Məzmuna keç
Educora
AZ
AzərbaycancaEnglishРусскийTürkçe
Mənim səhifəmEducora StudioParametrlər

Ədəbiyyat

Böyük yazıçılar, əsərlər və ədəbi növlər

Ədəbiyyatın növləri, janrları və bədii təsvir vasitələri ilə tanış olacaq, şifahi xalq ədəbiyyatından Nizami, Nəsimi, Füzuli və Vaqifə, Axundzadədən Sabir və Cavidə qədər Azərbaycan ədəbiyyatının yolunu izləyəcəksən. Sonda dünya klassikləri ilə tanış olub istənilən bədii mətni mövzu, ideya, surətlər, kompozisiya və konflikt baxımından təhlil etməyi öyrənəcəksən.

27 dərs9 modul≈ 8,2 saat5–11-ci sinifBaşlanğıcOrtaİrəliUniversitet
İrəliləyiş0%

0 / 27 dərs tamamlandı

Kursa başla

Ədəbiyyat nədir: növlər və janrlar

Kursun məzmunu

Bütün testlər · 15Düsturlar və asan yollar
1

Ədəbiyyata giriş və şifahi xalq ədəbiyyatı

Başlanğıc

Ədəbi növlər və janrlar, bədii təsvir vasitələri, qafiyə və vəzn, bayatılar, atalar sözləri, nağıllar və dastanlar.

4 dərs
  1. 1Ədəbiyyat nədir: növlər və janrlarƏdəbiyyatın niyə söz sənəti adlandığını, onun üç növünü — epik, lirik və dramatik növü — və nağıl, roman, qəzəl, qoşma, bayatı kimi janrları öyrən.
  2. 2Bədii təsvir vasitələri, qafiyə və vəznEpitet, bənzətmə, metafora, təşxis və mübaliğəni tanımağı, qafiyə və rədifi tapmağı, heca və əruz vəznlərini bir-birindən ayırmağı öyrən.
  3. 3Şifahi xalq ədəbiyyatı: bayatılardan dastanlaraBayatı, atalar sözü, tapmaca və nağıllarla, həmçinin «Koroğlu» dastanı və «Kitabi-Dədə Qorqud» kimi böyük xalq eposları ilə tanış ol.
  4. 4«Koroğlu» eposu: dörd qol«Koroğlu» eposunun mövzusu, ideyası və bədii xüsusiyyətləri; proqramdakı dörd qol — «Düratın itməyi», «Durna teli», «Həmzənin Qıratı qaçırması», «Koroğlu ilə Bolu bəy» — səhnə-səhnə, obraz cədvəlləri və DİM tapşırıqları ilə.
2

Klassik Azərbaycan ədəbiyyatı

Orta

Nizami Gəncəvi və «Xəmsə», Nəsimi və Füzulinin qəzəlləri, Vaqif və Vidadinin poeziyası.

5 dərs
  1. 5Nizami Gəncəvi və «Xəmsə»Gəncəli dahi şair Nizaminin həyatını, beş poemadan ibarət «Xəmsə»sini və əsərlərindəki ədalət, bilik və məhəbbət ideyalarını öyrən.
  2. 6Nizami Gəncəvi: «İskəndərnamə»Nizaminin son poeması: iki hissəsi, hadisələri, ideal hökmdar kimi İskəndər, Niqumaş, Ərəstu, Dara və Nüşabə obrazları, humanizm və ictimai ədalət ideyaları — DİM-in uyğunluq və yazılı tapşırıqları ilə.
  3. 7İmadəddin NəsimiNəsiminin dövrü, həyatı və faciəli ölümü, hürufilik təlimi və «insan — kainatın tacı» ideyası, şeirlərinin qrup və janrları, «Sığmazam» qəzəlinin beyt-beyt təhlili.
  4. 8Məhəmməd FüzuliFüzulinin həyatı və üç dildə yazdığı əsərlər, «Söz» və «Məni candan usandırdı...» qəzəllərinin beyt-beyt təhlili, «Leyli və Məcnun» poemasının hadisələri və obrazları — DİM tapşırıqları üslubunda.
  5. 9Molla Pənah Vaqif və Molla Vəli VidadiAşıq şeirinin formalarını yazılı ədəbiyyata gətirən Vaqifin və onun dostu Vidadinin yaradıcılığını, qoşma və gəraylının quruluşunu öyrən.
3

Klassik irs: dərin qatlar

Orta

«Kitabi-Dədə Qorqud»un on iki boyu, XI–XII əsrin qəsidə və rübai ustadları, Şah İsmayıl Xətai və aşıq poeziyası.

