Sesler, harfler ve kelime

Başlangıç

Azerbaycan alfabesi ve sesler

Derse git

Ünlü uyumu (ahəng qanunu)

Derse git

İsim, sıfat, sayı ve zamir

Orta

İsmin hâlleri

Derse git

Sıfat, sayı ve zamir

Derse git

Fiil

Orta

Fiil: mastar, olumsuzluk, şahıs ve kip

Derse git

Fiil zamanları

Derse git

Derinlemesine ses ve biçim bilgisi

Orta

Ses bilgisi ve doğru söyleyiş: hece, vurgu, ses olayları

Derse git

Kelime türetme: yapım ekleri ve ünlü uyumu

Derse git

Zarf, edat, bağlaç, pekiştirme sözleri ve ünlem

Derse git

Derinlemesine fiil

Orta

Fiilde çatı, geçişlilik ve kipler

Derse git

Sıfat-fiil, zarf-fiil ve mastar

Derse git

Cümle ve yazım kuralları

İleri

Cümlenin ögeleri ve cümle türleri

Derse git

Yazım ve noktalama

Derse git

Söz dizimi, yazım ve kompozisyon

İleri

Basit ve birleşik cümle: noktalama

Derse git

Yazım: zor durumlar ve test soruları

Derse git

Dil ve konuşma kültürü: standart dilin normları

Derse git

Metin, anlatım biçimleri ve kompozisyon

Derse git

Sınavda metinle çalışma

İleri

Metinle çalışma: DİM'in kapalı metin görevleri

Derse git

Metne dayalı yazılı görevler: türleri ve puanlama ölçütleri

Derse git
NB = 5/2 · (2W + C)NB = 5/2 · (2W + C)

Burada

NB
göreli puan, nisbi bal (0–100)
W
yazılı görevlerden alınan puanların toplamı (her biri 0 ile 1 arası)
C
doğru cevaplanan kapalı görevlerin sayısı

11. sınıf mezuniyet sınavı (öğretim dili olarak Azerbaycan dili): 20 kapalı ve 10 yazılı görev. 9. sınıfta puan = 100/34 · (2W + C); III. grup giriş sınavında Azerbaycan dili puanı = 100/33 · max(0, C − X/4) + 100/33 · (K + 2W); burada X yanlış kapalı cevap sayısı, K kodlanan görevlerdir.

Dil bilimi: tarih, söz varlığı, üslup

Üniversite

Türk dilleri ailesinde Azerbaycan dili: tarih ve alfabeler

Derse git

Sözlük bilimi ve kelime türetme

Derse git

Üslup bilimi ve akademik yazım

Derse git

Tarihî ses bilgisi ve mesleki dil

Üniversite

Tarihî ses bilgisi: Eski Türkçeden Azerbaycan diline

Derse git
*t- > d-*k- > g- (ince ünlüden önce)

Burada

*
ilk (yeniden kurulmuş ya da eski) biçim
>
“tarihsel olarak ... sesine dönüştü”
t-, k-
sesten sonraki kısa çizgi kelime başını gösterir; -d- kelime içi, -γ kelime sonu

Kelime başındaki ötümsüz ünsüzün ötümlüleşmesi Oğuz dillerinin temel özelliğidir: taš > daş, til > dil, käl- > gəl-, köz > göz (Kazakça tas, til, kel-, köz). Değişme pek çok kelimede olmuştur, ama hepsinde değil: tut-, tap-, kim, kiçik.

*b- > v- (var, ver-)*b- > m- (kelimede genizsi ünsüz varsa)

bar > var, bér- > ver- — Azerbaycan dilinde ve Türkiye Türkçesinde var, Türkmencede yok (bar, ber-): demek ki bu, Batı Oğuz kolunun yeniliğidir. bän > mən, bïŋ > min — genizsi ünsüzün etkisiyle b > m (Kazakça men, mıñ; ama Türkçe ben, bin). Oğuzcada bol- > ol- kelimesinde b tamamen düşmüştür.

*-d- > -y-

Kelime içinde ve sonunda d > y: adaq > ayaq, qod- > qoy-, bod > boy. Bu değişme Oğuz ve Kıpçak dillerini birleştirir; öbür kollarda farklı sonuçlar görülür: Tuvaca adaq, Hakasça azax, Yakutça atax.

*-γ > Ø (çok heceli kelimenin sonunda)

Burada

Ø
sıfır: ses düşmüş

sarïγ > sarı, uluγ > ulu. Tek heceli kelimelerde γ kalmıştır: taγ > dağ. Oğuz dillerinde yönelme hâli eki -qa/-γa da ünsüzünü yitirmiştir: Azerbaycan evə — Kazakça üyge; sıfat-fiil: gələn — Kazakça kelgen.

Terim bilimi ve profesyonel yazım: bilimsel ve resmî metin

Derse git