Funksiyalar və lambdalar

Təsəvvür et ki, proqramının on yerində eyni salamlama mətnini qurursan. Mətni dəyişmək lazım gələndə on yeri düzəltməli olacaqsan! Funksiya kodu bir dəfə yazıb ona ad verməyə və istədiyin qədər çağırmağa imkan verir. Sən artıq funksiyalarla işləmisən: main, println və repeat funksiyadır. İndi öz funksiyalarını yaradacaqsan.

Funksiyanın təyini

Funksiya fun sözü ilə başlayır, sonra adı və mötərizədə parametrlər gəlir. Kotlin-də hər parametrin tipi mütləq yazılır: name: String. Mötərizədən sonra iki nöqtə ilə qaytarılan tip göstərilir, nəticə isə return ilə qaytarılır. Heç nə qaytarmayan funksiyanın tipi Unit-dir və onu yazmamaq olar.

fun greet(name: String, greeting: String = "Hello"): String {
    return "$greeting, $name!"
}

fun printLine(length: Int = 10) {
    println("-".repeat(length))
}

fun main() {
    println(greet("Aysel"))
    println(greet("Murad", "Salam"))
    println(greet(greeting = "Hi", name = "Leyla"))
    printLine()
    printLine(5)
}

Hello, Aysel!
Salam, Murad!
Hi, Leyla!
----------
-----

• greeting: String = "Hello" — susmaya görə qiymət: çağırışda arqument verilməsə, "Hello" işlədilir.
• greet(greeting = "Hi", name = "Leyla") — adlı arqumentlər: parametrin adını yazanda sıra vacib deyil, kod isə daha aydın oxunur.
• printLine heç nə qaytarmır — onun tipi Unit-dir, sadəcə ekrana yazır.

Tək ifadəli funksiyalar

Funksiyanın bütün işi bir ifadəni hesablamaqdırsa, fiqurlu mötərizələri və return-ü atıb = işarəsindən sonra ifadəni yazmaq olar. Qaytarılan tipi də kompilyator özü müəyyən edir. if və when ifadə olduğu üçün onlar da belə funksiyada işlədilə bilər.

fun square(x: Int) = x * x
fun isEven(n: Int) = n % 2 == 0
fun rectangleArea(width: Double, height: Double) = width * height
fun result(score: Int) = if (score >= 50) "passed" else "failed"

fun main() {
    println(square(7))
    println(isEven(10))
    println(rectangleArea(4.0, 2.5))
    println(result(73))
}

49
true
10.0
passed

Genişləndirmə funksiyaları

Kotlin-də mövcud tipə, hətta String və ya Int kimi standart tipə yeni funksiya «əlavə etmək» olar. Bunun üçün funksiyanın adından əvvəl tipi və nöqtə yazılır: fun String.shout(). Funksiyanın içində this həmin qiymətin özüdür. Belə funksiya sonra adi metod kimi çağırılır: "salam".shout().

fun String.shout() = uppercase() + "!"
fun Int.isEven() = this % 2 == 0
fun Double.toManat() = "$this AZN"

fun main() {
    println("salam".shout())
    println(8.isEven())
    println(12.5.toManat())
}

SALAM!
true
12.5 AZN

Lambdalar

Lambda adsız, qısa funksiyadır və fiqurlu mötərizədə yazılır: { x: Int -> x * 2 }. Oxdan solda parametrlər, sağda gövdə durur; son ifadənin qiyməti lambdanın nəticəsidir. Lambdanı dəyişənə yazmaq olar, onun tipi isə belə göstərilir: (Int) -> Int — «Int alır, Int qaytarır». Lambdanın yalnız bir parametri varsa, onu yazmamaq və gövdədə it adı ilə işlətmək olar.

fun main() {
    val double = { x: Int -> x * 2 }
    val add: (Int, Int) -> Int = { a, b -> a + b }
    val greet: (String) -> String = { "Hello, $it!" }
    println(double(21))
    println(add(3, 4))
    println(greet("Elvin"))
}

42
7
Hello, Elvin!

Yüksək tərtibli funksiyalar

Parametr kimi başqa funksiya qəbul edən (və ya funksiya qaytaran) funksiyaya yüksək tərtibli funksiya deyilir. Aşağıda applyTwice ona verilən əməliyyatı iki dəfə tətbiq edir. Lambda sonuncu arqumentdirsə, onu mötərizədən kənarda yazmaq olar. Hazır funksiyanı isə :: ilə ötürmək mümkündür: ::multiply.

fun applyTwice(x: Int, f: (Int) -> Int): Int = f(f(x))

fun calculate(a: Int, b: Int, operation: (Int, Int) -> Int): Int {
    return operation(a, b)
}

fun multiply(a: Int, b: Int) = a * b

fun main() {
    println(applyTwice(3) { it + 10 })
    println(applyTwice(5) { it * it })
    println(calculate(8, 2) { a, b -> a - b })
    println(calculate(8, 2, ::multiply))
}

23
625
6
16

Standart kitabxana lambda qəbul edən funksiyalarla doludur. Keçən dərsdəki repeat(3) { ... } də yüksək tərtibli funksiyadır! Sətirlərdə count şərtə uyğun simvolları sayır, filter isə yalnız onları saxlayır:

fun main() {
    val word = "Programming"
    println(word.count { it == 'm' })
    println(word.filter { it !in "aeiou" })
    println(word.any { it.isDigit() })
    repeat(2) { i -> println("Attempt ${i + 1}") }
}

2
Prgrmmng
false
Attempt 1
Attempt 2