Birrəqəmli ədədə vurma və qalıqlı bölmə — İbtidai riyaziyyat

Bu dərsdə öyrənəcəksən

Ədədi hissələrə ayırmaqla və sütunla birrəqəmli ədədə vurmaq
Qalıqlı bölmək və cavabı yoxlamaq
Məsələdə qalıqla nə edəcəyini müəyyən etmək

23 uşaq qayıqla gəzintiyə çıxır. Hər qayığa 4 uşaq minir. Neçə qayıq lazımdır? 23 ədədi 4-ə tam bölünmür — nə isə artıq qalır. Bu dərsdə qalıqlı bölməni və böyük ədədləri birrəqəmli ədədə vurmağı öyrənəcəyik.

Hissələrə ayırıb vururuq

24 × 3 hasilini tapmaq üçün 24-ü onluq və təkliklərə ayır: 20 × 3 = 60 və 4 × 3 = 12. Sonra nəticələri topla: 60 + 12 = 72. Hər hissəni ayrıca vurmaq cədvəldən kənara çıxmağa kömək edir.

Flomaster qutuları

Bir qutuda 24 flomaster var. 3 qutuda neçə flomaster var?

Həllini göstər

24 × 3 = (20 + 4) × 3.
20 × 3 = 60, 4 × 3 = 12.
60 + 12 = 72.
Deməli, 3 qutuda 72 flomaster var.

Sütunla vurma

Bir kitabda 136 səhifə var. Belə 4 kitabda neçə səhifə var?

Həllini göstər

136 × 4, sağdan başlayırıq.
Təkliklər: 6 × 4 = 24 → 4 yazırıq, 2 onluğu yadda saxlayırıq.
Onluqlar: 3 × 4 = 12, 12 + 2 = 14 → 4 yazırıq, 1 yüzlüyü yadda saxlayırıq.
Yüzlüklər: 1 × 4 = 4, 4 + 1 = 5.
Cavab: 544 səhifə.

Text

  12
  136
×   4
-----
  544

Yuxarıdakı kiçik rəqəmlər yadda saxladığımız yüzlük (1) və onluqlardır (2).

Qalıqlı bölmə

Hər ədəd bərabər bölünmür. 17 konfeti 5 uşaq arasında bölsək, hər uşağa 3 konfet düşür (5 × 3 = 15), 2 konfet isə artıq qalır. Belə yazırıq: 17 : 5 = 3 (qalıq 2).

Tərif

Qalıq

Bölmədən sonra artıq qalan hissə. Qalıq həmişə böləndən kiçik olur.

bölünən = bölən × qismət + qalıq

Qalıqlı bölməni belə yoxlayırıq: 17 = 5 × 3 + 2.

Neçə qayıq lazımdır?

23 uşaq qayıqla gəzintiyə çıxır. Hər qayığa 4 uşaq minir. Neçə qayıq lazımdır?

Həllini göstər

4-ün cədvəlində 23-dən böyük olmayan ən böyük hasili tapırıq: 4 × 5 = 20 (4 × 6 = 24 isə artıq çoxdur).
23 − 20 = 3, deməli, 23 : 4 = 5 (qalıq 3).
5 qayıq dolur, amma qalan 3 uşaq sahildə qalmamalıdır — onlar üçün daha bir qayıq lazımdır.
Cavab: 6 qayıq.

Məşq edək

Vur, böl və qalığı tap

1.24 × 3 =
2.15 × 4 =
3.136 × 4 =
4.207 × 3 =
5.72 ÷ 3 =
6.84 ÷ 4 =
7.17 = 5 × 3 +
8.29 = 4 × 7 +
9.50 = 6 × + 2

Əsas fikirlər

Böyük ədədi vurmaq üçün onu hissələrə ayır: 24 × 3 = 20 × 3 + 4 × 3 = 72.
Sütunla vurmada təkliklərdən başla və yadda saxladığın rəqəmi növbəti hasilə əlavə et.
Qalıqlı bölmə: 17 : 5 = 3 (qalıq 2); qalıq həmişə böləndən kiçikdir.
Yoxlama: bölən × qismət + qalıq = bölünən.
Məsələdə qalıq bəzən daha bir əşya tələb edir, bəzən isə artıq qalır.

Özünü yoxla

10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.

1 / 10

43 × 2 neçə edir?