Elvinin bankı ona təklif göndərir: «1000 ₼ limitli kredit kartı — faizsiz güzəşt müddəti ilə!» Görünür, pulsuz pul kimi. Amma kredit kartı ağıllı istifadə ediləndə rahat alət, səhv istifadə ediləndə isə illərlə uzanan bahalı borcdur. Fərq bir neçə qaydanı bilməkdədir.
Debet və kredit kartı
Debet kartıTərif
Öz pulunla ödəmək üçün kart: ödəniş hesabdakı puldan çıxılır. Hesabda pul yoxdursa, ödəniş keçmir (overdraft qoşulmayıbsa).
Kredit kartıTərif
Bankın pulu ilə ödəmək üçün kart: bank kredit limiti açır, sən xərcləyirsən və sonra qaytarırsan. Güzəşt müddətində tam qaytarsan, faiz yoxdur; qaytarmasan, borca faiz hesablanır.
| Debet kartı | Kredit kartı | |
|---|---|---|
| Kimin pulu? | sənin | bankın (borc) |
| Faiz | xərcə faiz yoxdur | güzəşt müddətindən sonra qalan borca |
| Kimə uyğundur | hər kəsə, gündəlik xərclər üçün | borcu hər ay tam qaytara bilənlərə |
| Əsas risk | fırıldaqçılar kartın məlumatını oğurlaya bilər | borc spiralı, yüksək faiz |
Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç
Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.
Güzəşt müddəti
Güzəşt müddətiTərif
Kredit kartı ilə edilən alışlara faiz hesablanmayan müddət — borcu bu müddət bitənədək tam qaytarmaq şərtilə. Uzunluğu və şərtləri (məsələn, nağd pula şamil olunub-olunmaması) kartın müqaviləsində yazılır.
Nümunə 1. Güzəşt müddəti ilə alış
Məsələ
Elvin kartla 400 ₼-a soyuducu alır. Kartın illik faizi 30%-dir. a) Güzəşt müddəti bitənədək 400 ₼-ı tam qaytarsa? b) Yalnız 100 ₼ qaytarsa, növbəti ay qalan borca təxminən nə qədər faiz yazılar (faiz aylıq, sadə hesabla)?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
b) Qalan borc: 400 − 100 = 300 ₼.
Aylıq dərəcə: 0,30 / 12 = 0,025.
Faiz ≈ 300 · 0,025 = 7,50 ₼ ayda. Bəzi kartlarda isə güzəşt itirildikdə faiz bütün alış məbləğinə hesablanır — müqavilədə bu bəndi mütləq oxu.
Burada
- F
- bir ayın faizi, ₼
- B
- kartdakı borc, ₼
- r
- illik faiz dərəcəsi (onluq kəsr)
Kart borcunun aylıq faizi (sadə təxmin)
Minimum ödəniş tələsi
Kredit kartında hər ay yalnız minimum ödəniş — məsələn, borcun 5%-i, amma ən azı 10 ₼ — tələb olunur. Rahat görünür, amma minimum ödəniş borc azaldıqca özü də azalır və borc çox yavaş bağlanır. Faiz isə hər ay qalığa yazılır.
Nümunə 2. 1000 ₼ borc: iki yol
Məsələ
Kartda 1000 ₼ borc var, illik faiz 30% (aylıq 2,5%), yeni alış edilmir. a) Hər ay yalnız minimum (borcun 5%-i, ən azı 10 ₼) ödənilir. b) Hər ay sabit 100 ₼ ödənilir. Müddəti və cəmi faizi müqayisə edin.
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
a) Yalnız minimumla borc 89 ayda (7 il 5 ay) bağlanır, faizlər ≈ 842 ₼.
b) 100 ₼-la 12 ayda bağlanır, faizlər ≈ 165 ₼.
Minimum ödəniş təxminən 677 ₼ artıq faiz və 6 ildən çox borc deməkdir. (Hesablar aşağıdakı simulyatorla aparılıb.)
İnteraktiv
Nağd pul və digər komissiyalar
Kredit kartından nağd pul çıxarmaq çox vaxt bahalıdır: tarifdə ayrıca komissiya ola bilər və güzəşt müddəti nağd pula şamil olunmaya bilər. Valyuta ilə ödənişdə məzənnə fərqi və konvertasiya haqqı, kartın illik xidməti, SMS-bildiriş də xərcdir. Hamısı bankın tarif cədvəlində yazılır.
Nümunə 3. Kredit kartından nağd pul
Məsələ
Uydurma tarif: nağd çıxarmaya 2% komissiya, güzəşt müddəti nağd pula şamil olunmur, illik faiz 30%. Murad 300 ₼ çıxarır və bir aydan sonra qaytarır. Bu ona neçəyə başa gəlir?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
Bir aylıq faiz: 300 · 0,30 / 12 = 7,50 ₼.
Cəmi: 6 + 7,50 = 13,50 ₼ — 300 ₼-ın 4,5%-i bir aya. İllik hesabla bu, çox bahalı kreditdir. Nağd pul lazımdırsa, debet kartından və ya ehtiyat fondundan istifadə et.
Kredit kartından ağıllı istifadə
Borcu hər ay tam qaytar
Güzəşt müddətində tam ödəniş — faiz sıfırdır.
Avtoödəniş qur
Debet hesabından ödəniş günü avtomatik köçürmə — gecikmə olmur.
Limiti «öz pulu» sayma
Yalnız bu ay debet kartınla da ödəyə biləcəyin alışları et.
Nağd çıxarmadan qaç
Komissiya və güzəştsiz faiz bahalıdır.
Müqavilə və tarifləri oxu
Güzəşt müddətinin uzunluğu, faiz, minimum ödəniş, cərimələr.
Yadda saxla
- Debet kartı — öz pulun, kredit kartı — bankın pulu, yəni borcdur.
- Güzəşt müddətində borcu tam qaytaranda faiz ödənilmir.
- Aylıq faiz: F = B · r / 12.
- Yalnız minimum ödəniş borcu illərlə uzadır və faizi bir neçə dəfə artırır.
- Kredit kartından nağd pul adətən bahalıdır: komissiya və güzəştsiz faiz.