, paralel cərəyanların qarşılıqlı təsirini, elektrik mühərrikini, Lorens qüvvəsini, yüklü zərrəciyin maqnit sahəsində çevrə üzrə hərəkətini, xüsusi yükü və kütlə spektroqrafını DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
5

Dalğalar, işıq və atom

İrəli

Rəqsləri, səs və işıq dalğalarını, linzaları, atomun quruluşunu və radioaktivliyi araşdır.

3 dərs
  1. 19Rəqslər, dalğalar və səsRəqsləri (period, tezlik, amplitud), rəqqası, dalğaları (v = λ · ν) və səsin xassələrini öyrən.
  2. 20İşıq: əks olunma, sınma və linzalarİşığın düzxətli yayılmasını, əks olunma qanununu, işığın sınmasını, sındırma əmsalını və linzaların optik qüvvəsini öyrən.
  3. 21Atomun quruluşu və radioaktivlikAtomun nədən ibarət olduğunu, izotopları, alfa, beta və qamma şüalanmanı və yarımparçalanma periodunu öyrən.
6

Yuxarı siniflər: mexanika və molekulyar fizika

İrəli

İmpuls, çevrə üzrə hərəkət və cazibə, molekulyar-kinetik nəzəriyyə, ideal qaz və izoproseslər, termodinamika, doymuş buxar və rütubət, bərk cisimlərin və mayelərin xassələri — 9–11-ci siniflər və DİM səviyyəsində.

7 dərs
  1. 22İmpuls və toqquşmalarCismin impulsunu, qüvvə impulsunu, impulsun saxlanması qanununu, elastik və qeyri-elastik toqquşmaları həll olunmuş məsələlərlə öyrən.
  2. 23Çevrə üzrə hərəkət və ümumdünya cazibəsiMərkəzəqaçma təcilini, ümumdünya cazibə qanununu, peyklərin orbital sürətini və Kepler qanunlarını öyrən.
  3. 24Molekulyar-kinetik nəzəriyyənin əsaslarıMKN-in müddəaları, molekulların kütləsi və sayı, MKN-in əsas tənliyi p = (1/3)nm₀v², temperatur və onun şkalaları (Kelvin, Selsi, Farenheyt), orta kvadratik sürət — DİM tapşırıqları ilə.
  4. 25İdeal qazın hal tənliyi və izoproseslərMendeleyev–Klapeyron və Klapeyron tənlikləri, Boyl–Mariott, Gey-Lüssak, Şarl, Dalton və Avoqadro qanunları, izoproseslərin p–V, p–T, V–T və ρ–T qrafikləri — DİM tipli qrafik tapşırıqları ilə.
  5. 26Termodinamikanın əsaslarıDaxili enerjini, qazın işini, termodinamikanın birinci və ikinci qanunlarını, istilik maşınlarını və onların FİƏ-sini öyrən.
  6. 27Doyan və doymayan buxar. Havanın rütubətiBuxarlanma və kondensasiya, doyan buxarın xassələri (sıxılanda təzyiq və sıxlıq dəyişmir), təzyiqin temperaturdan asılılığı, qaynama, böhran temperaturu, mütləq və nisbi rütubət, şeh nöqtəsi, psixrometr — DİM tapşırıqları ilə.
  7. 28Bərk cisimlərin və mayelərin xassələriKristal və amorf cisimlər, nisbi uzanma, mexaniki gərginlik, Yunq modulu, k = ES/l₀, gərilmə diaqramı, deformasiyanın enerjisi, səthi gərilmə, islatma və kapilyarlıq — DİM tapşırıqları ilə.
7

Yuxarı siniflər: elektrodinamika

İrəli

Elektrostatika, kondensatorlar, dövrələr, yarımkeçiricilər, elektromaqnit induksiyası və öz-özünə induksiya, dəyişən cərəyan və transformator, elektromaqnit rəqsləri və dalğaları — 10–11-ci siniflər və DİM səviyyəsində.