3 dərs
  1. 10«Kitabi-Dədə Qorqud»: on iki boyun dünyasıOğuz eposunun əlyazmalarını, on iki boyunu, əsas qəhrəmanlarını və dəyərlərini öyrən, Təpəgöz boyunu Homerin Polifem epizodu ilə müqayisə et.
  2. 11Nizamidən əvvəl və onunla yanaşı: Qətran, Xaqani, MəhsətiXI–XII əsrlərin üç böyük şairi — qəsidə ustadları Qətran Təbrizi və Xaqani Şirvani, rübai ustadı Məhsəti Gəncəvi ilə tanış ol, onların janrlarını və əsərlərini ayırmağı öyrən.
  3. 12Şah İsmayıl Xətai və aşıq poeziyasıHökmdar-şair Xətainin yaradıcılığını, aşıq sənətinin qaydalarını və Aşıq Ələsgərin ustalığını öyrən; qoşma, gəraylı, təcnis, divani və dodaqdəyməzi bir-birindən ayır.
4

Maarifçilik və satira

İrəli

Axundzadə və milli dramaturgiyanın yaranması, «Molla Nəsrəddin» jurnalı, Cəlil Məmmədquluzadə və Mirzə Ələkbər Sabir.

2 dərs
  1. 13Mirzə Fətəli Axundzadə və milli dramaturgiyanın yaranmasıAxundzadənin altı komediyasını, «Aldanmış kəvakib» povestini və maarifçilik ideyalarını öyrən; dram əsərinin quruluşu ilə tanış ol.
  2. 14«Molla Nəsrəddin», Cəlil Məmmədquluzadə və Sabir1906-cı ildə nəşrə başlayan satirik «Molla Nəsrəddin» jurnalını, onun redaktoru Cəlil Məmmədquluzadənin hekayə və pyeslərini və Sabirin «Hophopnamə»sini öyrən.
5

XX əsr və dünya klassikləri

İrəli

Hüseyn Cavid və XX əsr poeziyası, Şekspir, Servantes, Puşkin, Tolstoy və bədii mətnin təhlili.

2 dərs
  1. 15Hüseyn Cavid və XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatıRomantik dramaturq Hüseyn Cavidin həyatını və əsərlərini, eləcə də Cəfər Cabbarlı, Səməd Vurğun, Rəsul Rza və Bəxtiyar Vahabzadə haqqında əsas faktları öyrən.
  2. 16Dünya klassikləri və bədii mətnin təhliliŞekspir, Servantes, Puşkin və Tolstoyla qısa tanış ol və istənilən bədii əsəri mövzu, ideya, surətlər, kompozisiya və konflikt baxımından təhlil etməyi öyrən.
6

XIX–XX əsrlər: məclislərdən sərbəst şeirə

İrəli

Zakir, Natəvan və Seyid Əzim, Cabbarlı və Səməd Vurğun, Rəsul Rza, altmışıncılar və XX əsrin ikinci yarısının romanları.

3 dərs
  1. 17XIX əsr: Zakir, Natəvan, Seyid Əzim və ədəbi məclislərXIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının əsas simalarını — Zakir, Bakıxanov, Mirzə Şəfi Vazeh, Natəvan və Seyid Əzim Şirvanini, eləcə də Şuşa və Şamaxıdakı ədəbi məclisləri öyrən.
  2. 18Cəfər Cabbarlı və Səməd Vurğun: səhnə və şeirXX əsrin iki böyük siması — dramaturq Cəfər Cabbarlının pyeslərini və şair Səməd Vurğunun poeziyası ilə mənzum dramlarını öyrən, «Sevil»i konflikt baxımından təhlil et.
  3. 19Rəsul Rza, «altmışıncılar» və XX əsrin ikinci yarısının nəsriSərbəst şeirin qanunlarını, Rəsul Rzanın yeniliyini, 1960-cı illər nəslinin poeziyasını və «Dəli Kür»dən «Mahmud və Məryəm»ə qədər XX əsrin ikinci yarısının əsas romanlarını öyrən.
7

Nəzəriyyə praktikada və dünya klassikləri

İrəli

Bədii təsvir vasitələrinin tam sistemi, şeir şəkillərinin tez tanınması, Şekspir, Höte, Puşkin və onların Azərbaycan ədəbiyyatı ilə əlaqələri.

