Məzmuna keç
Educora
Başlanğıc12 dəq2 / 27

Dəyişənlər və verilən tipləri

`let` və `const` ilə dəyişən yaratmağı, onlara ad verməyi və JavaScript-in əsas verilən tiplərini öyrən.

Özünü yoxla
Bu dərsdə öyrənəcəksən
  • let və const ilə dəyişən elan edib ona qiymət mənimsətmək
  • Dəyişənlərə qaydalara uyğun və mənalı adlar vermək
  • typeof ilə qiymətin tipini müəyyən etmək

Oyun sənin adını, xalını və neçənci səviyyədə olduğunu yadda saxlayır. Onlayn mağaza səbətdəki malların sayını və ümumi qiyməti bilir. Proqramlar məlumatı yadda saxlamaq üçün dəyişənlərdən istifadə edir — onlar üzərində ad yazılmış qutulara bənzəyir.

Dəyişən yaratmaq: let

Tərif
Dəyişən

Adı olan və içində bir qiymət saxlayan yaddaş sahəsi. Qiyməti ada görə oxumaq və lazım olanda dəyişmək olar.

Dəyişəni let açar sözü ilə elan edirik, = işarəsi ilə isə ona qiymət mənimsədirik. Diqqət: proqramlaşdırmada = «bərabərdir» demək deyil, «sağdakı qiyməti soldakı dəyişənə yaz» deməkdir. Ona görə score = score + 5 tamamilə düzgün əmrdir: köhnə qiymətə 5 əlavə edilir.

JavaScript
let score = 0;
console.log('Start:', score);

score = 10;
console.log('After level 1:', score);

score = score + 5;
console.log('After bonus:', score);
▸ Gözlənilən nəticə
Start: 0
After level 1: 10
After bonus: 15

let sözünü yalnız dəyişəni ilk dəfə yaradanda yazırıq. Sonrakı dəyişikliklərdə sadəcə adı və yeni qiyməti yazmaq kifayətdir.

Sabitlər: const

Bəzi qiymətlər proqram boyu dəyişmir: ölkənin adı, həftədəki günlərin sayı, məhsulun ƏDV dərəcəsi. Belə hallarda const (constant — sabit) istifadə olunur. const ilə yaradılmış dəyişənə yeni qiymət mənimsətmək olmaz.

JavaScript
const country = 'Azerbaijan';
const capital = 'Baku';
let temperature = 18;

temperature = 21;
console.log(capital, 'is the capital of', country);
console.log('Temperature:', temperature);
▸ Gözlənilən nəticə
Baku is the capital of Azerbaijan
Temperature: 21
JavaScript
const capital = 'Baku';
capital = 'Ganja';
Gözlənilən nəticə
Uncaught TypeError: Assignment to constant variable.
const dəyişəninə yeni qiymət vermək cəhdi xəta ilə bitir.

Dəyişənə ad vermək

Ad hərflərdən, rəqəmlərdən, _ və $ işarələrindən ibarət ola bilər, lakin rəqəmlə başlaya və boşluq saxlaya bilməz. let, const, if kimi açar sözlər ad ola bilməz. JavaScript-də bir neçə sözdən ibarət adları camelCase üsulu ilə yazırlar: ilk söz kiçik hərflə, sonrakılar böyük hərflə başlayır.

AdOlarmı?İzah
userName✓camelCase, mənalıdır
totalPrice2✓rəqəm sonda ola bilər
2ndPlace✗rəqəmlə başlayır
first name✗boşluq var
const✗açar sözdür
x1✓olar, amma nə saxladığı bəlli deyil

Verilən tipləri və typeof

Hər qiymətin bir tipi var. Tip qiymətlə nə etmək mümkün olduğunu müəyyən edir: ədədləri toplamaq, mətni isə böyük hərflərə çevirmək olar. typeof operatoru qiymətin tipini sətir şəklində qaytarır.

TipNümunəNə saxlayır
number42, 3.14, -7tam və kəsr ədədlər — hamısı bir tipdir
string'Leyla', '42'mətn, dırnaq içində
booleantrue, falseməntiqi qiymət: doğru və ya yalan
undefinedundefinedhələ qiymət verilməyib
nullnullqəsdən «boş» qiymət
Daha iki nadir tip var — bigint (çox böyük tam ədədlər) və symbol. Obyektlərlə sonrakı dərslərdə tanış olacaqsan.
JavaScript
console.log(typeof 42);
console.log(typeof 3.14);
console.log(typeof 'Leyla');
console.log(typeof '42');
console.log(typeof true);
console.log(typeof undefined);
console.log(typeof null);
▸ Gözlənilən nəticə
number
number
string
string
boolean
undefined
object

JavaScript dinamik tipli dildir: eyni dəyişən əvvəl ədəd, sonra sətir saxlaya bilər — tip dəyişənə yox, qiymətə aiddir. undefined isə «hələ heç nə yazılmayıb», null «burada qəsdən heç nə yoxdur» deməkdir.

JavaScript
let value = 42;
console.log(value, typeof value);
value = 'forty-two';
console.log(value, typeof value);

let winner;
console.log('Before the game:', winner);
winner = null;
console.log('Draw, no winner:', winner);
winner = 'Murad';
console.log('Winner:', winner);
▸ Gözlənilən nəticə
42 number
forty-two string
Before the game: undefined
Draw, no winner: null
Winner: Murad
Tapşırıq

temperature dəyişənini 5 dərəcə artır. Sonra iki sətir çap et: şəhəri və yeni temperaturu (Baku 23), daha sonra isə typeof ilə hər iki dəyişənin tipini (string number).

Tapşırıq · JavaScript
let city = 'Baku';
let temperature = 18;
// 1) increase temperature by 5
// 2) print the city and the temperature
// 3) print the types of both variables
▸ Gözlənilən nəticə
Baku 23
string number

Əsas fikirlər

  • Dəyişən adı olan və qiymət saxlayan qutudur; = qiyməti dəyişənə mənimsədir.
  • const dəyişməyən qiymətlər, let dəyişən qiymətlər üçündür; var köhnəlib.
  • Adlar rəqəmlə başlamır, boşluq saxlamır və camelCase ilə yazılır.
  • Əsas tiplər: number, string, boolean, undefined, null; tipi typeof göstərir.
  • JavaScript dinamik tiplidir: tip dəyişənə yox, qiymətə aiddir.

Özünü yoxla

10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.

1 / 10
Proqram boyu dəyişməyəcək qiymət üçün hansı açar sözü seçmək lazımdır?