- 9-cu və 11-ci sinif imtahanlarının fənlərini, tapşırıq sayını və vaxtını izah etmək
- Qapalı, kodlaşdırılan və yazılı açıq tapşırıqları fərqləndirmək
- Buraxılış nəticələrinin kollec və ali məktəb qəbulunda necə istifadə olunduğunu bilmək
Leyla 11-ci sinifdə oxuyur, qardaşı Murad isə 9-cu sinifdə. İkisinin də bu yaz ilk böyük imtahanı var və ikisi də eyni sualı verir: «İmtahanda məni nə gözləyir?» Bu dərsdə Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) buraxılış imtahanlarının 2026-cı il qaydalarına görə quruluşunu öyrənəcəksən: neçə tapşırıq var, hansı növlərdədir və bal necə toplanır. Quruluşu əvvəlcədən bilən şagird imtahan günü heç nəyə təəccüblənmir.
Kim, nə vaxt və hansı dildə?
DİM buraxılış imtahanını iki səviyyədə keçirir: ümumi orta təhsil (9-cu sinif) və tam orta təhsil (11-ci sinif). İmtahan rayonlar üzrə bir neçə gündə keçirilir: 2026-cı ildə 11-ci sinif şagirdləri martın 9-da və 15-də, 9-cu sinif şagirdləri isə aprelin 5-də, 12-də və 26-da imtahan verdilər. Şagird bitirdiyi məktəbin yerləşdiyi rayonda (şəhərdə) imtahan verir.
İmtahan iki bölmədə keçirilir: Azərbaycan bölməsi və rus bölməsi. «Tədris dili» fənni şagirdin təhsil aldığı dildir: Azərbaycan bölməsində Azərbaycan dili, rus bölməsində rus dili. Tədrisi Azərbaycan dilindən fərqli dildə aparılan məktəblərin şagirdləri bundan əlavə Azərbaycan dili (dövlət dili kimi) imtahanı da verirlər.
- Qapalı tapşırıq — hazır variantlardan birini seçirsən (DİM-də adətən 5 variant: A–E).
- Kodlaşdırılan açıq tapşırıq — variant verilmir: cavabı özün tapırsan və cavab vərəqində kodlaşdırırsan. Cavab ədəd, doğru fikirlərin nömrələri (məsələn, «135» — 15.03.2026 imtahanında riyaziyyatın 74-cü tapşırığının cavabı belə idi), uyğunluq (məsələn, «1-b; 2-c; 3-a») və ya ardıcıllıq ola bilər.
- Yazılı açıq tapşırıq — cavabı və ya həllin bütün mərhələlərini yazırsan; onu təlim keçmiş markerlər meyarlar əsasında 0, ⅓, ½, ⅔ və ya 1 balla qiymətləndirirlər.
11-ci sinif: 81 tapşırıq (2027-ci ildən)
| Fənn | Tapşırıq | Növlər | Maks. bal |
|---|---|---|---|
| Tədris dili (Azərbaycan və ya rus) | 30 | 20 qapalı + 10 yazılı: dil qaydalarına aid 10 qapalı; 2 mətn, hər birinə 5 qapalı və 5 yazılı | 100 |
| Riyaziyyat | 25 | 13 qapalı + 5 kodlaşdırılan + 7 ətraflı həll | 100 |
| Xarici dil | 26 | 25 qapalı + 1 yazı işi: dinləmə 4 (3 test + 4 fikirli doğru/yanlış bloku), qrammatika və leksika 13, oxu 8 (2 mətn, hər birinə 3 test + 4 fikirli doğru/yanlış bloku), fikir bildirən paraqraf (ən azı 100 söz; A–D meyarları ilə 5 bal) | 100 |
| Cəmi | 81 | vaxt 2027 üçün hələ elan olunmayıb (2026-cı ildə 3 saat) | 300 |
Tədris dili və riyaziyyatda hər düzgün qapalı və ya kodlaşdırılan cavab 1 ilkin bal verir, yazılı tapşırığın balı isə düsturda ikiqat hesablanır. Sonra hər fənn 100 ballıq nisbi bala çevrilir və üç fənnin nisbi balları toplanır. Xarici dilin 2027-ci il modelində paraqraf A–D meyarları ilə ən çoxu 5 balla qiymətləndirilir (DİM seminarı, 21.07.2026), amma ilkin balların 100 ballıq nisbi bala çevrilmə düsturunu DİM hələ açıqlamayıb — imtahandan əvvəl dim.gov.az saytını və «Abituriyent» jurnalını izlə. Azərbaycan bölməsində xarici dil kimi ingilis, alman, fransız, rus, ərəb və ya fars dili seçilə bilər. Balların dəqiq hesablanmasını 3-cü dərsdə addım-addım görəcəksən.
