Siniflər, data siniflər, varislik və interfeyslər

Elektron jurnal yazırsan: hər şagirdin adı, sinfi və qiymətləri var, onlara yeni qiymət əlavə etmək və orta balı hesablamaq lazımdır. 30 şagird üçün ayrı-ayrı dəyişənlər tez bir zamanda qarışıqlığa çevrilir. Obyektyönlü proqramlaşdırma başqa yol təklif edir: verilənləri və onlarla işləyən funksiyaları bir yerdə — obyektdə birləşdirmək. Kotlin bunu çox qısa yazılışla edir.

Sinif, konstruktor və xassələr

Sinif obyektlərin çertyojudur, obyekt isə onun əsasında yaradılmış konkret nüsxədir. Kotlin-də sinif adından sonra mötərizədə əsas konstruktor yazılır: orada val və ya var ilə elan olunan parametrlər dərhal sinfin xassələrinə çevrilir. Sinfin içindəki funksiyalar metodlar adlanır. Obyekt new sözü olmadan, funksiya kimi yaradılır: Student("Aysel", 8).

class Student(val name: String, var grade: Int) {
    val scores = mutableListOf<Int>()

    fun addScore(score: Int) {
        scores.add(score)
    }

    fun average() = scores.average()

    fun introduce() = "I am $name, grade $grade"
}

fun main() {
    val aysel = Student("Aysel", 8)
    aysel.addScore(5)
    aysel.addScore(4)
    println(aysel.introduce())
    println(aysel.scores)
    println(aysel.average())
    aysel.grade = 9
    println(aysel.introduce())
}

I am Aysel, grade 8
[5, 4]
4.5
I am Aysel, grade 9

Data siniflər

Adi sinfin obyektini çap etsən, Student@1b6d3586 kimi anlaşılmaz mətn görəcəksən, eyni məlumatlı iki obyekt isə == ilə bərabər sayılmayacaq. Çox vaxt sinif sadəcə məlumat saxlamaq üçündür — istifadəçi, məhsul, sifariş. Belə hallarda sinfin qarşısına data sözü yazılır və Kotlin avtomatik olaraq oxunaqlı toString, məzmuna görə müqayisə edən ==, copy və komponentlərə ayırma imkanı yaradır.

data class User(val name: String, val age: Int)

fun main() {
    val u1 = User("Aysel", 15)
    val u2 = User("Aysel", 15)
    println(u1)
    println(u1 == u2)
    val older = u1.copy(age = 16)
    println(older)
    val (name, age) = older
    println("$name is $age")
}

User(name=Aysel, age=15)
true
User(name=Aysel, age=16)
Aysel is 16

object və companion obyekt

Bəzən proqramda bir şeyin yalnız bir nüsxəsi olmalıdır: tətbiqin parametrləri, verilənlər bazası ilə əlaqə. Bunun üçün class əvəzinə object yazılır — bu, həm sinfi təyin edir, həm də onun yeganə obyektini yaradır. Sinfin içindəki companion object isə obyekt yaratmadan, birbaşa sinfin adı ilə çağırılan funksiya və sabitlər üçündür, məsələn, obyekt yaradan «fabrik» funksiyaları üçün.

object Settings {
    var language = "az"
    fun describe() = "Language: $language"
}

class Temperature(val celsius: Double) {
    companion object {
        const val WATER_BOILS = 100.0
        fun fromFahrenheit(f: Double) = Temperature((f - 32) * 5 / 9)
    }
}

fun main() {
    println(Settings.describe())
    Settings.language = "en"
    println(Settings.describe())
    val t = Temperature.fromFahrenheit(212.0)
    println(t.celsius)
    println(t.celsius == Temperature.WATER_BOILS)
}

Language: az
Language: en
100.0
true

Varislik: open və override

Varislik mövcud sinif əsasında yeni sinif yaratmağa imkan verir: törəmə sinif valideyn sinfin xassə və metodlarını alır. Kotlin-də siniflər susmaya görə bağlıdır — onlardan törəmək üçün valideyn sinfə open yazmaq lazımdır. Törəmə sinfin dəyişə biləcəyi metod da open olmalıdır, törəmə sinifdə isə onun yeni versiyası override ilə yazılır. Valideyn iki nöqtədən sonra göstərilir: class Dog(name: String) : Animal(name).

open class Animal(val name: String) {
    open fun sound() = "..."
    fun introduce() = "$name says ${sound()}"
}

class Dog(name: String) : Animal(name) {
    override fun sound() = "Woof!"
}

class Cat(name: String) : Animal(name) {
    override fun sound() = "Meow!"
}

fun main() {
    val pets = listOf(Dog("Rex"), Cat("Mestan"), Animal("Nemo"))
    for (pet in pets) {
        println(pet.introduce())
    }
}

Rex says Woof!
Mestan says Meow!
Nemo says ...

İnterfeyslər

İnterfeys siniflərin nəyi bacarmalı olduğunu təsvir edən müqavilədir: onun xassə və metodlarını reallaşdıran hər sinif həmin interfeysin tipinə aid olur. İnterfeys metodun hazır versiyasını da saxlaya bilər. Sinif yalnız bir sinifdən törəyə bilər, amma istənilən sayda interfeysi reallaşdıra bilər.

interface Shape {
    val name: String
    fun area(): Double
    fun describe() = "$name: area ${area()}"
}

class Rectangle(val width: Double, val height: Double) : Shape {
    override val name = "Rectangle"
    override fun area() = width * height
}

class Circle(val radius: Double) : Shape {
    override val name = "Circle"
    override fun area() = 3.14 * radius * radius
}

fun main() {
    val shapes: List<Shape> = listOf(Rectangle(3.0, 4.0), Circle(2.0))
    shapes.forEach { println(it.describe()) }
    println(shapes.maxBy { it.area() }.name)
}

Rectangle: area 12.0
Circle: area 12.56
Circle