Peşəkar məktub və təhlükəsizlik: etiket, fişinq və 2FA

Bu dərsdə öyrənəcəksən

Aydın mövzu sətri və quruluşu olan peşəkar məktub yazmaq
Fişinq məktubunun əlamətlərini tanımaq və onu Outlook-da bildirmək
Hesabı iki faktorlu autentifikasiya və düzgün parol vərdişləri ilə qorumaq

Səhər Aysel iki məktub alır. Birincisi müştəridəndir: hesabatı nə vaxt göndərəcəyini soruşur. İkincisi «Microsoft 365»-dəndir: «Parolunuzun müddəti bu gün bitir! Hesabınızı saxlamaq üçün dərhal buraya klikləyin». Birinci məktuba peşəkar cavab yazmaq, ikincisini isə tanıyıb zərərsizləşdirmək lazımdır. Bu dərs hər iki bacarığı öyrədir.

Peşəkar məktubun quruluşu

Yaxşı iş məktubu 30 saniyədə oxunur və oxucu nə etməli olduğunu dərhal anlayır. Əsas fikir birinci cümlədə, xahiş və son tarix isə ayrıca sətirdə olmalıdır. Aşağıdakı şablonu istənilən iş məktubu üçün işlədə bilərsən.

Hissə	Nümunə
Mövzu	Mart ayı çatdırılma hesabatı — aprelin 15-dək təsdiq
Müraciət	Hörmətli Rəşad bəy,
Məqsəd (1 cümlə)	Mart ayı üzrə çatdırılma hesabatını sizə göndərirəm.
Təfərrüatlar	Qısa siyahı: 42 çatdırılma, 2 gecikmə, səbəbləri 3-cü səhifədədir.
Xahiş və son tarix	Zəhmət olmasa, hesabatı aprelin 15-dək təsdiqləyin və ya iradlarınızı bildirin.
Bağlanış və imza	Hörmətlə, Aysel Hüseynova Layihə meneceri, «Xəzər Tech»

Peşəkar məktub şablonu: hər hissə öz işini görür.

Mövzu sətri konkret olsun: «Sual» və ya «Vacib!» yox, «Sərgi büdcəsi: 3 iradı mayın 20-dək təsdiqləyin».
Bir məktub — bir mövzu. Yeni mövzu üçün yeni məktub yaz ki, axtarışda tapılsın.
BÖYÜK HƏRFLƏRLƏ yazma — bu, qışqırıq kimi qəbul olunur. Yüksək vaciblik işarəsindən də nadir hallarda istifadə et.
Göndərməzdən əvvəl yoxla: alıcılar, qoşma, adların yazılışı. Əsəbi olanda məktubu qaralamada saxla və sonra yenidən oxu.

Fişinqi necə tanımaq olar

Tərif

Fişinq

Tanınmış şirkət, bank və ya həmkar adından göndərilən saxta məktub. Məqsəd parolu, kart məlumatlarını oğurlamaq və ya kompüterə zərərli proqram yükləməkdir.

Göndərənin əsl ünvanı adla uyğun gəlmir: ad «Microsoft 365», ünvan isə security@micros0ft-support.com (o əvəzinə sıfır).
Təcililik və hədə: «24 saat ərzində», «hesabınız bağlanacaq», «son xəbərdarlıq».
Parol, kod və ya ödəniş istəyi. Ciddi şirkətlər və İT şöbəsi parolunu heç vaxt məktubla soruşmur.
Keçidin mətni və əsl ünvanı fərqlidir. Mətndə account.microsoft.com yazılıb, siçanı üzərinə gətirəndə isə tamam başqa ünvan görünür.
Gözlənilməz qoşma: «faktura.zip», .html faylı və ya makrosları aktivləşdirməyi xahiş edən Office sənədi.

Şübhəli məktubun təhlili

Göndərən: Microsoft 365 <security@micros0ft-support.com>. Mətn: «Hörmətli istifadəçi! Parolunuzun müddəti bu gün bitir. Hesabınızı saxlamaq üçün 2 saat ərzində buraya klikləyin.» Neçə təhlükə əlaməti var?

Həllini göstər

1. Ünvan saxtadır: micros0ft sözündə o hərfi əvəzinə sıfır var, domen də Microsoft-a aid deyil.
2. Ümumi müraciət: adın yox, «Hörmətli istifadəçi».
3. Təcililik: «2 saat ərzində».
4. Parolla bağlı keçidə klikləmək tələbi.
Nəticə: 4 əlamət — bu, fişinqdir. Klikləmə, bildir və sil.

Nə etməli: bildir və qorun

1
Fişinqi bildir
Məktubu seçib Home › Report › Report phishing əmrini seç. Məktub Microsoft-a (iş hesabında isə təşkilatın təhlükəsizlik komandasına) göndərilir və poçt qutundan çıxarılır. Adi reklam məktubları üçün Report junk seç.
2
Başqa kanalla yoxla
«Direktor» təcili ödəniş istəyirsə, məktuba cavab vermə — ona tanıdığın nömrə ilə zəng et və ya Teams-də yaz.
3
Klikləmisənsə, tez hərəkət et
Parolunu dərhal rəsmi saytda dəyiş və İT şöbəsinə xəbər ver. Nə qədər tez desən, zərər o qədər az olar — bunda utanılacaq heç nə yoxdur.

Tərif

İki faktorlu autentifikasiya (2FA)

Girişdə paroldan əlavə ikinci sübut tələb olunur: telefona gələn kod və ya Microsoft Authenticator tətbiqində təsdiq. Parol oğurlansa belə, oğru telefonun olmadan hesaba girə bilməz.

Əsas fikirlər

Peşəkar məktub: konkret mövzu, müraciət, bir cümlədə məqsəd, qısa təfərrüatlar, xahiş və son tarix, imza.
Fişinq əlamətləri: saxta ünvan, təcililik, parol və ya pul istəyi, uyğunsuz keçid, gözlənilməz qoşma.
Keçidi klikləmədən əvvəl siçanı üzərində saxla və əsl ünvana bax.
Şübhəli məktubu Home › Report › Report phishing ilə bildir; klikləmisənsə, parolu dəyiş və İT-yə xəbər ver.
2FA hesabı parol oğurlansa belə qoruyur; parolu və kodu heç kimə vermə.

Özünü yoxla

10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.

1 / 10

Hansı mövzu sətri ən peşəkardır?