İqtisadiyyat
Pul, bazar, büdcə və maliyyə savadlılığı
İqtisadiyyatın əsas anlayışlarını — tələbat, qıtlıq, alternativ xərc, pul, tələb və təklif — öyrənib gündəlik həyatda tətbiq edəcəksən. Şəxsi büdcə qurmağı, əmanət və kredit faizlərini hesablamağı, inflyasiyanın pula təsirini anlamağı, sadə biznes-plan hazırlamağı və Azərbaycan iqtisadiyyatının necə işlədiyini izah etməyi bacaracaqsan. Əlavə universitet modulu isə mikro və makroiqtisadiyyatı düsturlar və həll olunmuş məsələlərlə dərindən öyrədir.
Kursun məzmunu
İqtisadiyyatın əsasları
BaşlanğıcTələbat və qıtlıq, pul və ödəniş üsulları, bazarda qiymətin necə formalaşması.
- 1İqtisadiyyat nədir?Tələbat və istəklər, məhdud resurslar, qıtlıq və seçim: hər qərarın alternativ xərcini görməyi öyrən.7–8-ci sinif13 dəq
- 2Pul, banklar və ödənişlərPulun tarixini və funksiyalarını, Azərbaycan manatını, bank kartlarını və rəqəmsal ödənişlərdə təhlükəsizlik qaydalarını öyrən.7–8-ci sinif14 dəq
- 3Bazar: tələb və təklifTələb və təklif qanunlarını, tarazlıq qiymətinin necə yarandığını, kəsir və artıqlığı, rəqabətin inhisardan fərqini öyrən.8–9-cu sinif16 dəq
Şəxsi maliyyə
OrtaBüdcə qurmağı, faizləri hesablamağı, kreditin risklərini və inflyasiyanın əmanətlərə təsirini öyrən.
- 4Şəxsi büdcəGəlir və xərcləri planlaşdırmağı, zəruri xərcləri istəklərdən ayırmağı, 50/30/20 qaydasından istifadəni və yığım məqsədi qoymağı öyrən.8–10-cu sinif15 dəq
- 5Əmanət, faiz və kreditSadə və mürəkkəb faizi hesablamağı, əmanətin necə böyüdüyünü, kreditin real dəyərini və yüksək faizli borcun niyə təhlükəli olduğunu öyrən.9–11-ci sinif18 dəq
- 6İnflyasiya və qiymətlərİnflyasiyanın nə olduğunu, onun necə ölçüldüyünü, əmanətlərə necə təsir etdiyini və Mərkəzi Bankın qiymət sabitliyini necə qoruduğunu öyrən.9–11-ci sinif16 dəq
Biznes və dövlət
İrəliKiçik biznesin xərc, gəlir və mənfəətini hesabla, vergiləri, ÜDM-i və Azərbaycan iqtisadiyyatını anla.
- 7Sahibkarlıq: öz biznesini qurmaqSahibkarın kim olduğunu, sabit və dəyişən xərcləri, gəliri və mənfəəti, zərərsizlik nöqtəsini hesablamağı və sadə biznes-plan tərtib etməyi öyrən.10–11-ci sinif17 dəq
- 8Dövlət və iqtisadiyyatVergiləri, ictimai nemətləri, ÜDM-in necə hesablandığını, ixrac və idxalı, həmçinin Azərbaycan iqtisadiyyatında neft-qaz və qeyri-neft sektorlarının rolunu öyrən.10–11-ci sinif18 dəq
Universitet səviyyəsi: mikro və makroiqtisadiyyat
UniversitetElastiklik, xərclər və MR = MC, bazar strukturları, ÜDM, inflyasiya, işsizlik, AD–AS, pul-kredit və fiskal siyasət, ticarət və məzənnə — düsturlar və həll olunmuş məsələlərlə.
- 9Mikroiqtisadiyyat: elastiklik, seçim və xərclərTələbin elastikliyini hesablamağı, istehlakçının optimal seçimini tapmağı, firmanın xərclərini təhlil etməyi və mənfəəti MR = MC qaydası ilə maksimuma çatdırmağı öyrən.25 dəq
- 10Bazar strukturları: rəqabətdən inhisaraTam rəqabət, inhisar, oliqopoliya və inhisarçı rəqabət bazarlarında firmaların qiymət və həcm qərarlarını, xalis itkini, Lerner və Herfindal–Hirşman indekslərini və oyun nəzəriyyəsinin əsaslarını öyrən.25 dəq
- 11Makroiqtisadiyyat: ÜDM, inflyasiya, işsizlik və AD–ASÜDM-in xərclər üsulu ilə hesablanmasını, nominal və real ÜDM-i, deflyatoru, İQİ əsasında inflyasiyanı, işsizlik səviyyəsini və məcmu tələb–məcmu təklif (AD–AS) modelini öyrən.25 dəq
- 12Pul-kredit və fiskal siyasət, beynəlxalq ticarət və məzənnəMərkəzi bankın alətlərini, pul multiplikatorunu və Teylor qaydasını, fiskal multiplikatoru, müqayisəli üstünlüyü, məzənnənin növlərini və onun qiymətlərə təsirini öyrən.25 dəq