Fəlsəfə
Böyük suallar: bilik, həqiqət, etika və məntiq
Fəlsəfənin böyük suallarını — varlıq, bilik, həqiqət, ədalət və yaxşılıq haqqında — düşünməyi öyrən. Arqumentləri təhlil edib məntiqi səhvləri tanıyacaq, qədim Yunanıstandan İslam dünyasına və Şərqə, Dekartdan Kanta qədər böyük mütəfəkkirlərin fikirlərini izləyəcəksən. Universitet modulunda etika nəzəriyyələrini, ağıl və elm fəlsəfəsini, ictimai müqavilə və ədalət nəzəriyyələrini dərindən öyrənəcəksən.
Kursun məzmunu
Fəlsəfi düşünmək
İrəliFəlsəfənin sahələri və üsulları, arqumentlərin quruluşu, düzgünlük və əsaslılıq, geniş yayılmış məntiqi səhvlər.
- 1Fəlsəfə nədir? Sahələri və suallarıFəlsəfənin nə olduğunu, elmdən və dindən necə fərqləndiyini, əsas sahələrinin nəyi öyrəndiyini və filosofların arqument və fikir eksperimentləri ilə necə işlədiyini öyrən.10–11-ci sinif18 dəq
- 2Məntiq və tənqidi təfəkkürArqumentin müqəddimələrini və nəticəsini tapmağı, düzgünlüyü əsaslılıqdan fərqləndirməyi, düzgün arqument formalarını tanımağı və ən çox rast gəlinən məntiqi səhvləri aşkar etməyi öyrən.10–11-ci sinif22 dəq
Fəlsəfə tarixi
İrəliSokrat, Platon və Aristotel; Fərabi, İbn Sina, Bəhmənyar, Nəsirəddin Tusi və Konfutsi; Dekart, Lokk, Yum və Kant.
- 3Antik fəlsəfə: Sokrat, Platon, Aristotelİlk təbiət filosoflarından Sokratın suallarına, Platonun ideyalar dünyasına və mağarasına, Aristotelin məntiqinə, səbəblərinə və «qızıl orta»sına qədər yunan təfəkkürünü izlə.10–11-ci sinif22 dəq
- 4İslam dünyasında və Şərqdə fəlsəfəFərabi, İbn Sina, Bəhmənyar və Nəsirəddin Tusi kimi mütəfəkkirlərin İslam dünyasında fəlsəfəni necə inkişaf etdirdiyini kəşf et və Konfutsinin etikası ilə tanış ol.10–11-ci sinif22 dəq
- 5Yeni dövr fəlsəfəsi: Dekart, Lokk, Yum, Kant«Bilik haradan gəlir?» sualının rasionalistləri və empiristləri necə ayırdığını, Kantın isə onları necə birləşdirməyə çalışdığını öyrən.10–11-ci sinif22 dəq
Etika, ağıl və cəmiyyət
UniversitetFəzilət etikası, deontologiya və utilitarizm; ağıl–bədən problemi, Popper və Kun; Hobbs, Lokk, Russo və Roulsun siyasi fəlsəfəsi — təhlil və nümunələrlə.
- 6Etika: fəzilət, borc və nəticələrÜç böyük normativ nəzəriyyəni — fəzilət etikasını, Kantın deontologiyasını və utilitarizmi öyrən və onları hesablamalar və sistemli təhlillə tibbdən, texnologiyadan və gündəlik həyatdan götürülmüş dilemmalara tətbiq et.30 dəq
- 7Şüur və elm fəlsəfəsi: ağıl və bədən, Popper, KunDekartdan şüurun «çətin problemi»nə və süni intellektə qədər ağıl–bədən problemini araşdır, sonra elmi elm edən şeyi öyrən: Popperin təkzib olunma meyarı və Kunun paradiqmaları.30 dəq
- 8Siyasi fəlsəfə: ictimai müqavilə və ədalətHobbs, Lokk və Russonun dövləti ictimai müqavilə ilə necə əsaslandırdığını, Roulsun «cəhalət pərdəsi» və fərq prinsipinin ədalətli cəmiyyət sualına necə cavab verdiyini hesablamalarla müqayisə et.30 dəq