Spor ve hobiler: ayrılabilen fiiller, süre ve 次

Hobilerini anlat: 游泳, 跑步, 跳舞, 踢足球, 打篮球. 游泳 neden “bölünür” (游了一个小时泳, 帮我一个忙), süre neden fiilden sonra gelir (跑了半个小时), 次 ile sıklık (一个星期游三次泳), 经常 / 有时 / 一起.

  • 8…11. sınıflar
  • 22 dk
  • 12 soru
  • Ders 27 / 70

Bu derste öğreneceklerin

  • spor ve hobi sözcüklerini doğru fiille kullanmak: 踢足球, 打篮球, 唱歌
  • ayrılabilen fiilleri (游泳, 跑步, 帮忙) doğru bölmek
  • süreyi ve kaç kez yapıldığını fiilden sonra söylemek: 跑了半个小时, 去了三次
  • 经常, 有时 ve 一起 ile alışkanlıkları anlatmak

Leyla üniversitenin spor kulübüne yazıldı. Çinli sınıf arkadaşı Zhang Li soruyor: “你有什么爱好?” — “Hobilerin neler?” Leyla cevap veriyor: “我喜欢游泳,一个星期游三次泳。” Zhang Li gülümsüyor: Leyla 游泳’yu doğru “bölmüş”, 游 ile 泳 arasına 三次 koymuş. Neden böyle? Çünkü 游泳 aslında “fiil + nesne”dir. Bu derste spor ve hobi sözcüklerini, bu “ayrılabilen” fiilleri ve bir şeyi ne kadar süre ve kaç kez yaptığını söylemeyi öğreneceksin.

Spor ve hobi sözcükleri

爱好 (àihào) “hobi”dir: 你有什么爱好? 运动 (yùndòng) hem “spor”, hem “spor yapmak”tır: 我每天运动. Top oyunlarında fiil, vücudun hangi kısmıyla oynandığına bağlıdır: ayakla — 踢 (tī) “tekmelemek”: 踢足球 “futbol oynamak”; elle — 打 (dǎ) “vurmak”: 打篮球 “basketbol oynamak”, 打羽毛球 “badminton oynamak” (HSK 3), 打乒乓球 “masa tenisi oynamak” (ek sözcük). Türkçede hepsi “oynamak”tır ama Çincede 打足球 ✗ denmez. Şarkı söylemek 唱歌 (chàng gē), dans etmek 跳舞 (tiàowǔ, kelimesi kelimesine “dans zıplamak”), koşmak 跑步 (pǎobù), yüzmek 游泳 (yóuyǒng). Sıklık sözcükleri: 经常 (jīngcháng) “sık sık”, 有时 (yǒushí, konuşmada 有时候) “bazen”, 一起 (yìqǐ) “birlikte”. Maç, yarışma 比赛’dır (bǐsài, HSK 3).

Okumaya devam etmek için ücretsiz kaydol

Dersin geri kalan bölümleri, test ve notlar Educora hesabıyla açılır. Kayıt bir dakika sürer; ilerlemen tüm cihazlarında saklanır.

Ayrılabilen fiiller: 游泳 → 游一个小时泳

Ayrılabilen fiil (离合词)Tanım

Bazı iki heceli fiiller aslında fiil + nesnedir: 游泳 = 游 “yüzmek” + 泳 “yüzme”, 跑步 = 跑 “koşmak” + 步 “adım”, 跳舞 = 跳 “zıplamak” + 舞 “dans”, 帮忙 = 帮 “yardım etmek” + 忙 “iş, telaş”, 唱歌 = 唱 + 歌. Bunlara 离合词 (líhécí, “ayrılıp birleşen sözcük”) denir. Nesneye ait her şey — süre, kaç kez, 的’li niteleyici — iki parçanın arasına girer; 了 ve 过 ise ilk parçaya eklenir.

FiilBölünmüş biçimAnlamı
游泳游了一个小时(的)泳bir saat yüzdü
跑步跑了两次步iki kez koştu
帮忙帮我一个忙bana bir yardım et
跳舞跳了一个晚上的舞bütün akşam dans etti

Bu fikir bize yabancı değil: Türkçede “yardım etmek” de iki parçalıdır ve araya sözcük girebilir: “büyük yardım etti”. İngilizcedeki “do me a favour” da tam böyle kurulur — 帮我一个忙 kelimesi kelimesine “bana bir yardım yardım et” gibidir. Bu yüzden ayrılabilen fiilden sonra ikinci bir nesne konmaz: 帮忙他 ✗. Doğrusu 帮他 (yalnız 帮) ya da 帮他的忙. Bu fiiller ikilenirken yalnızca ilk parça ikilenir (AAB): 跑跑步, 游游泳, 帮帮忙 — sıradan fiillerin ABAB’ı (休息休息) ile karıştırma.

Örnek 1: bir saat yüzdüm

Problem

Çevir: “Dün bir saat yüzdüm.”

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

1) 游泳 = 游 + 泳; 了 ilk parçaya eklenir: 游了.
2) Süre ortada, nesneden önce: 一个小时 (istersen 的 ile).
我昨天游了一个小时的泳。
Wǒ zuótiān yóu le yí gè xiǎoshí de yǒng.

