İdarəetmə panelləri və verilənlərin vizuallaşdırılması

Bu dərsdə öyrənəcəksən

Əsas KPI göstəricilərini düzgün düsturla hesablamaq
Sual növünə görə diaqram seçmək
Sparkline və ikonlu şərti formatlaşdırma əlavə etmək
Paneli «verilənlər → hesablamalar → panel» quruluşu ilə təşkil etmək

Direktor hər bazar ertəsi səhər beş dəqiqə vaxt ayırır: hansı filial planı yerinə yetirir, hansı geri qalır, satış artır, yoxsa azalır? Ona 40 vərəqlik hesabat deyil, bir ekranlıq panel (dashboard) lazımdır. Yaxşı panel üç sualı cavablandırır: «Nə baş verir?», «Plana nisbətən necəyik?», «Harada tədbir görmək lazımdır?»

KPI-ların riyaziyyatı

Achievement = A / T; Variance = A − T; Growth = (A − P) / PAchievement = A / T; Variance = A − T; Growth = (A − P) / P

burada:

Afaktiki nəticə (məsələn, satış, ₼)
Tplan (hədəf), ₼
Pəvvəlki dövrün nəticəsi, ₼

İcra faizi və artım nisbətdir (faiz formatı), kənarlaşma isə manatladır. Kənarlaşmanın işarəsi vacibdir: xərclərdə mənfi kənarlaşma yaxşıdır, satışda — pis.

İnteraktiv

Simulyasiya yüklənir…

Filiallar üzrə plan, fakt və keçən il (manatla): icra faizi, kənarlaşma, illik artım və status.

CAGR = (Vₙ / V₀)^(1/n) − 1CAGR = (Vₙ / V₀)^(1/n) − 1

burada:

V₀, Vₙbaşlanğıc və son dəyər, ₼
nillərin sayı (dövrlər arasındakı addımlar)

Orta illik mürəkkəb artım tempi: Vₙ = V₀ · (1 + g)ⁿ bərabərliyindən g-ni tapırıq. Excel: =(B6/B2)^(1/4)-1 və ya =RRI(4,B2,B6).

CAGR və «orta faiz» tələsi

1) Şirkətin gəliri 2021-ci ildə 80 000 ₼, 2025-ci ildə 117 128 ₼ olub. Orta illik artım nə qədərdir? 2) Başqa şirkətin satışı bir il 50% artıb, ertəsi il 50% azalıb. «Orta artım 0%» demək düzgündürmü?

Həllini göstər

1) 2021 → 2025 arasında n = 4 addım var.
CAGR = (117 128 / 80 000)^(1/4) − 1 = 1,4641^0,25 − 1 = 10%. Yoxlama: 80 000 · 1,1⁴ = 117 128.
2) Yox! 100 → 150 → 75: iki ildə −25%.
CAGR = (75 / 100)^(1/2) − 1 = √0,75 − 1 ≈ −13,4% (hər il).
Faizləri toplayıb bölmək (ədədi orta) mürəkkəb artımda yanlışdır — həndəsi ortadan istifadə et.

Suala uyğun diaqram

Sual	Diaqram	Excel yolu
Kateqoriyaların müqayisəsi	zolaqlı, çeşidlənmiş	`Insert › Charts › Bar`
Zamanla dəyişmə	xətti	`Insert › Charts › Line`
Fakt və plan	kombinə edilmiş: sütun + xətt	`Insert › Charts › Combo`
Plandan fərqin addım-addım izahı	şəlalə (waterfall)	`Insert › Charts › Waterfall`
Paylanma	histoqram, qutu-bığ	`Insert › Charts › Insert Statistic Chart`
İki göstərici arasında əlaqə	nöqtəli	`Insert › Charts › Scatter`
Bütövün hissələri (≤ 5)	100% yığılmış zolaqlı və ya dairəvi	`Insert › Charts › Pie`

1
Sparkline əlavə et
Aylıq satışları seç (məsələn, C2:N5) › Insert › Sparklines › Line › Location Range: O2:O5. Hər xanada kiçik trend xətti yaranır.
2
Nöqtələri vurğula
Sparkline › Show: High Point və Low Point işarələ — ən yaxşı və ən pis ay rənglə görünəcək.
3
Oxları eyniləşdir
Sparkline › Group › Axis › Same for All Sparklines (həm minimum, həm də maksimum üçün). Yoxsa hər sparkline öz miqyasında çəkilir və kiçik filial böyük kimi görünür.
4
Status üçün ikonlar
İcra faizini (E2:E5) seç › Home › Styles › Conditional Formatting › Icon Sets › 3 Traffic Lights › Manage Rules › Edit Rule: Type = Number, yaşıl >= 100, sarı >= 90 hədlərini yaz. Bundan aşağı qalan dəyərlər qırmızı işıq alacaq, direktor isə problemi bir baxışda görəcək.

Panelin quruluşu

Üç qat: Data (xam verilənlər, Excel cədvəlləri), Calc (pivot cədvəllər, KPI düsturları), Dashboard (yalnız diaqramlar, kartlar, slicer-lər). Panelə heç vaxt əl ilə rəqəm yazma.
Ən vacib — sol yuxarıda. Göz ekranı «Z» xətti ilə oxuyur: yuxarıda 3–5 KPI kartı, altında trend, sonra təfərrüat.
Az rəng, mənalı rəng: bir əsas rəng, qırmızı yalnız problem üçün. Şəbəkə xətlərini gizlət: View › Show › Gridlines.
Bir ekran, beş saniyə: əsas mesaj 5 saniyədə oxunmursa, paneli sadələşdir. 3D effektləri, kölgələri və lazımsız legendaları sil.

KPI kartlarını hesabla

Cədvəl üzrə panelin yuxarısında dörd kart olacaq: ümumi satış, planın icrası, illik artım və «geri qalan filialların sayı» (icra < 90%). Dəyərləri və düsturları tap.

Həllini göstər

1) Ümumi satış: =C6 → 111 200 ₼.
2) İcra: =C6/B6 → 111 200 / 112 000 ≈ 99,3% (filial faizlərinin ədədi ortası 97,75% olardı — yanlış ölçü).
3) İllik artım: =C6/D6-1 → 111 200 / 103 900 − 1 ≈ +7,0%.
4) Geri qalanlar: =COUNTIF(E2:E5,"<90") → 1 (Sumqayıt, 86%).
Kartlarda böyük şrift, altında kiçik şərh: «planın 99,3%-i, 800 ₼ çatmır».

Seçilmiş verilənlərdən həmin vərəqdə diaqramAlt+F1

Seçilmiş diaqram elementinin format panelini açCtrl+1

Son formatlama əməliyyatını təkrarla (məsələn, növbəti karta eyni rəng)F4

Əsas fikirlər

İcra = fakt / plan, kənarlaşma = fakt − plan, artım = (fakt − keçən il) / keçən il.
Ümumi faiz cəmlərin nisbətidir, faizlərin ədədi ortası deyil; çoxillik artım üçün CAGR işlət.
Diaqramı suala görə seç: müqayisə — zolaq, zaman — xətt, plan/fakt — kombinə edilmiş, fərqin izahı — şəlalə.
İkon dəstlərində Type = Number seç; sparkline-larda oxları eyniləşdir.
Panel: Data → Calc → Dashboard, ən vacib sol yuxarıda, az rəng, bir ekran.

Özünü yoxla

10 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.

1 / 10

Plan 30 000 ₼, fakt 27 900 ₼. İcra faizi və kənarlaşma nədir?