Aysel, Pekin’den Şanghay’a hızlı trenle gidiyor. Wang Ming onu garda uğurluyor. Tren kalkmak üzere, Wang Ming acele ettiriyor: “火车快要开了,快进去吧!” — “Tren kalkmak üzere, çabuk içeri gir!” Tek cümlede iki ilginç şey var: 快要…了 “az kaldı” ve 进去 “içeri girmek (benden uzağa)”. Bu derste seyahat sözcüklerini, hareketin yönünü gösteren 来 ve 去 tümleçlerini, 从…到…, 往, 离 sözcüklerini ve “az kaldı” demeyi öğreneceksin.
Seyahat sözcükleri
Seyahat etmek 旅游’dur (lǚyóu). Havalimanı 机场 (jīchǎng, kelimesi kelimesine “makine alanı”), uçak 飞机 (fēijī, “uçan makine”), uçak bileti 机票 (jīpiào); tren 火车 (huǒchē, “ateş arabası” — ilk buharlı trenlerin adı), gar 车站 ya da 火车站, bilet 票 (piào). Hızlı tren 高铁 (gāotiě, HSK 3), bagaj 行李 (xíngli, HSK 3). Şehirde: 地铁 (dìtiě, “yeraltı demiryolu”) metro, 出租车 (chūzūchē) taksi, taksiye binmek ise kısaca 打车 (dǎchē). 送 (sòng) burada “uğurlamak” demektir: 我去机场送朋友 “Arkadaşımı uğurlamak için havalimanına gidiyorum”. 到 (dào) “varmak”tır: 火车到了 “tren geldi”.
Yön: 来 ve 去, 进 / 出 / 上 / 下 / 回 / 过
Basit yön tümleciTanım
Fiilden sonra gelen 来 (lái) hareketin konuşana doğru, 去 (qù) ise konuşandan uzağa olduğunu gösterir: 进来 “içeri gel (buraya)”, 进去 “içeri gir (oraya)”, 拿来 “getirmek”, 拿去 “götürmek”. Başka fiillerden sonra 进 “içeri”, 出 “dışarı”, 上 “yukarı”, 下 “aşağı”, 回 “geri”, 过 “karşıya, geçerek” de gelebilir: 走进, 跑出, 走过.
| Yön | + 来 (buraya) | + 去 (oraya) |
|---|---|---|
| 进 içeri | 进来 | 进去 |
| 出 dışarı | 出来 | 出去 |
| 上 yukarı | 上来 | 上去 |
| 下 aşağı | 下来 | 下去 |
| 回 geri | 回来 | 回去 |
| 过 karşıya | 过来 | 过去 |
Türkçede yön ayrı bir sözcükle söylenir: “içeri gel”, “geri dön”, “dışarı çık”; İngilizcede ise parçacıklarla: “come in”, “go out”. Çincede yön fiilden sonra gelir ve bakış açısı her zaman konuşanındır: odadaysan arkadaşına 进来!, odanın dışındaysan 进去! dersin.
Örnek 1: 来 mı, 去 mı?
Problem
1) Evdesin, kapıdaki arkadaşına: “İçeri gel!” 2) Dışarıdasın, arkadaşına: “Sen gir, ben beklerim.”
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
进来吧!
Jìnlái ba!
2) Hareket senden uzağa → 去:
你进去吧,我等你。
Nǐ jìnqù ba, wǒ děng nǐ.
Örnek 2: getir
Problem
Söyle: “Bana bir bardak su getir.”
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
2) Nesne 来’dan önce de gelebilir:
请给我拿一杯水来。
Qǐng gěi wǒ ná yì bēi shuǐ lái.
Bileşik yön: 走进来, 跑出去, 拿回去
Fiil + 进/出/上/下/回/过/起 + 来/去Tanım
Hareketin biçimi (走 “yürümek”, 跑 “koşmak”, 拿 “taşımak”), yönü (进, 出, 回…) ve konuşana göre durumu (来/去) bir arada: 走进来 “yürüyüp içeri geldi”, 跑出去 “koşarak dışarı çıktı”, 拿回去 “geri götürdü”, 站起来 “ayağa kalktı”. Yer nesnesi iki parçanın arasına girer: 走进教室来, 跑回家去 — asla 来/去’dan sonra değil: 走进来教室 ✗. Nesne ise ortada da sonda da olabilir: 拿出一本书来 = 拿出来一本书.