Örnek 2: yardım iste

Problem

Hatayı düzelt: 你能帮忙我吗?

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

帮忙 zaten bir nesne (忙) taşır, ikinci nesne alamaz. İki doğru yol:
你能帮我一个忙吗?
Nǐ néng bāng wǒ yí gè máng ma?
你能帮我吗?
Nǐ néng bāng wǒ ma?

Ne kadar ve kaç kez? Süre ve 次

“Ne zaman” önce, “ne kadar” sonraTanım

Zaman noktası (ne zaman?) fiilden önce gelir: 我八点跑步 “saat sekizde koşarım”. Süre (ne kadar?) ise fiilden sonra: 我跑了半个小时 “yarım saat koştum”, 请等一会儿 “biraz bekleyin”. Kaç kez yapıldığı da fiilden sonra, 次 ile söylenir: 我去了三次 “üç kez gittim”. Sıklık: dönem + fiil + sayı + 次: 一个星期游三次泳 “haftada üç kez yüzer”.

Burada dillerimiz Çinceden çok farklıdır: Türkçede “iki yıl Çince öğrendim”, “haftada üç kez yüzerim” deriz — süre fiilden önce gelir. Çincede ise süre ve kaç kez fiilden sonradır. Nesne varsa iki yol vardır: süreyi nesneden önce koymak — 学了两年(的)汉语, ya da fiili tekrarlamak — 学汉语学了两年. İkinci biçimle sonraki derslerde daha çok karşılaşacaksın; şimdilik tanıman yeterli. Kişi zamiri ise 次’dan önce gelir: 我见过他两次.

Örnek 3: haftada iki kez

Problem

Çevir: “Haftada iki kez basketbol oynarım.”

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

1) Dönem başta: 一个星期.
2) Fiil + sayı + 次 + nesne: 打两次篮球.
我一个星期打两次篮球。
Wǒ yí gè xīngqī dǎ liǎng cì lánqiú.
3) Yanlış: 我一个星期两次打篮球 ✗ — 次 fiilden sonra gelmeli.

Örnek 4: ne kadar?

Problem

Söyle: 1) “Yarım saat koştu.” 2) “İki yıl Çince öğrendim.”

Çözümü gösterÇözümü gizle

Çözüm

1) Fiili tekrarla (ya da 跑步’yu böl, süre ortada):
她跑步跑了半个小时。
Tā pǎobù pǎo le bàn gè xiǎoshí.
2) Süre nesneden önce:
我学了两年汉语。
Wǒ xué le liǎng nián Hànyǔ.
Yanlış: 我两年学了汉语 ✗.

Alışkanlıklar: 经常, 有时, 一起

SözcükAnlamıÖrnek
经常sık sık我经常跑步。
常 / 常常 (HSK 3)sık sık (konuşma dili)他常常去游泳。
有时(候)bazen我有时去打篮球。
一起birlikte我们一起踢足球吧。

Hepsi zarftır ve özneden sonra, fiilden önce durur. İngilizcede “I play football often” denebilir ama Çincede zarf sona geçmez: 我踢足球经常 ✗ → 我经常踢足球 ✓. 一起 genellikle 跟 “ile” ile kullanılır: 我跟朋友一起打篮球 “arkadaşımla birlikte basketbol oynarım”. Olumsuzda 不 zarftan önce gelir: 我不常运动 “sık spor yapmam”.

Cümleler ve diyalog

汉字PinyinÇeviri
你有什么爱好?——我喜欢唱歌和跳舞。Nǐ yǒu shénme àihào? — Wǒ xǐhuan chàng gē hé tiàowǔ.Hobilerin neler? — Şarkı söylemeyi ve dans etmeyi severim.
我每个星期游三次泳。Wǒ měi gè xīngqī yóu sān cì yǒng.Her hafta üç kez yüzerim.
昨天我跑步跑了半个小时。Zuótiān wǒ pǎobù pǎo le bàn gè xiǎoshí.Dün yarım saat koştum.
你能帮我一个忙吗?Nǐ néng bāng wǒ yí gè máng ma?Bana bir yardım edebilir misin?
我们经常一起踢足球。Wǒmen jīngcháng yìqǐ tī zúqiú.Sık sık birlikte futbol oynarız.
他有时去打篮球。Tā yǒushí qù dǎ lánqiú.Bazen basketbol oynamaya gider.
我学了两年汉语。Wǒ xué le liǎng nián Hànyǔ.İki yıl Çince öğrendim.
Diyalog: hobiler

张丽:莱拉,你有什么爱好?

莱拉:我喜欢游泳,一个星期游两次泳。你呢?

张丽:我喜欢打篮球,也喜欢跳舞。

莱拉:你每天都运动吗?

张丽:不是每天。我有时跑跑步,有时打打球。

莱拉:明天下午我们一起去游泳吧!

张丽:好啊!可是我游得不太好,你能帮我一个忙吗?

