Hücre: yaşamın yapı taşı

Hücrenin nasıl keşfedildiğini, organellerin görevlerini ve hayvan hücresinin bitki hücresinden farkını öğren.

  • 6 ve 7. sınıflar
  • 14 dk
  • 10 soru
  • Ders 2 / 38

Bu derste öğreneceklerin

  • Hücre teorisinin temel ilkelerini açıklamak
  • Temel organelleri ve görevlerini söylemek
  • Hayvan ve bitki hücrelerini karşılaştırmak
  • Mikroskobun büyütmesini hesaplamak

Parmağını hafifçe kessen yara birkaç günde iyileşir. Peki yeni deri nereden gelir? Cevap vücudumuzun yapı taşlarında, yani hücrelerde saklı. Vücudun on trilyonlarca hücreden oluşur ve her biri küçük ama karmaşık bir fabrika gibi çalışır.

Hücrenin keşfi

1665 yılında İngiliz bilim insanı Robert Hooke, mikroskobuyla ince bir şişe mantarı kesitine baktı ve bal peteğine benzeyen küçük odacıklar gördü. Bunlara hücre adını verdi (İngilizce cell, Latince cella: küçük oda). Mikroskoplar geliştikçe bütün bitki ve hayvanların hücrelerden oluştuğu anlaşıldı.

Hücre teorisiTanım

1) Bütün canlılar hücrelerden oluşur.
2) Hücre, canlının yapı ve görev birimidir.
3) Yeni hücreler yalnızca var olan hücrelerin bölünmesiyle oluşur.

Toplam büyütme = oküler büyütmesi × objektif büyütmesi

Oküler göz ile bakılan mercek, objektif ise preparata yakın olan mercektir.

Örnek problem

Problem

Leyla soğan zarı hücrelerine 10× oküler ve 40× objektifle bakıyor. Çizdiği resimde bir hücrenin uzunluğu 40 mm çıkıyor. Mikroskobun büyütmesi nedir ve hücrenin gerçek uzunluğu kaç mikrometredir?

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

Büyütme: 10 × 40 = 400 kat.
Gerçek uzunluk = çizimdeki uzunluk ÷ büyütme = 40 mm ÷ 400 = 0,1 mm.
0,1 mm = 0,1 × 1000 µm = 100 µm.

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Hücrenin temel kısımları

Ökaryot bir hücrenin üç temel kısmı vardır: onu çevreleyen hücre zarı, içindeki yarı akışkan sitoplazma ve yönetim merkezi olan çekirdek. Sitoplazmada her biri kendi işini yapan küçük yapılar, yani organeller bulunur; onları bir fabrikanın atölyelerine benzetebiliriz.

  • Çekirdek — kalıtım bilgisini (DNA'yı) saklar ve hücrenin tüm etkinliklerini yönetir.
  • Hücre zarı — hücreyi dış ortamdan ayırır ve hangi maddelerin girip çıkacağını denetler.
  • Mitokondriler — besinleri oksijen yardımıyla parçalayarak enerji üretir; bu yüzden hücrenin enerji santrali olarak anılır.
  • Ribozomlar — protein sentezler.
  • Endoplazmik retikulum ve Golgi cisimciği — maddeleri üretir, paketler ve hücre içinde taşır.
  • Lizozomlar — gereksiz maddeleri ve yıpranmış hücre kısımlarını sindiren keseciklerdir.

Hayvan ve bitki hücresi

Hayvan ve bitki hücreleri benzer yapıdadır, ancak bitki hücresinin yalnızca kendisine özgü üç kısmı vardır: sağlam bir hücre duvarı, fotosentezin gerçekleştiği yeşil kloroplastlar ve hücre özsuyuyla dolu büyük bir koful. Aşağıdaki modellerde organellere dokunarak görevlerini oku.

Etkileşimli

Simülasyon yükleniyor…
Hayvan hücresi: çekirdeği, mitokondrileri ve hücre zarını bul.

Etkileşimli

Simülasyon yükleniyor…
Bitki hücresi: hücre duvarını, kloroplastları ve büyük kofulu bul.
KısımHayvan hücresiBitki hücresi
Zar, sitoplazma, çekirdek✓✓
Mitokondri, ribozom✓✓
Selülozdan hücre duvarı✗✓
Kloroplastlar✗✓
KofulKüçük, geçici ya da yokBüyük, merkezî
Sentrozom (sentriyoller)✓Çiçekli bitkilerde yok
Depo besinGlikojenNişasta
1 / 6

Unutma

  • Bütün canlılar hücrelerden oluşur; yeni hücreler yalnızca var olan hücrelerin bölünmesiyle meydana gelir.
  • Hücrenin üç temel kısmı: zar, sitoplazma ve çekirdek.
  • Mitokondriler enerji üretir, ribozomlar protein sentezler, çekirdek DNA'yı saklar.
  • Hücre duvarı, kloroplastlar ve büyük merkezî koful yalnızca bitki hücresinde bulunur.
  • Toplam büyütme = oküler büyütmesi × objektif büyütmesi.
Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

10 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 10

Soru 1 / 10. Fotosentez hangi organelde gerçekleşir?