.NET CLI, layihələr və NuGet

C# kursunda hər proqram bir app.cs faylı idi və .NET 10-un imkanı sayəsində dotnet run app.cs ilə işə düşürdü. Real tətbiq isə bir neçə layihədən ibarət olur: biznes məntiqi olan kitabxana, onu istifadə edən konsol və ya veb-tətbiq və testlər. Onları yaratmaq, birləşdirmək, yığmaq və xarici paketlər qoşmaq üçün .NET CLI, yəni dotnet əmri var. O, Windows, macOS və Linux-da eyni cür işləyir.

.NET CLI-nin əsas əmrləri

dotnet new console -n Hello
cd Hello
dotnet run

The template "Console App" was created successfully.
...
Restore succeeded.
Hello, World!

Layihənin mərkəzi **.csproj faylıdır — MSBuild formatında XML. Müasir SDK üslublu** faylda yalnız vacib olanlar yazılır: TargetFramework (net10.0), ImplicitUsings (tez-tez lazım olan using-ləri avtomatik əlavə edir) və Nullable (null səhvləri barədə xəbərdarlıqlar). Qovluqdakı bütün .cs faylları avtomatik daxil edilir. Köhnə .NET Framework layihələrində isə hər fayl ayrıca yazılmalı idi:

<Project ToolsVersion="15.0" xmlns="http://schemas.microsoft.com/developer/msbuild/2003">
  <PropertyGroup>
    <OutputType>Exe</OutputType>
    <TargetFrameworkVersion>v4.8</TargetFrameworkVersion>
  </PropertyGroup>
  <ItemGroup>
    <Reference Include="System" />
    <Reference Include="System.Core" />
  </ItemGroup>
  <ItemGroup>
    <Compile Include="Program.cs" />
    <Compile Include="Student.cs" />
    <Compile Include="GradeCalculator.cs" />
    <!-- every new file had to be listed here -->
  </ItemGroup>
  <Import Project="$(MSBuildToolsPath)\Microsoft.CSharp.targets" />
</Project>

<Project Sdk="Microsoft.NET.Sdk">

  <PropertyGroup>
    <OutputType>Exe</OutputType>
    <TargetFramework>net10.0</TargetFramework>
    <ImplicitUsings>enable</ImplicitUsings>
    <Nullable>enable</Nullable>
  </PropertyGroup>

  <ItemGroup>
    <ProjectReference Include="..\Gradebook.Core\Gradebook.Core.csproj" />
    <PackageReference Include="Humanizer" Version="2.14.1" />
  </ItemGroup>

</Project>

Solution: bir neçə layihə birlikdə

Solution (həll) bir-biri ilə əlaqəli layihələri qruplaşdıran fayldır; .NET 10-da o, susmaya görə yeni, yığcam .slnx formatında yaradılır (köhnə .sln də işləyir). Tipik quruluş: Gradebook.Core — heç nədən asılı olmayan kitabxana, Gradebook.App — onu çağıran konsol proqramı, Gradebook.Tests — xUnit testləri. Layihə istinadı (ProjectReference) bir layihənin digərinin siniflərini görməsinə imkan verir.

1. 1
   Solution və layihələri yarat

   dotnet new sln -n Gradebook, sonra classlib, console və xunit şablonları ilə üç layihə.

2. 2
   Layihələri solution-a əlavə et

   dotnet sln add ... — indi IDE və dotnet build hər üç layihəni birlikdə görür.

3. 3
   İstinadları qur

   dotnet add Gradebook.App reference Gradebook.Core və testlər üçün eyni əmr. İstinad bir istiqamətlidir: Core App-i görmür.

4. 4
   Yığ, işə sal, test et

   Solution qovluğunda dotnet build hamısını yığır, dotnet run --project Gradebook.App konsolu işə salır, dotnet test isə testləri.

dotnet new sln -n Gradebook
dotnet new classlib -n Gradebook.Core
dotnet new console -n Gradebook.App
dotnet new xunit -n Gradebook.Tests
dotnet sln add Gradebook.Core Gradebook.App Gradebook.Tests
dotnet add Gradebook.App reference Gradebook.Core
dotnet add Gradebook.Tests reference Gradebook.Core

namespace Gradebook.Core;

public static class GradeCalculator
{
    public static double Average(IEnumerable<int> scores)
    {
        var list = scores.ToList();
        if (list.Count == 0) throw new ArgumentException("No scores");
        return list.Average();
    }

    public static string Letter(int score) => score switch
    {
        < 0 or > 100 => throw new ArgumentOutOfRangeException(nameof(score)),
        >= 90 => "A",
        >= 80 => "B",
        >= 70 => "C",
        >= 50 => "D",
        _ => "F"
    };
}

using System.Globalization;
using Gradebook.Core;

CultureInfo.CurrentCulture = CultureInfo.InvariantCulture;

int[] scores = [92, 78, 85];
double average = GradeCalculator.Average(scores);
Console.WriteLine($"Average: {average:F1}");
Console.WriteLine($"Letter: {GradeCalculator.Letter((int)average)}");

Average: 85.0
Letter: B

NuGet paketləri

NuGet — .NET-in paket meneceri, nuget.org isə yüz minlərlə hazır kitabxananın anbarıdır (Java-dakı Maven Central kimi). dotnet add package Humanizer ən son versiyanı .csproj-a PackageReference kimi yazır; .NET 10-da eyni işi yeni üslubda dotnet package add Humanizer də görür. dotnet build və ya dotnet restore paketləri yükləyib istifadəçi qovluğundakı ortaq keşdə (~/.nuget/packages) saxlayır, dotnet list package --outdated isə köhnəlmiş paketləri göstərir.

using Humanizer;

Console.WriteLine("score".ToQuantity(1));
Console.WriteLine("score".ToQuantity(3));
Console.WriteLine("student".ToQuantity(12));

1 score
3 scores
12 students

Hazır proqramı paylaşmaq üçün dotnet publish işlət: .NET 8-dən bəri o, susmaya görə kodu optimallaşdıran Release konfiqurasiyasında yığır (dotnet build isə sazlama üçün Debug rejimindədir). -r win-x64 --self-contained əlavə etsən, nəticə .NET quraşdırılmamış kompüterdə də işləyən müstəqil qovluq olacaq. Komandada hamının eyni SDK versiyası ilə işləməsi üçün repozitorinin kökünə global.json faylı qoyulur — onu dotnet new globaljson yaradır.