莱拉:没问题!游完泳我们一起去吃饭吧。

汉字PinyinÇeviri
张丽:莱拉,你有什么爱好?Zhāng Lì: Láilā, nǐ yǒu shénme àihào?Leyla, hobilerin neler?
莱拉:我喜欢游泳,一个星期游两次泳。你呢?Láilā: Wǒ xǐhuan yóuyǒng, yí gè xīngqī yóu liǎng cì yǒng. Nǐ ne?Yüzmeyi severim, haftada iki kez yüzerim. Ya sen?
张丽:我喜欢打篮球,也喜欢跳舞。Zhāng Lì: Wǒ xǐhuan dǎ lánqiú, yě xǐhuan tiàowǔ.Ben basketbol oynamayı severim, dans etmeyi de.
莱拉:你每天都运动吗?Láilā: Nǐ měi tiān dōu yùndòng ma?Her gün spor yapıyor musun?
张丽:不是每天。我有时跑跑步,有时打打球。Zhāng Lì: Bú shì měi tiān. Wǒ yǒushí pǎopao bù, yǒushí dǎda qiú.Her gün değil. Bazen biraz koşarım, bazen top oynarım.
莱拉:明天下午我们一起去游泳吧!Láilā: Míngtiān xiàwǔ wǒmen yìqǐ qù yóuyǒng ba!Yarın öğleden sonra birlikte yüzmeye gidelim!
张丽:好啊!可是我游得不太好,你能帮我一个忙吗?Zhāng Lì: Hǎo a! Kěshì wǒ yóu de bú tài hǎo, nǐ néng bāng wǒ yí gè máng ma?Olur! Ama pek iyi yüzemem, bana yardım eder misin?
莱拉:没问题!游完泳我们一起去吃饭吧。Láilā: Méi wèntí! Yóu wán yǒng wǒmen yìqǐ qù chī fàn ba.Sorun değil! Yüzdükten sonra birlikte yemeğe gidelim.
Boşluğu doldur
  1. 1.我每个星期游三泳。
  2. 2.你能帮我一个吗?
  3. 3.他跑了半个。
  4. 4.我们一起踢足球。
  5. 5.他喜欢篮球。
  6. 6.我们去足球吧。
  7. 7.你有什么?
  8. 8.我学了两汉语。

Etkileşimli

Simülasyon yükleniyor…
游 ve 泳’de 氵 “su” kökü var; 跑’da 足 “ayak”; 球 = 王 (玉 “yeşim”) + 求.
汉字PinyinAnlamı
爱好àihàosevmek, meraklı olmak; hobi
运动yùndòngspor yapmak; spor
足球zúqiúfutbol
踢tītekmelemek; (futbol) oynamak
篮球lánqiúbasketbol
打dǎvurmak; (elle top) oynamak
球qiútop
游泳yóuyǒngyüzmek
跑步pǎobùkoşu yapmak
跳舞tiàowǔdans etmek
唱chàng(şarkı) söylemek
歌gēşarkı
帮忙bāngmángyardım etmek
比赛bǐsàimaç, yarışma — HSK 3
一起yìqǐbirlikte
经常jīngchángsık sık
有时yǒushíbazen
常chángsık sık — HSK 3
次cìkez, defa
小时xiǎoshísaat (süre)
一会儿yíhuìrbiraz (zaman)
身体shēntǐvücut; sağlık
羽毛球yǔmáoqiúbadminton — HSK 3
乒乓球pīngpāngqiúmasa tenisi (ek sözcük)
Dersin kelimeleri
1 / 16

Unutma

  • Top oyunları: ayakla 踢 (踢足球), elle 打 (打篮球, 打乒乓球).
  • Ayrılabilen fiiller (游泳, 跑步, 跳舞, 帮忙) fiil + nesnedir: 了, süre ve 次 araya girer — 游了一个小时泳, 帮我一个忙.
  • Ayrılabilen fiil ikinci nesne almaz: 帮忙他 ✗ → 帮他的忙; ikilemesi AAB’dir: 跑跑步.
  • “Ne zaman” fiilden önce, “ne kadar” fiilden sonra: 我八点跑步 / 我跑了半个小时.
  • Kaç kez: fiil + sayı + 次: 去了三次; sıklık: 一个星期游三次泳.
  • 经常, 有时, 一起 özneden sonra, fiilden önce durur.

Yazı alıştırması: bu dersin kelimeleri

田 ızgaralı alıştırma sayfaları: çizgi sırası adım adım, üzerinden geçmek için gri karakterler ve boş kareler. Defterde kalem veya ekran kalemiyle yaz ya da PDF’i yazdır.

  • Spor ve hobiler: ayrılabilen fiiller, süre ve 次

    24 kelime · 爱好 运动 足球 踢 篮球 打 球 游泳 跑步 跳舞 唱 歌 帮忙 比赛 一起 经常 有时 常 次 小时 一会儿 身体 羽毛球 乒乓球

Bu derste bir hata ya da yanlışlık mı gördün?

Kendini test et

12 soru. Her doğru cevap XP kazandırır.

Soru 1 / 12

Soru 1 / 12. 游泳 neden “bölünebilir”?