Örnek 3: öğretmen sınıfa girdi
Problem
Sınıftasın. Söyle: “Öğretmen sınıfa girdi.” Şunu da düzelt: 老师走进来教室了。
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
2) Yer (教室) 进 ile 来 arasına:
老师走进教室来了。
Lǎoshī zǒu jìn jiàoshì lái le.
3) 走进来教室 ✗ — yer asla 来’dan sonra gelmez.
Örnek 4: çantadan kitap
Problem
Çevir: “Çantasından bir kitap çıkardı.”
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
2) 拿 + 出 + 来 “çıkarmak”; nesne (一本书) ortada ya da sonda:
他从书包里拿出一本书来。
Tā cóng shūbāo li ná chū yì běn shū lái.
Nereden nereye: 从…到…, 往, 离 ve 快要…了
| Sözcük | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| 从…到… | A’dan B’ye (+ fiil) | 从北京到上海坐高铁要四五个小时。 |
| 往 | 往 + yön + fiil | 往前走就是地铁站。 |
| 离 | A 离 B + uzak/yakın | 机场离这儿很远。 |
| 快要…了 | az kaldı (şimdi) | 火车快要开了。 |
| 就要…了 | az kaldı (zaman sözüyle de) | 我们明天就要走了。 |
从 başlangıcı, 到 bitişi gösterir; ikisi de fiilden önce gelir: 我从巴库坐飞机到北京. 离 ise hareketi değil, iki yer arasındaki uzaklığı anlatır: 我家离学校很近 (从 değil!). 离 zaman için de kullanılır: 离春节还有一个月 “Bahar Bayramı’na bir ay kaldı”. 快要…了, 就要…了 ve 要…了 yakın geleceği anlatır; fark şudur: 快要’dan önce belirli bir zaman sözcüğü gelmez: 明天就要走了 ✓, 明天快要走了 ✗.
Örnek 5: Pekin’den Şanghay’a
Problem
Sor: “Pekin’den Şanghay’a hızlı trenle kaç saat sürer?”
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
2) 坐高铁 — araç; 要 burada “sürer, gerekir”.
从北京到上海坐高铁要几个小时?
Cóng Běijīng dào Shànghǎi zuò gāotiě yào jǐ gè xiǎoshí?
Cevap: 四五个小时 “dört beş saat”.
Örnek 6: 快要 mı, 就要 mı?
Problem
Söyle: 1) “Tren kalkmak üzere.” 2) “Yarın gidiyoruz artık.”
Çözümü gösterÇözümü gizle
Çözüm
火车快要开了。
Huǒchē kuàiyào kāi le.
2) 明天 var — yalnızca 就要:
我们明天就要走了。
Wǒmen míngtiān jiù yào zǒu le.
Cümleler ve diyalog
| 汉字 | Pinyin | Çeviri |
|---|---|---|
| 我从北京坐飞机去上海。 | Wǒ cóng Běijīng zuò fēijī qù Shànghǎi. | Pekin’den Şanghay’a uçakla gidiyorum. |
| 外面很冷,快进来吧! | Wàimiàn hěn lěng, kuài jìnlái ba! | Dışarısı soğuk, çabuk içeri gel! |
| 他从教室里跑出去了。 | Tā cóng jiàoshì li pǎo chūqù le. | Koşarak sınıftan çıktı. |
| 妈妈从商店买回来很多水果。 | Māma cóng shāngdiàn mǎi huílái hěn duō shuǐguǒ. | Annem marketten bir sürü meyve alıp getirdi. |
| 火车快要开了,快上去吧! | Huǒchē kuàiyào kāi le, kuài shàngqù ba! | Tren kalkmak üzere, çabuk bin! |
| 我们明天就要去旅游了。 | Wǒmen míngtiān jiù yào qù lǚyóu le. | Yarın geziye çıkıyoruz. |
| 机场离这儿很远,我们打车去吧。 | Jīchǎng lí zhèr hěn yuǎn, wǒmen dǎchē qù ba. | Havalimanı buraya uzak, taksiyle gidelim. |
| 我去机场送朋友。 | Wǒ qù jīchǎng sòng péngyou. | Arkadaşımı uğurlamak için havalimanına gidiyorum. |
阿伊莎:王明,谢谢你来送我!
王明:不客气。从北京到上海坐高铁要几个小时?
阿伊莎:四五个小时,很快。
王明:坐飞机快一点儿吧?
阿伊莎:机场离我家太远了,机票也很贵。
王明:你看,火车快要开了,快进去吧!