9-cu sinif: 81 tapşırıq, 3 saat
| Fənn | Tapşırıq | Növlər | Maks. bal |
|---|---|---|---|
| Tədris dili | 30 | 26 qapalı + 4 yazılı: dil qaydalarına aid 10 qapalı; 2 mətn, hər birinə 8 qapalı və 2 yazılı | 100 |
| Riyaziyyat | 25 | 15 qapalı + 6 kodlaşdırılan + 4 ətraflı həll | 100 |
| Xarici dil | 26 | 22 qapalı + 2 kodlaşdırılan + 1 doğru/yanlış tapşırığı + şəkillər əsasında 1 esse | 100 |
| Cəmi | 81 | 3 saat | 300 |
Nəticələr nəyə lazımdır?
- 9-cu sinif: nəticə ümumi (9 illik) orta təhsil bazasında kolleclərə (orta ixtisas təhsili müəssisələrinə) qəbul müsabiqəsində istifadə olunur.
- 11-ci sinif: cari ilin məzunları üçün bu imtahan həm də ali məktəblərə qəbul imtahanının birinci mərhələsidir; nəticə 2 il qüvvədə qalır.
- V ixtisas qrupunun (xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasların) müsabiqəsi də bu nəticə və qabiliyyət imtahanı əsasında aparılır.
- Nəticəni DİM-in saytında 8 rəqəmli iş nömrəsi ilə görürsən: cavab vərəqinin təsviri, qapalı tapşırıqların doğru cavabları və yazılı tapşırıqların meyarları da orada olur.
11-ci sinif riyaziyyat imtahanının sonuna 10 dəqiqə qalıb. Elvin ya bir yazılı tapşırığın həllini tam yaza, ya da iki qapalı tapşırığı həll edə bilər. Riyaziyyat üzrə düstur: nisbi bal = 25/8 · (2 · yazılı + kodlaşdırılan + qapalı). Hansı seçim daha dəyərlidir?
Həllini göstərHəllini gizlət
İki qapalı tapşırıq: 2 · 3,125 = 6,25 bal.
Tam balla qiymətləndirilən bir yazılı tapşırıq: 25/8 · 2 · 1 = 6,25 bal.
Nəticə: tam yazılmış bir həll iki qapalı tapşırığa bərabərdir. Yarımçıq həll də (məsələn, ½ bal) 25/8 · 2 · ½ = 3,125 bal gətirir, ona görə də bildiyin mərhələləri mütləq yaz.
Qaydalar hər il dəqiqləşdirilə bilər, ona görə də imtahandan əvvəl dim.gov.az saytında «Yekun qiymətləndirmə» bölməsini yoxla. Fənləri dərindən öyrənmək üçün Educora-nın Azərbaycan dili, Riyaziyyat və İngilis dili kurslarından istifadə et.
Əsas fikirlər
- 11-ci sinif (2027-ci ildən): 81 tapşırıq (tədris dili 30, riyaziyyat 25, xarici dil 26 — 25 qapalı və 1 yazı işi), maksimum 300 bal; xarici dildə paraqraf A–D meyarları ilə 5 bal alır, amma nisbi bal düsturunu və imtahanın vaxtını DİM hələ açıqlamayıb.
- 9-cu sinif: 81 tapşırıq (30 + 25 + 26), 3 saat, maksimum 300 bal; xarici dildə şəkillər əsasında esse var.
- İmtahan Azərbaycan və rus bölmələrində keçirilir; tədris dili fənni oxuduğun dildir.
- Buraxılışda səhv cavaba cərimə yoxdur; tədris dili və riyaziyyatda yazılı tapşırığın balı ikiqat hesablanır.
- 11-ci sinfin nəticəsi ali məktəbə qəbulun birinci mərhələsi kimi 2 il qüvvədədir.
Özünü yoxla
10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.