- Əsas vəsaiti ehtiyatlardan və xərclərdən fərqləndirmək
- Düz xətt və azalan qalıq üsulları ilə amortizasiyanı hesablamaq
- 1C-də əsas vəsaiti uçota qəbul etmək və amortizasiyanı hesablamaq
«Xəzər Kitab» ofis üçün 6000 ₼-a server kompüteri alır. Bu məbləği alış ayında bütövlükdə xərcə yazsaq, həmin ay böyük zərər, sonrakı dörd ildə isə «pulsuz» kompüter görünəcək. Halbuki kompüter dörd il işləyəcək. Mühasibat uçotu bu problemi amortizasiya ilə həll edir: dəyər faydalı istifadə müddəti ərzində bölüşdürülür.
Əsas vəsait nədir?
İstehsal, xidmət göstərmək, icarəyə vermək və ya inzibati məqsədlər üçün saxlanılan və bir dövrdən çox istifadə olunması gözlənilən maddi aktivlər: binalar, maşınlar, kompüterlər, nəqliyyat vasitələri.
Azərbaycanın hesablar planında ilkin dəyər 111 hesabında, yığılmış amortizasiya isə ayrıca 112 hesabında (kredit qalığı ilə) uçota alınır. Balansda onların fərqi — qalıq (balans) dəyəri göstərilir. Torpaq, bir qayda olaraq, amortizasiya edilmir.
Amortizasiya üsulları
- Aillik amortizasiya, ₼
- Dilkin dəyər, ₼
- Lləğvetmə dəyəri — müddətin sonunda gözlənilən satış dəyəri, ₼
- nfaydalı istifadə müddəti, il
- QDₜ₋₁ilin əvvəlinə qalıq dəyəri
- rillik dərəcə
- ksürətləndirmə əmsalı; k = 2 olarsa, ikiqat azalan qalıq üsulu
Qalıq dəyəri heç vaxt ləğvetmə dəyərindən aşağı düşməməlidir; son ildə amortizasiya məhz bu həddə qədər hesablanır.
Server 6000 ₼-a alınıb, istifadə müddəti 4 il, ləğvetmə dəyəri 600 ₼. İllik amortizasiyanı düz xətt və ikiqat azalan qalıq (k = 2) üsulları ilə hesabla. Düz xətt üsulunda aylıq məbləğ nə qədərdir?
Həllini göstərHəllini gizlət
İkiqat azalan qalıq: r = 2 / 4 = 50%.
1-ci il: 6000 × 50% = 3000 → qalıq 3000.
2-ci il: 3000 × 50% = 1500 → qalıq 1500.
3-cü il: 1500 × 50% = 750 → qalıq 750.
4-cü il: 750 × 50% = 375 olardı, amma qalıq 600-dən aşağı düşməməlidir → amortizasiya 150, qalıq 600.
Hər iki üsulda cəmi: 5400 = 6000 − 600.
| İl | Düz xətt, ₼ | Qalıq (düz xətt) | İkiqat azalan, ₼ | Qalıq (azalan) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1350 | 4650 | 3000 | 3000 |
| 2 | 1350 | 3300 | 1500 | 1500 |
| 3 | 1350 | 1950 | 750 | 750 |
| 4 | 1350 | 600 | 150 | 600 |
| Cəmi | 5400 | — | 5400 | — |
1C-də əsas vəsaitin yolu
- 1Alış
Avadanlığı alış sənədi ilə mədaxil et (
Поступление оборудованияvə yaПокупки › Поступление (акты, накладные)→Оборудование);Справочник ОС-də əsas vəsaitin kartını yarat. - 2Uçota qəbul
ОС и НМА › Принятие к учету ОС: əsas vəsaiti, məsul şəxsi, amortizasiya üsulunu (məsələn,Линейный способvə yaСпособ уменьшаемого остатка), müddəti aylarla (48) və xərc hesabını (ofis üçün 721) göstər. - 3Aylıq amortizasiya
Amortizasiyanı əl ilə yazmırsan: hər ay
Операции › Закрытие месяцаzamanıАмортизация и износ основных средствəməliyyatı onu avtomatik hesablayır. - 4Silinmə
Əsas vəsait sıradan çıxanda
Списание ОСsənədi yığılmış amortizasiyanı bağlayır və qalıq dəyərini xərcə aid edir.
| Debet | Kredit | Məbləğ, ₼ | Məzmun |
|---|---|---|---|
| 111 | 531 | 6000 | Server uçota alındı (ƏDV-siz dəyər) |
| 241 | 531 | 1080 | Giriş ƏDV: 6000 × 18% |
| 721 | 112 | 112,5 | Aylıq amortizasiya (düz xətt) |
| 112 | 111 | 5400 | 4 ildən sonra silinmə: yığılmış amortizasiya bağlanır |
| 731 | 111 | 600 | Qalıq dəyəri sair xərclərə silindi (satılmadıqda) |
ДтКт düyməsi ilə yoxla.Əsas fikirlər
- Əsas vəsaitin dəyəri 111-də, yığılmış amortizasiya 112-də uçota alınır; balansda onların fərqi göstərilir.
- Düz xətt: (D − L) / n; ikiqat azalan qalıq: qalıq dəyəri × 2 / n, ləğvetmə dəyərinə qədər.
- İstənilən üsulda amortizasiyanın cəmi ilkin dəyər ilə ləğvetmə dəyərinin fərqinə bərabərdir.
- 1C-də: alış →
Принятие к учету ОС(müddət aylarla) → ayın bağlanmasında avtomatik amortizasiya →Списание ОС. - Azərbaycanda vergi amortizasiyasının normaları Vergi Məcəlləsinin 114.3-cü maddəsi ilə müəyyən olunur.
Özünü yoxla
10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.