- Düzlemsel şekilleri tanımak, kenar ve köşelerini saymak
- Küp, küre, silindir ve koniyi tanımak
- Dikdörtgenin ve karenin çevre uzunluğunu hesaplamak
Etrafına bak: pencere bir dikdörtgen, madenî para bir daire, oyun zarı bir küptür. Şekiller her yerde! Dede bahçenin etrafına çit çekerken de çevre uzunluğunu bilmelidir.
Düzlemsel şekiller
| Şekil | Kenar | Köşe | Nerede görürüz? |
|---|---|---|---|
| Kare | 4 | 4 | satranç tahtasındaki bir kare |
| Dikdörtgen | 4 | 4 | kapı, kitap |
| Üçgen | 3 | 3 | uyarı trafik işareti |
| Daire | 0 | 0 | madenî para, saat kadranı |
Karenin 4 eş kenarı ve 4 dik açısı vardır. Dikdörtgenin de 4 dik açısı vardır ve karşılıklı kenarları eşittir. Yani her kare özel bir dikdörtgendir! Dairenin ise ne kenarı ne de köşesi vardır.
Geometrik cisimler
- Küp: 6 kare yüz, 12 ayrıt, 8 köşe; tıpkı bir oyun zarı gibi.
- Küre: tamamen yuvarlaktır, ayrıtı yoktur; futbol topu gibi.
- Silindir: iki daire ve eğri bir yan yüzey; konserve kutusu gibi.
- Koni: altta bir daire, üstte bir tepe noktası; külah dondurma gibi.
Çevre uzunluğu
Bir şeklin bütün kenar uzunluklarının toplamı; şeklin etrafındaki yolun uzunluğu.
- Pdikdörtgenin çevre uzunluğu
- adikdörtgenin uzun kenarı
- bdikdörtgenin kısa kenarı
- Pkarenin çevre uzunluğu
- akarenin bir kenarı
a) Bir dikdörtgenin uzun kenarı 6 cm, kısa kenarı 4 cm. Çevre uzunluğunu bul.
b) Bir karenin bir kenarı 5 cm. Çevre uzunluğunu bul.
Çözümü gösterÇözümü gizle
Formülle daha hızlı: P = 2 × (6 + 4) = 2 × 10 = 20.
Cevap: 20 cm.
b) P = 4 × 5 = 20.
Cevap: 20 cm. İlginç: şekiller farklı ama çevre uzunlukları aynı!
Dedenin bahçesi dikdörtgen şeklinde: uzun kenarı 8 m, kısa kenarı 5 m. Bahçenin etrafını çevirmek için kaç metre tel gerekir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
P = 2 × (8 + 5) = 2 × 13 = 26.
Cevap: 26 m tel gerekir.
Kare şeklindeki bir fotoğraf çerçevesinin çevre uzunluğu 36 cm. Her bir kenarı kaç santimetredir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Yani bir kenarı bulmak için çevre uzunluğunu 4'e böleriz: 36 ÷ 4 = 9.
Cevap: her kenar 9 cm. Kontrol: 4 × 9 = 36.
Alıştırma yapalım
- 1.2 × (6 + 4) =
- 2.4 × 7 =
- 3.2 × (8 + 5) =
- 4.3 + 4 + 5 =
- 5.2 × (9 + 6) =
- 6.4 × 9 =
- 7.20 ÷ 4 =
- 8.2 × (7 + ) = 20
Önemli noktalar
- Karenin 4 kenarı eş, dikdörtgenin karşılıklı kenarları eştir; ikisinin de 4 dik açısı vardır.
- Üçgenin 3 kenarı vardır, dairenin ise kenarı ve köşesi yoktur.
- Küpün 6 yüzü, 12 ayrıtı ve 8 köşesi vardır.
- Çevre uzunluğu bütün kenarların toplamıdır: dikdörtgende P = 2 × (a + b), karede P = 4 × a.
Kendini test et
10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.