- Mətni gözdən keçirib hər abzasın əsas fikrini tapmaq
- Fakt, lüğət, nəticə, məqsəd, quruluş və istinad suallarını tanımaq
- Aldadıcı variantların dörd növünü istisna etmək
Elvin akademik mətni sözbəsöz oxuyur, hər tanış olmayan sözdə dayanır və vaxtı çatmır. TOEFL-də bu yanlış yanaşmadır. Read an Academic Passage tapşırığında təxminən 200 sözlük mətn və ona 5 sual verilir. Mövzular tarix, incəsənət, biznes, biologiya, fizika və sosial elmlərdən olur, amma xüsusi bilik tələb olunmur: cavabların hamısı mətndədir. Uğurun sirri — hər şeyi anlamaq yox, lazım olanı tez tapmaqdır.
Altı sual növü
| Sual növü | Tipik ifadə | Strategiya |
|---|---|---|
| Fakt | According to paragraph 2, … | Abzası tap, cümləni oxu, parafrazı seç. |
| Kontekstdə söz | The word X is closest in meaning to … | Hər variantı cümlədə sözün yerinə qoy və mənanı yoxla. |
| Nəticə çıxarmaq | What can be inferred about …? | Mətndən kiçik bir addım: açıq yazılmayıb, amma mətn onu aydın şəkildə dəstəkləyir. |
| Məqsəd | Why does the author mention …? | Nə deyildiyini yox, nə üçün deyildiyini soruş: nümunə, səbəb, ziddiyyət? |
| Fikirlər arası əlaqə, quruluş | How is the passage organized? | Abzasların ilk cümlələrinə və bağlayıcılara bax: however, in addition, finally. |
| İstinad (əvəzlik) | The word “it” refers to … | Əvəzlikdən əvvəl gələn, sayca və mənaca ona uyğun ismi tap. |
- 1Mətni gözdən keçir (30–40 saniyə)
Başlığı və hər abzasın birinci cümləsini oxu. Beynində xəritə qur: 1-ci abzas — problem, 2-ci — səbəblər və s.
- 2Sualı oxu və yeri tap
Sual adətən abzas nömrəsini və ya açar sözü verir. Yalnız həmin hissəni diqqətlə oxu.
- 3Cavabı öncədən təxmin et
Variantlara baxmazdan əvvəl cavabı öz sözlərinlə düşün — belə olanda tələlərə düşmək çətinləşir.
- 4İstisna et
Mətnə zidd olanı, mətndə olmayanı, həddən artıq kəskin olanı və doğru olsa da suala cavab verməyəni sil.
Məşq mətni
Mətni oxu və suallara cavab ver.
Traveling by Starlight
(1) Every spring and autumn, millions of small songbirds, such as warblers and thrushes, fly thousands of kilometers between their breeding and wintering grounds. Surprisingly, many of them make these journeys at night. For a long time, this habit puzzled observers, who assumed that flying in darkness must be more dangerous than flying by day.
(2) Researchers now point to several advantages. The night air is usually cooler, so birds lose less water and are less likely to overheat while flapping their wings for hours. The air also tends to be calmer after sunset, which makes flight less tiring. In addition, many predators that hunt small birds, such as hawks, are active mainly during the day.
(3) Night travel also leaves the daylight hours free for another essential activity: feeding. A migrating bird must rebuild its fat reserves before each new stage of the trip, and insects and berries are far easier to find in daylight.
(4) Finally, darkness does not leave the birds without guidance. Experiments have shown that some species can use the pattern of the stars to find their direction.
1) The word “puzzled” in paragraph 1 is closest in meaning to
(A) confused (B) angered (C) amused (D) convinced
2) According to paragraph 2, why is cool night air helpful to migrating birds?
(A) It helps them see predators more clearly.
(B) It makes insects easier to catch.
(C) It reduces water loss and the risk of overheating.
(D) It allows them to fly higher.
3) What can be inferred from paragraph 1 about the observers?
(A) They studied only birds that fly by day.
(B) They knew that birds use the stars.
(C) They discovered why birds migrate.
(D) They believed that traveling by day was safer.
4) Why does the author mention feeding in paragraph 3?
(A) To explain what birds eat in winter
(B) To describe another benefit of flying at night
(C) To show that birds get lost in darkness
(D) To compare insects and berries
5) How is the passage organized?
(A) Two theories are compared, and one is rejected.
(B) The history of bird research is told in time order.
(C) A surprising behavior is described, and then several reasons for it are given.
(D) A problem is described, and a solution for people is proposed.
Həllini göstərHəllini gizlət
2) (C) Mətndə: birds lose less water and are less likely to overheat. (A) yırtıcılar və (B) həşəratlar başqa cümlələrdə keçir — söz təkrarı tələsi.
3) (D) Müşahidəçilər qaranlıqda uçuşun more dangerous olduğunu düşünürdülər, deməli, gündüz uçuşunu daha təhlükəsiz sayırdılar. Bu, mətndən kiçik bir addımdır.
4) (B) 3-cü abzas also ilə başlayır — gecə uçuşunun daha bir üstünlüyünü (gündüz qidalanmaq üçün vaxt) göstərir.
5) (C) 1-ci abzas təəccüblü davranışı təsvir edir, 2–4-cü abzaslar səbəbləri sadalayır: several advantages, also, finally.
Aldadıcı variantların dörd növü
- Mətnə zidd: mətn bunun tam tərsini deyir.
- Mətndə yoxdur: məntiqli səslənir, amma mətndə bu barədə heç nə deyilmir.
- Həddən artıq kəskin: always, never, all, only — mətn isə many, some, usually deyir.
- Doğrudur, amma cavab deyil: mətndə var, lakin başqa suala aiddir.
Əsas fikirlər
- Akademik mətn təxminən 200 sözdür, ona 5 sual verilir; xüsusi bilik lazım deyil.
- Əvvəl başlıq və abzasların ilk cümlələri, sonra sualın göstərdiyi hissənin diqqətli oxunuşu.
- Lüğət sualında əvəzetmə testindən istifadə et, məqsəd sualında funksiya feili (to show, to illustrate) axtar.
- Dörd tələ: mətnə zidd, mətndə yoxdur, həddən artıq kəskin, doğrudur amma cavab deyil.
Özünü yoxla
10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.