- have/has + feilin üçüncü forması ilə Present Perfect düzəltmək
- ever, never, just, already, yet sözlərini düzgün işlətmək
- for və since ilə davam edən vəziyyətlərdən danışmaq
- Present Perfect ilə Past Simple arasında seçim etmək
Have you ever been to London? — «Heç Londonda olmusan?» Oh no, I've lost my keys! — «Eh, açarlarımı itirmişəm!» Bu cümlələr keçmişdən danışır, amma diqqət mərkəzində indiki an durur: sənin həyat təcrübən və ya indi qapını aça bilməməyin. Keçmişi indiki anla birləşdirən bu zamana Present Perfect (indiki bitmiş zaman) deyilir.
Quruluş: have/has + üçüncü forma
Present Perfect have (I, you, we, they) və ya has (he, she, it) köməkçi feili ilə əsas feilin üçüncü formasından (Past Participle) düzəlir. Qaydalı feillərdə üçüncü forma keçmiş forma ilə eynidir: work → worked → worked. Qaydasız feillərin üçüncü formasını isə əzbərləmək lazımdır.
| Cümlə | I / you / we / they | he / she / it |
|---|---|---|
| Təsdiq | I have (I've) finished. | She has (she's) finished. |
| İnkar | I haven't (have not) finished. | She hasn't (has not) finished. |
| Sual | Have you finished? | Has she finished? |
| Qısa cavab | Yes, I have. / No, I haven't. | Yes, she has. / No, she hasn't. |
| Əsas forma (V1) | Past Simple (V2) | Past Participle (V3) |
|---|---|---|
| be | was / were | been |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| do | did | done |
| eat | ate | eaten |
| write | wrote | written |
| take | took | taken |
| break | broke | broken |
| have | had | had |
| buy | bought | bought |
| lose | lost | lost |
| meet | met | met |
Nə vaxt işlənir?
| Məna | Açar sözlər | Nümunələr |
|---|---|---|
| Həyat təcrübəsi (vaxtı vacib deyil) | ever, never, before, … times | Have you ever eaten sushi? I have never been to Paris. She has visited Istanbul three times. |
| Nəticəsi indi görünən yaxın keçmiş | just, already, yet | I've just finished my homework. She has already left. Have you done it yet? |
| Keçmişdə başlayıb indi də davam edən vəziyyət | for, since, How long …? | I have lived in Baku for ten years. We have known each other since 2019. |
| for | since |
|---|---|
| müddət — nə qədər? | başlanğıc nöqtəsi — nə vaxtdan? |
| for two hours, for three years, for a long time | since Monday, since 2020, since I was a child |
Present Perfect, yoxsa Past Simple?
Əsas qayda belədir: bitmiş vaxt göstərilibsə (yesterday, last year, in 2020, two days ago, When …?), yalnız Past Simple işlənir. Vaxt göstərilməyibsə və ya dövr hələ bitməyibsə (ever, never, just, yet, today, this week), Present Perfect işlənir.
| Present Perfect | Past Simple |
|---|---|
| vaxt göstərilmir və ya hələ bitməyib | bitmiş vaxt göstərilir |
| I have been to Istanbul. | I went to Istanbul last summer. |
| She has lost her phone. | She lost her phone yesterday. |
| Have you seen this film? | When did you see this film? |
Mötərizədəki feilləri Present Perfect və ya Past Simple-də yaz:
1) I ___ (never / try) Japanese food.
2) Murad ___ (just / finish) his project.
3) ___ you ___ (see) the new film yet?
4) We ___ (know) each other since 2018.
5) Leyla ___ (visit) Paris last year.
Həllini göstərHəllini gizlət
2) Murad has just finished his project. — indicə bitib, nəticə indi var.
3) Have you seen the new film yet? — yet ilə sual.
4) We have known each other since 2018. — 2018-dən indiyə qədər davam edir.
5) Leyla visited Paris last year. — last year bitmiş vaxtdır → Past Simple.
- 1.I (never / be) to London.
- 2.Oh no! I (lose) my keys, and now I can't open the door.
- 3.You're too late — the train (already / leave).
- 4.Have you finished your homework ?
- 5.We have lived in Baku ten years.
- 6.I have known Leyla 2019.
- 7.I (see) Murad yesterday.
- 8.Aysel (go) to London — she is there now.
Əsas fikirlər
- Present Perfect = have/has + feilin üçüncü forması: I have seen, she has gone.
- O, həyat təcrübəsi (ever, never), nəticəsi indi görünən yaxın keçmiş (just, already, yet) və davam edən vəziyyət (for, since) üçün işlənir.
- for + müddət (for two years), since + başlanğıc nöqtəsi (since 2020).
- Bitmiş vaxtla (yesterday, last year, ago, When …?) yalnız Past Simple işlənir.
- been — gedib qayıdıb, gone — gedib və hələ oradadır.
Özünü yoxla
10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.