Maliyyə savadlılığı
Büdcə, yığım, bank, kredit, vergilər və fırıldaqdan qorunma, manatla hesablamalar
Pulu idarə etməyi gündəlik nümunələrlə, manatla öyrənəcəksən: büdcə qurmaq və xərcləri izləmək, yığım və ehtiyat fondu yaratmaq, bank hesabları, əmanətlər və kartlardan təhlükəsiz istifadə etmək, kreditin real qiymətini və ödəniş cədvəlini hesablamaq, inflyasiyanı, vergiləri və əmək haqqı vərəqəsini anlamaq. Kursda investisiyanın əsasları, sığorta, fırıldaqçılıqdan qorunma, istehlakçı hüquqları, kiçik biznesin hesabı və şəxsi maliyyə planı da var. Hər dərsdə canlı kalkulyatorlar, həll olunmuş nümunələr və test var. Kurs təhsil məqsədlidir, şəxsi maliyyə məsləhəti deyil.
- Başlanğıc
- Orta
- İrəli
- 7-11-ci siniflər
- dərs
- 28
- modul
- 8
- test
- 22
- saat dərs
- 7,7
Kursun məzmunu
8 modul, 28 dərs. Hər modul öz səviyyəsindədir, dərslər ardıcıl düzülüb.
Pul və büdcə
Ehtiyac və istəklər, şəxsi büdcə və onun qaydaları, xərclərin uçotu.
- 1Pul, ehtiyaclar və istəklərPulun nə işə yaradığını, ehtiyacı istəkdən ayırmağı və hər alışın «alternativ xərcini» hesablamağı öyrən.
- 2Şəxsi büdcə və büdcə qaydalarıAylıq gəliri və xərcləri bir cədvəldə topla, qalığı hesabla və 50/30/20 və digər qaydalarla pulu planlı böl.
- 3Xərclərin uçotu: pul hara gedir?Xərcləri qeyd etməyin üsullarını, kateqoriyalara bölməyi, payları və ay sonu proqnozunu hesablamağı və «gizli sızmaları» tapmağı öyrən.
Yığım və hədəflər
Yığım vərdişi, ehtiyat fondu və SMART maliyyə hədəfləri.
- 4Yığım vərdişiNiyə və necə yığmalı: yığım norması, «əvvəlcə özünə ödə», avtomatlaşdırma, 52 həftəlik çağırış və pulu harada saxlamaq.
- 5Ehtiyat fonduGözlənilməz hallar üçün ehtiyat fondunun ölçüsünü hesabla, onu mərhələlərlə yarat, harada saxlayacağını seç və istifadədən sonra bərpa et.
- 6Maliyyə məqsədləriArzunu SMART məqsədə çevir, ona nə qədər və neçə ay yığmalı olduğunu hesabla və bir neçə məqsədi prioritetə görə böl.
Banklar, kartlar və ödənişlər
Hesablar, əmanətlər və faiz, əmanətlərin sığortası, debet və kredit kartları, təhlükəsiz ödənişlər.
- 7Banklar və hesablarBankın necə işlədiyini, hesab növlərini, IBAN-ın quruluşunu, xidmət haqlarını və hesabı təhlükəsiz açmağı öyrən.
- 8Əmanətlər və faizMüddətli və tələbli əmanəti, sadə və mürəkkəb faizi, kapitallaşmanı və effektiv dərəcəni hesablamağı, əmanəti vaxtından əvvəl götürməyin qiymətini öyrən.
- 9Əmanətlərin sığortalanmasıBank bağlananda əmanətçinin pulunu kim və nə qədər qaytarır: Əmanətlərin Sığortalanması Fondu, 100 000 ₼ həddi, qorunan faiz dərəcələri və ödəniş müddəti.
- 10Debet və kredit kartlarıDebet kartı ilə kredit kartının fərqini, güzəşt müddətini, minimum ödəniş tələsini, nağd pul və digər komissiyaları hesablamaqla öyrən.
- 11Ödənişlərin təhlükəsizliyiKontaktsız ödəniş, telefon cüzdanı, onlayn ödəniş və 3-D Secure necə qorunur, SMS kodu niyə heç kimə deyilmir və kart oğurlananda nə etməli.
Özünü qoru
Sığorta, fırıldaqçılıq və maliyyə piramidaları, istehlakçı hüquqları.
- 12Sığorta: riski bölüşməkSığorta necə işləyir: sığorta haqqı, sığorta məbləği, franşiza; Azərbaycanda icbari sığortalar (avtonəqliyyat sahiblərinin mülki məsuliyyəti, daşınmaz əmlak), icbari tibbi sığorta və polisi seçməyin qaydaları.
- 13Fırıldaqçılıq və maliyyə piramidalarıFişinq, telefonla «SMS kodu» oğurluğu, saxta investisiya tətbiqləri, piramida və Ponzi sxemləri: onları tanımağın əlamətləri, riyaziyyatı və aldadılanda nə etməli.
