Xətaların idarə olunması: try və except

Kalkulyator proqramı yazmısan. İstifadəçi ədəd əvəzinə «on iki» yazır və ya sıfıra bölür — proqram qırmızı xəta mesajı ilə dayanır. Heç kim belə proqramı sevmir! Yaxşı proqram səhvə hazır olur: problemi tanıyır, istifadəçiyə aydın izah verir və işini davam etdirir.

İstisnalar nədir?

Xətaların iki növü var. Sintaksis xətaları (SyntaxError) kodun yazılışında olur və proqram heç başlamır. Kod düzgün yazılıb, amma icra zamanı nəsə alınmırsa, Python istisna (exception) yaradır. İstisna tutulmasa, proqram dayanır və Python «traceback» — xəta hesabatı göstərir:

Traceback (most recent call last):
  File "main.py", line 2, in <module>
    print(10 / count)
ZeroDivisionError: division by zero

try və except

Xəta verə biləcək kodu try blokuna yerləşdiririk. İstisna yaranarsa, Python try-ın qalanını buraxır və uyğun except blokuna keçir. Bundan sonra proqram adi qaydada davam edir.

text = 'abc'
try:
    number = int(text)
    print('Number:', number)
except ValueError:
    print('That is not a number!')
print('The program continues.')

That is not a number!
The program continues.

Bir try üçün bir neçə except yazmaq olar — hər biri öz istisna tipini tutur. except ... as e yazılışı istisnanın özünü e dəyişəninə yazır, onu çap etsən, Python-un izahını görərsən.

def safe_divide(a, b):
    try:
        return a / b
    except ZeroDivisionError:
        print('Cannot divide by zero!')
    except TypeError as e:
        print('Wrong type:', e)
    return None

print(safe_divide(10, 2))
print(safe_divide(5, 0))
print(safe_divide(5, 'x'))

5.0
Cannot divide by zero!
None
Wrong type: unsupported operand type(s) for /: 'int' and 'str'
None

else və finally

• else bloku yalnız try xətasız başa çatdıqda icra olunur — uğurlu nəticə ilə işi ora yaz.
• finally bloku həmişə icra olunur — xəta olsa da, olmasa da. Adətən orada işi yekunlaşdırırlar: faylı bağlayır, mesaj yazırlar.

for value in ['42', 'seven']:
    try:
        n = int(value)
    except ValueError:
        print(f'{value}: not a number')
    else:
        print(f'{value}: doubled is {n * 2}')
    finally:
        print('checked', value)

42: doubled is 84
checked 42
seven: not a number
checked seven

raise: öz istisnanı yaratmaq

Bəzən Python üçün hər şey qaydasındadır, amma sənin proqramın üçün yox: məsələn, yaş mənfi ola bilməz. Belə hallarda raise ilə istisnanı özün yarada bilərsən. Aşağıdakı kod istifadəçinin cavablarını təqlid edir və ilk düzgün yaşı qəbul edir:

answers = ['abc', '-3', '14']
for answer in answers:
    try:
        age = int(answer)
        if age <= 0:
            raise ValueError('age must be positive')
    except ValueError as e:
        print(f'Bad input {answer}: {e}')
    else:
        print('Accepted age:', age)
        break

Bad input abc: invalid literal for int() with base 10: 'abc'
Bad input -3: age must be positive
Accepted age: 14

data = ['12', 'seven', '30', '4.5', '8']
total = 0
# for each item: try to add int(item) to total,
# on ValueError print Skipped: and the item
# print Total: and total

Skipped: seven
Skipped: 4.5
Total: 50

# define sell(stock, count) here

stock = 100
for count in [30, -5, 90, 50]:
    try:
        stock = sell(stock, count)
        print('Sold', count, '- left:', stock)
    except ValueError as e:
        print('Error:', e)

Sold 30 - left: 70
Error: count must be positive
Error: not enough in stock
Sold 50 - left: 20