9 dərs
  1. 29Elektrik yükü, Kulon qanunu və elektrik sahəsiElektrik yükünün xassələrini, elektriklənməni, elektrostatik induksiyanı və elektroskopu, Kulon qanununu, sahənin intensivliyini, qüvvə xətlərini və superpozisiya prinsipini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  2. 30Elektrostatik sahənin potensialı və potensiallar fərqiElektrik sahəsinin işini, yükün potensial enerjisini, potensialı və potensiallar fərqini, elektronvoltu, E = U / d əlaqəsini, ekvipotensial səthləri, keçiricilərin və dielektriklərin sahədəki xassələrini, yüklü zərrəciklərin sahədə sürətlənməsini və meyl etməsini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  3. 31Elektrik tutumu və kondensatorlarElektrik tutumunu, müstəvi kondensatoru, kondensatorların ardıcıl və paralel birləşdirilməsini, kondensatorun enerjisini və enerji sıxlığını, mənbəyə qoşulu və mənbədən ayrılmış kondensatorun dəyişmələrini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  4. 32Elektrik dövrələri: EHQ, güc və Kirxhof qaydalarıCərəyan mənbəyinin EHQ-sini və daxili müqavimətini, tam dövrə üçün Om qanununu, cərəyanın gücünü və mürəkkəb dövrələri hesablamaq üçün Kirxhof qaydalarını öyrən.
  5. 33Yarımkeçiricilər və yarımkeçirici cihazlarYarımkeçiricilərin məxsusi və aşqar keçiriciliyini, müqavimətin temperaturdan asılılığını, p–n keçidi, diodu və onun VAX-ını, termistoru, fotorezistoru, termoelementi və tranzistoru, termistorlu dövrələrdə cihazların göstərişinin dəyişməsini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  6. 34Elektromaqnit induksiyasıMaqnit selini, Faradey qanununu və Lens qaydasını, Φ(t) və ℰ(t) qrafiklərini, konturdan keçən yükü və elektronların sayını, hərəkət edən naqildə EHQ-ni və induksiya hadisələrinin yazılı izahını DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  7. 35Öz-özünə induksiya. İnduktivlik. Maqnit sahəsinin enerjisiÖz-özünə induksiya hadisəsini, konturun induktivliyini (Φ = LI), öz-özünə induksiya EHQ-sini və maqnit sahəsinin enerjisini (W = LI²/2) DİM tipli qapalı, kodlaşdırılan və yazılı tapşırıqlarla öyrən.
  8. 36Dəyişən cərəyan və transformatorDəyişən cərəyan generatorunu, u = U_m · sin ωt tənliyini, təsiredici qiymətləri, aktiv, induktiv və tutum müqavimətini, dəyişən cərəyan üçün Om qanununu və gücü, transformatoru və elektrik enerjisinin ötürülməsini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
  9. 37Elektromaqnit rəqsləri və dalğalarıRəqs konturunu, enerjinin W_E ilə W_M arasında mübadiləsini və W_M(W_E) qrafikini, Tomson düsturunu, q(t) və i(t) asılılıqlarını, məcburi rəqsləri və rezonansı, elektromaqnit dalğalarını və onların şkalasını, radiorabitəni, radiolokasiyanı və şüalanmanın intensivliyini DİM tipli tapşırıqlarla öyrən.
8

Universitet fizikası

Universitet

Diferensial və inteqral hesabı ilə mexanika, rəqslər, Maksvell tənlikləri, xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi, kvant fizikası və nüvə fizikasını universitetin birinci-ikinci kursları səviyyəsində mənimsə.

7 dərs
  1. 38Vektorlar və diferensial hesabla kinematikaSürəti və təcili radius-vektorun törəmələri kimi təyin et, hərəkət qanununu inteqrallama ilə bərpa et, maili atılmış cismin və çevrə üzrə hərəkətin vektor təsvirini öyrən.
  2. 39Fırlanma hərəkətinin dinamikasıQüvvə momentini, ətalət momentini, fırlanma hərəkətinin əsas tənliyini, impuls momentinin saxlanmasını və sürüşmədən diyirlənməni çıxarışlar və məsələlərlə öyrən.
  3. 40Rəqslər və dalğalar: diferensial tənliklərHarmonik rəqslərin diferensial tənliyini, sönən və məcburi rəqsləri, rezonansı, dalğa tənliyini və durğun dalğaları çıxarışlarla öyrən.
  4. 41Maksvell tənlikləri və elektromaqnit dalğalarıQauss, Faradey və Amper–Maksvell qanunlarını inteqral şəklində öyrən, simmetrik sahələri hesabla və c = 1/√(μ₀ε₀) düsturunu alan elektromaqnit dalğa tənliyini çıxar.
  5. 42Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsiEynşteynin postulatlarından zamanın yavaşımasını, uzunluğun qısalmasını, Lorens çevirmələrini, relyativistik impulsu və E = mc² düsturunu çıxar və məsələlərdə tətbiq et.
  6. 43Kvant fizikasının əsaslarıFotonları, fotoeffekti, de Broyl dalğalarını, qeyri-müəyyənlik prinsipini, Şredinger tənliyinin ideyasını, potensial çuxurda enerji səviyyələrini və atom spektrlərini öyrən.
  7. 44Nüvə və elementar hissəciklər fizikasıKütlə defektini və rabitə enerjisini, radioaktiv parçalanmanın eksponensial qanununu, bölünmə və sintez reaksiyalarını, həmçinin Standart Modelin əsaslarını öyrən.

Məktəb fənləri

İbtidai riyaziyyat1–4-cü siniflər: saymaq, toplama-çıxma, vurma cədvəli, fiqurlarHəyat bilgisi1–4-cü siniflər: təbiət, sağlamlıq, təhlükəsizlik, ailə və cəmiyyətRiyaziyyatƏdədlərdən funksiyalara — məntiqlə düşünməyi öyrənKimyaAtomlar, maddələr və reaksiyaların dünyası