2 dərs
  1. 20Bədii təsvir vasitələri: məcazdan klassik sənətlərəMetonimiya, sinekdoxa, kiçiltmə, alleqoriya, ironiya, təzad, tədric, telmeh, hüsni-təlil və tənasübü tanımağı, mübaliğənin üç dərəcəsini ayırmağı və şeir şəklini bir baxışda müəyyən etməyi öyrən.
  2. 21Şekspir, Höte, Puşkin və Azərbaycan ədəbiyyatıŞekspirin faciə və sonetlərini, Hötenin «Faust»unu və «Qərb-Şərq divanı»nı, Puşkin və Lermontovun yaradıcılığını öyrən, onların Azərbaycan ədəbiyyatı ilə sənədli əlaqələrini izlə.
8

Ədəbiyyatşünaslıq: nəzəriyyə və tədqiqat

Universitet

Ədəbiyyat nəzəriyyəsi və təhlil metodları, Azərbaycan ədəbiyyatı müqayisəli kontekstdə, əruz və heca vəzninin dərin təhlili, akademik ədəbi esse yazmaq.

4 dərs
  1. 22Ədəbiyyat nəzəriyyəsi və təhlil metodlarıEyni mətni müxtəlif elmi məktəblərin gözü ilə oxumağı öyrən: bioqrafik və tarixi metod, formalizm, struktur təhlil, Baxtinin dialogizmi, resepsiya nəzəriyyəsi və Proppun nağıl morfologiyası.
  2. 23Azərbaycan ədəbiyyatı dünya kontekstində: müqayisəli ədəbiyyatşünaslıqƏdəbiyyatlar arasındakı əlaqələri necə sübut etməyi öyrən: genetik əlaqə və tipoloji oxşarlıq, «Xəmsə» ənənəsi, nəzirə, «gəzən süjetlər», Nizamidən Puççiniyə qədər uzanan «Turandot» yolu.
  3. 24Əruz və heca vəzni: dərin təhlilHeca vəznində bölgünü, əruzda isə heca çəkisini, təfilələri və bəhrləri öyrən; misranı addım-addım təqti et və «Leyli və Məcnun» vəznini tanı.
  4. 25Akademik ədəbi esse necə yazılırMübahisəli tezis qurmağı, abzası PEEL modeli ilə yazmağı, sitatı təhlil etməyi, mənbəni düzgün göstərməyi və əks-arqumentlə işləməyi öyrən.
9

Ədəbiyyatşünaslıq: təhlil metodları və Şərq poetikası

Universitet

Formalizm, strukturalizm və resepsiya alətləri praktikada; qəzəl, qəsidə, rübai və klassik formalar sistemi.

2 dərs
  1. 26Formalizm, strukturalizm, resepsiya: təhlil alətləri praktikadaFabula və süjet, dominant, Yakobsonun altı funksiyası, Qreymasın aktant modeli, Jenettin narratologiyası, Yausun gözləmə üfüqü və İzerin «boşluqları» — hər alət Azərbaycan mətnləri üzərində addım-addım tətbiq olunur.
  2. 27Şərq poetikası: qəzəl, qəsidə, rübai və klassik formalar sistemiKlassik Şərq poeziyasının formalar sistemini — beyt əsaslı (qəzəl, qəsidə, qitə, rübai, tuyuq, məsnəvi) və bəndli formaları, qəsidənin hissələrini, rübai vəznini, divanın quruluşunu və Qərb paralellərini dərindən öyrən.

Məktəb fənləri

İbtidai riyaziyyat1–4-cü siniflər: saymaq, toplama-çıxma, vurma cədvəli, fiqurlarHəyat bilgisi1–4-cü siniflər: təbiət, sağlamlıq, təhlükəsizlik, ailə və cəmiyyətRiyaziyyatƏdədlərdən funksiyalara — məntiqlə düşünməyi öyrənFizikaHərəkət, enerji, işıq və Kainatın qanunları