Funksiyalar, ox funksiyaları və qapanmalar

Təsəvvür et ki, mağaza saytında məhsulun ƏDV-li qiymətini on müxtəlif yerdə hesablayırsan. Vergi dərəcəsi dəyişəndə on yeri düzəltməli olacaqsan və biri mütləq yaddan çıxacaq. Funksiya bu problemi həll edir: kodu bir dəfə yazırsan, ona ad verirsən və istənilən yerdə çağırırsan.

Tipli funksiyalar

Funksiya function açar sözü ilə elan olunur. Müasir PHP-də parametrlərin tipini (float $price) və qaytarılan qiymətin tipini (: float) yazmaq qəbul olunub. Heç nə qaytarmayan funksiya : void, null da qaytara bilən funksiya ?string, bir neçə tipdən birini qəbul edən parametr isə int|float kimi yazılır.

<?php

declare(strict_types=1);

function fullPrice(float $price, int $quantity = 1): float
{
    return $price * $quantity;
}

function greet(string $name): string
{
    return "Hello, $name!";
}

echo greet("Aysel"), "\n";
echo fullPrice(2.5, 4), "\n";
echo fullPrice(7.5), "\n";

Hello, Aysel!
10
7.5

Faylın ilk sətrindəki declare(strict_types=1); sərt rejimi aktivləşdirir. Bu rejimdə PHP "5" sətrini int parametrinə ötürməyə icazə vermir və TypeError atır. Sərt rejim olmadan PHP qiyməti çevirməyə çalışır və səhvlər gizli qalır. Yeganə istisna: int qiyməti float parametrinə həmişə ötürmək olar.

function add($a, $b)
{
    return $a + $b;
}

echo add("5", "3"); // 8, works by accident

declare(strict_types=1);

function add(int $a, int $b): int
{
    return $a + $b;
}

echo add("5", "3"); // TypeError

Defolt, adlı və dəyişən sayda arqumentlər

Parametrə defolt qiymət versən, onu çağırışda buraxmaq olar. PHP 8-dən adlı arqumentlər var: bold: true yazaraq aradakı parametrləri keçib lazım olanı adı ilə ötürürsən. ...$numbers isə istənilən sayda arqumenti bir massivdə toplayır, çağırışda ...$marks massivi ayrı arqumentlərə «açır».

<?php

function makeTag(string $text, string $tag = "p", bool $bold = false): string
{
    $inner = $bold ? "<b>$text</b>" : $text;
    return "<$tag>$inner</$tag>";
}

function average(float ...$numbers): float
{
    return array_sum($numbers) / count($numbers);
}

echo makeTag("Hello"), "\n";
echo makeTag("Title", "h1"), "\n";
echo makeTag("Warning", bold: true), "\n";
echo average(4, 5, 3), "\n";
$marks = [5, 5, 4, 4];
echo average(...$marks), "\n";

<p>Hello</p>
<h1>Title</h1>
<p><b>Warning</b></p>
4
4.5

Anonim funksiyalar və qapanmalar

PHP-də funksiya qiymətdir: adsız funksiyanı dəyişənə yazıb sonra çağırmaq olar. Xarici dəyişəni görmək üçün anonim funksiya onu use ($rate) ilə «tutur» — belə funksiyaya qapanma (closure) deyilir. Ox funksiyası fn($x) => ... (PHP 7.4) daha qısadır: yalnız bir ifadədən ibarətdir və xarici dəyişənləri avtomatik tutur.

<?php

$rate = 1.7;

$toAzn = function (float $usd) use ($rate): float {
    return $usd * $rate;
};
$toUsd = fn(float $azn): float => round($azn / $rate, 2);

echo $toAzn(10), "\n";
echo $toUsd(34), "\n";

function makeCounter(): Closure
{
    $count = 0;
    return function () use (&$count): int {
        return ++$count;
    };
}

$next = makeCounter();
$next();
$next();
echo $next(), "\n";

17
20
3

use ($rate) qiymətin surətini tutur. use (&$count) isə dəyişənin özünə istinad edir, ona görə sayğac hər çağırışda artır və makeCounter bitdikdən sonra da yaşayır. Ox funksiyaları dəyişənləri həmişə qiymətlə tutur və xaricdəki dəyişəni dəyişə bilmir.

Funksiyalar massiv funksiyalarının içində

Qapanmaların ən çox işlədildiyi yer massiv funksiyalarıdır. array_map hər elementi çevirir, array_filter şərtə uyğun elementləri saxlayır, array_reduce massivi bir qiymətə «yığır», usort isə sənin müqayisə funksiyana görə sıralayır. Aşağıda qiymətlərə 18 % ƏDV əlavə edirik və şagirdləri bala görə düzürük.

<?php

$prices = [12, 45, 7, 30];

$withVat = array_map(fn($p) => $p * 1.18, $prices);
echo implode(", ", $withVat), "\n";

$expensive = array_filter($prices, fn($p) => $p > 10);
print_r($expensive);

$total = array_reduce($prices, fn($sum, $p) => $sum + $p, 0);
echo $total, "\n";

$students = [
    ["name" => "Murad", "score" => 78],
    ["name" => "Leyla", "score" => 95],
    ["name" => "Elvin", "score" => 86],
];
usort($students, fn($a, $b) => $b["score"] <=> $a["score"]);
echo implode(", ", array_column($students, "name")), "\n";

14.16, 53.1, 8.26, 35.4
Array
(
    [0] => 12
    [1] => 45
    [3] => 30
)
94
Leyla, Elvin, Murad