阿伊莎:好,我进去了。下个月我就回来!
王明:到了上海给我打电话!
阿伊莎:好的,再见!
| 汉字 | Pinyin | Çeviri |
|---|---|---|
| 阿伊莎:王明,谢谢你来送我! | Āyīshā: Wáng Míng, xièxie nǐ lái sòng wǒ! | Wang Ming, beni uğurlamaya geldiğin için teşekkürler! |
| 王明:不客气。从北京到上海坐高铁要几个小时? | Wáng Míng: Bú kèqi. Cóng Běijīng dào Shànghǎi zuò gāotiě yào jǐ gè xiǎoshí? | Rica ederim. Pekin’den Şanghay’a hızlı trenle kaç saat? |
| 阿伊莎:四五个小时,很快。 | Āyīshā: Sì-wǔ gè xiǎoshí, hěn kuài. | Dört beş saat, çok hızlı. |
| 王明:坐飞机快一点儿吧? | Wáng Míng: Zuò fēijī kuài yìdiǎnr ba? | Uçakla biraz daha hızlı olmaz mı? |
| 阿伊莎:机场离我家太远了,机票也很贵。 | Āyīshā: Jīchǎng lí wǒ jiā tài yuǎn le, jīpiào yě hěn guì. | Havalimanı evime çok uzak, uçak bileti de pahalı. |
| 王明:你看,火车快要开了,快进去吧! | Wáng Míng: Nǐ kàn, huǒchē kuàiyào kāi le, kuài jìnqù ba! | Bak, tren kalkmak üzere, çabuk içeri gir! |
| 阿伊莎:好,我进去了。下个月我就回来! | Āyīshā: Hǎo, wǒ jìnqù le. Xià gè yuè wǒ jiù huílái! | Tamam, giriyorum. Gelecek ay dönüyorum! |
| 王明:到了上海给我打电话! | Wáng Míng: Dào le Shànghǎi gěi wǒ dǎ diànhuà! | Şanghay’a varınca beni ara! |
| 阿伊莎:好的,再见! | Āyīshā: Hǎo de, zàijiàn! | Tamam, görüşürüz! |
Dikkat et: Aysel 我进去了 diyor — Wang Ming’den uzaklaşıyor; 我就回来 ise Pekin’e, onun yanına döneceği için 来.
- 1.外面很冷,快进吧!
- 2.他从教室里跑出了。
- 3.火车快开了。
- 4.我北京坐飞机去上海。
- 5.机场这儿很远。
- 6.前走就是地铁站。
- 7.我去机场朋友。
- 8.妈妈买来很多水果。
Etkileşimli
| 汉字 | Pinyin | Anlamı |
|---|---|---|
| 旅游 | lǚyóu | seyahat etmek, gezmek |
| 机场 | jīchǎng | havalimanı |
| 飞机 | fēijī | uçak |
| 机票 | jīpiào | uçak bileti |
| 火车 | huǒchē | tren |
| 车站 | chēzhàn | istasyon, gar |
| 票 | piào | bilet |
| 出租车 | chūzūchē | taksi |
| 打车 | dǎchē | taksiye binmek |
| 地铁 | dìtiě | metro |
| 路 | lù | yol |
| 送 | sòng | uğurlamak; (birini bir yere) götürmek |
| 到 | dào | varmak; -e kadar |
| 从 | cóng | -den/-dan |
| 往 | wǎng | -e doğru |
| 离 | lí | (uzaklık) -den |
| 进 | jìn | girmek |
| 出 | chū | çıkmak |
| 回 | huí | dönmek |
| 过 | guò | geçmek |
| 拿 | ná | almak, getirmek |
| 快要 | kuàiyào | neredeyse, az sonra |
| 高铁 | gāotiě | hızlı tren — HSK 3 |
| 行李 | xíngli | bagaj — HSK 3 |
Unutma
- 来 konuşana doğru, 去 konuşandan uzağa: 进来 / 进去, 拿来 / 拿去.
- Bileşik tümleç: fiil + 进/出/上/下/回/过/起 + 来/去 — 走进来, 跑出去, 站起来.
- Yer nesnesi 来/去’dan önce gelir: 走进教室来, 回家去; nesne ortada ya da sonda.
- 从 A 到 B — nereden nereye; 往 + yön — -e doğru; A 离 B — uzaklık (从 değil).
- 快要 / 就要 / 要…了 “az kaldı” demektir; zaman sözcüğünden sonra yalnızca 就要.