- was və were formalarını düzgün işlətmək
- Qaydalı feillərin keçmiş formasını -ed ilə düzəltmək və düzgün tələffüz etmək
- Ən çox işlənən qaydasız feilləri tanımaq
- did ilə inkar və sual cümlələri qurmaq
Bazar ertəsi səhər sinif yoldaşın soruşur: What did you do at the weekend? Cavab vermək üçün keçmiş zaman lazımdır: I visited my grandparents. We went to the park and played football. Bu dərsdə Past Simple (sadə keçmiş zaman) ilə tanış olacaqsan — keçmişdə baş vermiş və bitmiş hadisələrdən danışmağın əsas yolu ilə.
was və were
to be feilinin keçmiş zamanda iki forması var: was (I, he, she, it) və were (you, we, they). İnkar və sual üçün köməkçi feil lazım deyil — was/were özü yerini dəyişir: She was tired. → Was she tired?
| Əvəzlik | Təsdiq | İnkar | Sual |
|---|---|---|---|
| I / he / she / it | I was at home. | I wasn't (was not) at home. | Was I …? |
| you / we / they | They were happy. | They weren't (were not) happy. | Were they …? |
Qaydalı feillər: -ed
Qaydalı feillərin keçmiş forması -ed sonluğu ilə düzəlir və bütün şəxslər üçün eynidir: I worked, she worked, they worked. Yazılışda bir neçə qaydaya diqqət et:
| Qayda | Nümunələr |
|---|---|
| Əksər feillər: +ed | work → worked, play → played, watch → watched |
| -e ilə bitənlər: +d | live → lived, dance → danced, like → liked |
| Samit + y: y → ied | study → studied, cry → cried (but: play → played) |
| Qısa feil «samit + sait + samit»: son samit qoşalaşır | stop → stopped, plan → planned, drop → dropped |
| Tələffüz | Nə vaxt | Nümunələr |
|---|---|---|
| /t/ | kar səslərdən sonra: p, k, s, sh, ch, f | stopped, worked, washed, watched |
| /d/ | cingiltili səslərdən və saitlərdən sonra | played, lived, cleaned, called |
| /ɪd/ | t və d səslərindən sonra | wanted, needed, visited, decided |
Qaydasız feillər
Ən çox işlənən feillərin çoxu qaydasızdır: onların keçmiş forması -ed ilə düzəlmir və əzbərlənməlidir. Bu forma da bütün şəxslər üçün eynidir: I went, she went, they went.
| Əsas forma | Past Simple | Mənası |
|---|---|---|
| be | was / were | olmaq |
| go | went | getmək |
| have | had | malik olmaq; yemək (have lunch) |
| do | did | etmək |
| see | saw | görmək |
| come | came | gəlmək |
| get | got | almaq, əldə etmək |
| make | made | düzəltmək, hazırlamaq |
| take | took | götürmək |
| eat | ate | yemək |
| buy | bought | almaq (pulla) |
| write | wrote | yazmaq |
| say | said | demək |
| think | thought | düşünmək |
İnkar və sual: did
Past Simple-də inkar və sual üçün bütün şəxslərdə eyni köməkçi feil işlənir: did. did-dən sonra əsas feil həmişə əsas formada olur, çünki keçmiş zaman artıq did sözündədir.
| Cümlə | Qaydalı feil | Qaydasız feil |
|---|---|---|
| Təsdiq | She visited her grandma. | She went to Sheki. |
| İnkar | She didn't visit her grandma. | She didn't go to Sheki. |
| Sual | Did she visit her grandma? | Did she go to Sheki? |
| Qısa cavab | Yes, she did. / No, she didn't. | Yes, she did. / No, she didn't. |
| Xüsusi sual | Who did she visit? | Where did she go? |
Mətni Past Simple ilə tamamla:
Last summer Aysel ___ (go) to Gabala with her family. They ___ (stay) in a small hotel. On the first day they ___ (not / swim) because the water ___ (be) cold. They ___ (take) a lot of photos. ___ they ___ (enjoy) the trip? Yes, they ___!
Həllini göstərHəllini gizlət
2) stayed — qaydalı: sait + y → +ed.
3) didn't swim — didn't + əsas forma.
4) was — the water = it → was.
5) took — take qaydasızdır.
6) Did they enjoy — sual did ilə qurulur, feil əsas formada qalır.
7) did — qısa cavab: Yes, they did!
- 1.Yesterday we (play) football in the park.
- 2.Leyla (study) for three hours last night.
- 3.The bus suddenly (stop), and a boy fell over.
- 4.We (go) to Sheki last summer.
- 5.I (buy) a new book two days ago.
- 6.I (not / see) Murad at school yesterday.
- 7.Where you go on Saturday?
- 8. you at home last night? — Yes, I was.
Əsas fikirlər
- Past Simple keçmişdə baş vermiş və bitmiş hərəkətlər üçündür: I visited Sheki last year.
- to be: I/he/she/it was, you/we/they were; sual: Were you …?
- Qaydalı feillər -ed qəbul edir (worked, lived, studied, stopped); qaydasızları əzbərləmək lazımdır (went, saw, bought).
- İnkar və sual did ilə qurulur, feil isə əsas formada qalır: Did you go? I didn't go.
- -ed üç cür oxunur: /t/ worked, /d/ played, /ɪd/ wanted.
Özünü yoxla
10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.