Etrafına bak: pencere bir dikdörtgen, madenî para bir daire, oyun zarı bir küptür. Şekiller her yerde! Dede bahçenin etrafına çit çekerken de çevre uzunluğunu bilmelidir.
Düzlemsel şekiller
| Şekil | Kenar | Köşe | Nerede görürüz? |
|---|---|---|---|
| Kare | 4 | 4 | satranç tahtasındaki bir kare |
| Dikdörtgen | 4 | 4 | kapı, kitap |
| Üçgen | 3 | 3 | uyarı trafik işareti |
| Daire | 0 | 0 | madenî para, saat kadranı |
Karenin 4 eş kenarı ve 4 dik açısı vardır. Dikdörtgenin de 4 dik açısı vardır ve karşılıklı kenarları eşittir. Yani her kare özel bir dikdörtgendir! Dairenin ise ne kenarı ne de köşesi vardır.
Geometrik cisimler
- Küp: 6 kare yüz, 12 ayrıt, 8 köşe; tıpkı bir oyun zarı gibi.
- Küre: tamamen yuvarlaktır, ayrıtı yoktur; futbol topu gibi.
- Silindir: iki daire ve eğri bir yan yüzey; konserve kutusu gibi.
- Koni: altta bir daire, üstte bir tepe noktası; külah dondurma gibi.
Çevre uzunluğu
Çevre uzunluğuTanım
Bir şeklin bütün kenar uzunluklarının toplamı; şeklin etrafındaki yolun uzunluğu.
Burada
- P
- dikdörtgenin çevre uzunluğu
- a
- dikdörtgenin uzun kenarı
- b
- dikdörtgenin kısa kenarı
Burada
- P
- karenin çevre uzunluğu
- a
- karenin bir kenarı
Dikdörtgen ve kare
Problem
a) Bir dikdörtgenin uzun kenarı 6 cm, kısa kenarı 4 cm. Çevre uzunluğunu bul.
b) Bir karenin bir kenarı 5 cm. Çevre uzunluğunu bul.
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Formülle daha hızlı: P = 2 × (6 + 4) = 2 × 10 = 20.
Cevap: 20 cm.
b) P = 4 × 5 = 20.
Cevap: 20 cm. İlginç: şekiller farklı ama çevre uzunlukları aynı!
Dedenin bahçesi
Problem
Dedenin bahçesi dikdörtgen şeklinde: uzun kenarı 8 m, kısa kenarı 5 m. Bahçenin etrafını çevirmek için kaç metre tel gerekir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
P = 2 × (8 + 5) = 2 × 13 = 26.
Cevap: 26 m tel gerekir.
Fotoğraf çerçevesi
Problem
Kare şeklindeki bir fotoğraf çerçevesinin çevre uzunluğu 36 cm. Her bir kenarı kaç santimetredir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
Yani bir kenarı bulmak için çevre uzunluğunu 4'e böleriz: 36 ÷ 4 = 9.
Cevap: her kenar 9 cm. Kontrol: 4 × 9 = 36.
Etkileşimli
Alıştırma yapalım
- 1.2 × (6 + 4) =
- 2.4 × 7 =
- 3.2 × (8 + 5) =
- 4.3 + 4 + 5 =
- 5.2 × (9 + 6) =
- 6.4 × 9 =
- 7.20 ÷ 4 =
- 8.2 × (7 + ) = 20
Unutma
- Karenin 4 kenarı eş, dikdörtgenin karşılıklı kenarları eştir; ikisinin de 4 dik açısı vardır.
- Üçgenin 3 kenarı vardır, dairenin ise kenarı ve köşesi yoktur.
- Küpün 6 yüzü, 12 ayrıtı ve 8 köşesi vardır.
- Çevre uzunluğu bütün kenarların toplamıdır: dikdörtgende P = 2 × (a + b), karede P = 4 × a.