Funksiyalar

Təsəvvür et ki, proqramının beş yerində orta qiyməti hesablayırsan və hər dəfə eyni üç sətri köçürürsən. Sonra hesablamada səhv tapırsan — indi onu beş yerdə düzəltmək lazımdır! Funksiyalar bu problemi həll edir: kodu bir dəfə yazırsan, ona ad verirsən və istədiyin qədər çağırırsan. print(), len() və sum() artıq tanıdığın funksiyalardır — indi öz funksiyalarını yaradacaqsan.

Funksiyanı təyin etmək və çağırmaq

Funksiya def sözü ilə təyin olunur. Ondan sonra funksiyanın adı, mötərizədə parametrlər və iki nöqtə yazılır. Funksiyanın gövdəsi — içəri çəkilmiş blokdur. Təyin edilmiş funksiya öz-özlüyündə heç nə etmir; o, yalnız adı ilə çağırılanda işləyir.

def greet(name):
    print(f'Hello, {name}!')

greet('Aysel')
greet('Murad')

Hello, Aysel!
Hello, Murad!

return: nəticəni qaytarmaq

Çox vaxt funksiyadan nəticə gözləyirik. return funksiyanın işini dayandırır və qiyməti çağırıldığı yerə qaytarır. Həmin qiyməti dəyişənə yazmaq, başqa hesablamada işlətmək və ya çap etmək olar. Üçqat dırnaqdakı ilk sətir — sənədləşdirmə sətridir (docstring): funksiyanın nə etdiyini qısaca izah edir.

def rectangle_area(width, height):
    """Return the area of a rectangle."""
    return width * height

room = rectangle_area(4, 3.5)
print('Room area:', room)
print('Two rooms:', rectangle_area(4, 3.5) + rectangle_area(3, 3))

Room area: 14.0
Two rooms: 23.0

Yeni başlayanlar tez-tez print ilə return-ü qarışdırır. print qiyməti sadəcə ekrana yazır, return isə onu proqrama geri verir. return olmayan funksiya susmaya görə None qaytarır:

def add_print(a, b):
    print(a + b)

def add_return(a, b):
    return a + b

x = add_print(2, 3)
y = add_return(2, 3)
print('x =', x)
print('y =', y)

5
x = None
y = 5

def celsius_to_fahrenheit(c):
    return c * 9 / 5 + 32

for t in (0, 25, 100):
    print(f'{t} °C = {celsius_to_fahrenheit(t)} °F')

0 °C = 32.0 °F
25 °C = 77.0 °F
100 °C = 212.0 °F

Susmaya görə qiymətlər və adlı arqumentlər

Parametrə susmaya görə qiymət vermək olar: çağırışda arqument verilməsə, həmin qiymət işlədilir. Arqumentləri adları ilə də vermək olar — onda onların sırası vacib deyil və kodu oxumaq asanlaşır.

def final_price(price, discount=0):
    return price - price * discount / 100

print(final_price(80))
print(final_price(80, 25))
print(final_price(discount=10, price=50))

80.0
60.0
45.0

Funksiya kortej qaytararaq bir neçə nəticəni birdən verə bilər. Çağırışda həmin korteji dərhal dəyişənlərə açırıq:

def min_max(numbers):
    return min(numbers), max(numbers)

low, high = min_max([12, 5, 27, 9])
print(low, high)

5 27

Dəyişənlərin görünmə sahəsi

Funksiyanın içində yaradılan dəyişən lokaldır: o, yalnız funksiya işləyərkən mövcuddur və çöldən görünmür. Funksiyadan kənarda yaradılan dəyişən isə qlobaldır. İçəridə eyni adlı dəyişənə qiymət versən, bu, qlobal dəyişəni dəyişmir — yeni, lokal dəyişən yaradır.

x = 10

def change():
    x = 5
    print('inside:', x)

change()
print('outside:', x)

inside: 5
outside: 10

# define average(numbers) here

print(average([4, 5, 3, 5]))
print(average([10, 20]))

4.25
15.0

# define check(score, pass_mark=50) here

print(check(72))
print(check(45))
print(check(45, 40))

passed
failed
passed