- 14İstehlakçı hüquqlarıKeyfiyyətli malı 14 gün ərzində dəyişmək, qüsurlu mal üçün tələblər, çekin və zəmanətin rolu, satıcı gecikəndə cərimə və şikayəti hara vermək, «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Qanuna görə.
Kreditlər və borc
Kreditin qiyməti və FİFD, annuitet və differensial cədvəl, kredit tarixçəsi, gecikmə, mikrokredit tələləri.
- 15Kredit necə işləyirƏsas borc, faiz, müddət, girov, faktiki illik faiz dərəcəsi (FİFD) və borc yükü; istehlak kreditində borcalanın hüquqları.
- 16Ödəniş qrafiki: annuitet və diferensialAnnuitet və diferensial ödənişləri düsturla hesabla, qrafiki sətir-sətir oxu və vaxtından əvvəl ödənişdə müddəti qısaltmaqla ödənişi azaltmağı müqayisə et.
- 17Kredit tarixçəsi və kredit bürosuKredit tarixçəsində nə saxlanılır, Azərbaycan Kredit Bürosundan hesabatı necə almaq olar, skorinqə nə təsir edir və səhvi necə düzəltmək olar.
- 18Gecikmiş borc: nəticələr və çıxış yoluÖdəniş gecikəndə nə baş verir: gecikmə faizi və onun qanuni həddi, kredit tarixçəsi, məhkəmə və icra; borcları bağlamağın «uçqun» və «qartopu» üsulları.
- 19Mikrokreditlər və borc tələləriTez verilən onlayn kreditlərin həqiqi qiyməti, Mərkəzi Bankın «gündəlik kredit» qaydaları, borcun «yenilənməsi» spiralı və «0% taksit» kimi gizli xərclər.
Gəlir, vergilər və inflyasiya
İnflyasiya və real faiz, Azərbaycanda vergilər, ilk iş və əmək haqqı vərəqəsi.
- 20İnflyasiya və real faizİnflyasiyanın necə ölçüldüyünü, pulun alıcılıq qabiliyyətinin necə azaldığını və əmanətin həqiqətən böyüyüb-böyümədiyini Fişer düsturu ilə hesablamağı öyrən.
- 21Azərbaycanda vergilər: sadə izahVergilər nə üçündür, muzdlu işdən gəlir vergisi, sosial, işsizlik və tibbi sığorta haqları, ƏDV və əmanət faizinə vergi, 1 oktyabr 2026-cı il vəziyyətinə bir cədvəldə.
- 22İlk iş və maaş vərəqəsiƏmək müqaviləsi niyə vacibdir, «hesablanmış» və «əlinə çatan» maaş arasındakı fərq, maaş vərəqəsinin sətirləri və işəgötürənin xərci, 2026-cı il qaydaları ilə.
İnvestisiyanın əsasları
Risk və gəlirlilik, diversifikasiya, istiqrazlar, səhmlər və fondlar, Bakı Fond Birjası.
- 23Risk və gəlir: investisiyanın əsaslarıİnvestisiya ilə yığımın fərqi, risk və gözlənilən gəlirin əlaqəsi, itkinin «riyaziyyatı», diversifikasiya və vaxt üfüqü, fərdi məsləhət yox, təhsil.
- 24İstiqrazlar, səhmlər və fondlarİstiqraz borcdur, səhm sahiblikdir, fond isə çoxlu aktivin «səbətidir». Kupon, dividend, ümumi gəlir və fondun xidmət haqqının uzunmüddətli təsirini hesabla.
- 25Fond birjası və Bakı Fond BirjasıBirja nədir, qiymət necə yaranır, alış və satış təklifləri, bazar və limit sifarişi, komissiyalar; Azərbaycanda qiymətli kağızı necə və kimin vasitəsilə almaq olar.
Kiçik biznes və maliyyə planı
Xərclər, qiymət və mənfəət, zərərsizlik nöqtəsi, bütün kursu birləşdirən şəxsi maliyyə planı.
- 26Xərclər, qiymət və mənfəətKiçik biznesin hesabı: sabit və dəyişən xərclər, vahidin maya dəyəri, qiymət qoymağın üsulları, əlavə qiymət ilə marjanın fərqi və mənfəət.
- 27Zərərsizlik nöqtəsiBiznes neçə ədəd satanda xərclərini örtür: zərərsizlik nöqtəsinin düsturu, hədəf mənfəət, təhlükəsizlik marjası, qiymət və xərclərin təsiri, ilkin xərcin qaytarılma müddəti.
- 28Şəxsi maliyyə planıKursun yekunu: xalis dəyəri hesablamaq, maliyyə sağlamlığının dörd göstəricisini yoxlamaq, addımların ardıcıllığını seçmək və bir səhifəlik planı il ərzində yeniləmək.